1. Vì sao trẻ dưới 1 tuổi dễ bị nhiều đờm?

Muốn tìm cách trị tiêu đờm hiệu quả cho trẻ dưới 1 tuổi, trước tiên cha mẹ cần hiểu vì sao ở độ tuổi này trẻ lại dễ bị ứ đọng đờm hơn so với trẻ lớn hay người trưởng thành. Các nguyên nhân thường gặp nhất là:

• Cấu trúc đường hô hấp (mũi, họng, khí quản, phế quản) còn rất nhỏ và ngắn. Chỉ cần một yếu tố kích thích gây viêm nhẹ cũng có thể khiến niêm mạc sưng nề và tăng tiết dịch nhầy.
• Chưa có khả năng tự khạc đờm, phản xạ ho của trẻ còn yếu, lực tống đờm ra ngoài không đủ mạnh nên đờm dễ ứ đọng ở cổ họng.
• Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, tuy trẻ có kháng thể từ mẹ (đặc biệt nếu bú sữa mẹ), nhưng khả năng chống lại virus, vi khuẩn vẫn còn hạn chế nên dễ bị cảm lạnh, viêm mũi họng, viêm tiểu phế quản,... Khi cơ thể chống lại tác nhân gây bệnh, niêm mạc đường hô hấp sẽ tăng tiết dịch nhầy.
• Ảnh hưởng từ môi trường xung quanh như: thời tiết hanh khô, độ ẩm thấp, khói thuốc lá, không khí ô nhiễm,...
• Trào ngược dạ dày thực quản do cơ vòng thực quản còn yếu nên niêm mạc họng bị kích thích làm tăng tiết dịch nhầy và gây ho.

Hệ miễn dịch và hô hấp của trẻ dưới 1 tuổi còn yếu nên dễ bị tác nhân gây hại kích thích, tăng tiết dịch đờm

2. Hướng dẫn cách tiêu đờm cho trẻ dưới 1 tuổi an toàn

Do hệ hô hấp của trẻ còn non nớt nên khi tìm cách tiêu đờm cho trẻ dưới 1 tuổi cha mẹ cần thận trọng thực hiện đúng kỹ thuật và có theo dõi sát tình trạng của bé:

2.1. Dùng nước muối sinh lý vệ sinh mũi cho trẻ

Nhỏ nước muối sinh lý NaCl 0.9% giúp làm ẩm niêm mạc mũi, loãng dịch tiết đường hô hấp trên, hỗ trợ tống xuất đờm qua phản xạ hắt hơi hoặc ho nhẹ. Cha mẹ hãy rửa tay sạch, đặt trẻ nằm nghiêng, đầu hơi thấp hơn thân rồi nhỏ 1 - 2 giọt nước muối vào bên mũi phía trên, chờ 30 - 60 giây để dịch mềm ra và dùng dụng cụ hút mũi chuyên dụng hút mũi nhẹ nhàng cho trẻ.

Cha mẹ cần lưu ý không hút mũi quá 2 - 3 lần/ngày, không dùng lực hút mạnh khi hút, không dùng xilanh bơm với áp lực cao vào mũi của trẻ. Những việc này rất dễ gây tổn thương niêm mạc, làm suy giảm sức khỏe đường hô hấp của trẻ.

Cha mẹ cần dừng lại nếu trẻ khó chịu nhiều, chảy máu mũi hoặc sau vài lần hút mà tình trạng ngạt mũi vẫn không cải thiện để đưa trẻ đi khám. Biện pháp nhỏ và hút mũi chủ yếu dùng khi trẻ bị ngạt mũi ảnh hưởng đến bú và ngủ, không cần lạm dụng nếu trẻ vẫn thở, bú, ngủ bình thường.

2.2. Vỗ rung làm loãng đờm

Thực hiện vỗ rung đúng kỹ thuật có thể làm loãng đờm trong phế quản, hỗ trợ trẻ ho tống đờm ra ngoài. Cha mẹ nên làm việc này khi trẻ tỉnh táo, cách cữ bú hoặc ăn tối thiểu 1 giờ. Cha mẹ không nên tự ý áp dụng nếu chưa được nhân viên y tế hướng dẫn cụ thể về tư thế, lực vỗ và thời gian thực hiện cho từng trường hợp.

Trong trường hợp đã được nhân viên y tế hướng dẫn, thao tác vỗ rung có thể được tiến hành như sau (tùy theo chỉ định cụ thể):

• Đặt trẻ nằm sấp trên đùi người lớn, đầu hơi thấp.
• Cha mẹ khum bàn tay của mình sao cho tạo ra khoảng rỗng giữa lòng bàn tay và lưng trẻ.
• Vỗ nhẹ, đều tay vùng lưng hai bên cột sống (tránh vỗ trực tiếp lên cột sống).
• Thực hiện 3 - 5 phút mỗi lần, 2 - 3 lần/ngày.

Không thực hiện vỗ rung long đờm cho trẻ sinh non rất nhẹ cân, trẻ có bệnh tim bẩm sinh nặng hoặc đang suy hô hấp. Ngoài ra, không nên cố vỗ rung ở trẻ đang nôn ói nhiều, trào ngược nặng hoặc khi chưa được bác sĩ thăm khám. Nếu khi vỗ rung mà trẻ có dấu hiệu tím tái, khó thở hơn, quấy khóc dữ dội, lơ mơ hoặc nôn nhiều, cần dừng ngay và đưa trẻ đi khám hoặc đến cơ sở y tế.

2.3. Tăng bú mẹ và cho trẻ bổ sung nước

Bú mẹ đầy đủ và bổ sung thêm nước cho trẻ từ 6 tháng tuổi cũng là cách tiêu đờm cho trẻ dưới 1 tuổi. Sữa mẹ giúp cung cấp kháng thể tự nhiên làm giảm mức độ nặng của bệnh hô hấp, hỗ trợ phục hồi niêm mạc của trẻ. Kết hợp bú mẹ và bổ sung đủ nước sẽ giúp dịch nhầy loãng hơn và dễ được đào thải hơn.

Tăng cữ bú giúp làm loãng đờm cho trẻ

2.4. Kiểm soát độ ẩm và môi trường sống của trẻ

Không khí khô làm đờm đặc lại và khó tống xuất hơn. Bởi vậy, cha mẹ cần duy trì độ ẩm phòng khoảng 50 - 60%, tránh xịt tinh dầu đậm đặc và khói thuốc có trong phòng của trẻ. Những điều này giúp không khí trở nên trong lành và dễ chịu hơn, từ đó giảm nguy cơ tăng tiết đờm trong cổ họng. Nếu dùng máy tạo ẩm, cần vệ sinh máy định kỳ để tránh nấm mốc và vi khuẩn phát triển trong phòng của trẻ.

2.5. Điều chỉnh tư thế ngủ

Tư thế ngủ có thể ảnh hưởng đến tình trạng ứ đọng đờm nên nếu trẻ dưới 1 tuổi có nhiều đờm, cha mẹ không nên dùng gối cao cho con mà hãy đặt một chiếc khăn mỏng dưới phần nệm phía đầu để tạo độ dốc khoảng 10 - 15 độ. Tư thế này giúp hạn chế đờm chảy ngược xuống họng, giảm ho về đêm.

2.6. Theo dõi sát các dấu hiệu bất thường và cho trẻ thăm khám bác sĩ

Trong quá trình áp dụng các cách tiêu đờm cho trẻ dưới 1 tuổi trên đây, cha mẹ vẫn cần theo dõi xem còn có tình trạng: tăng nhịp thở, rút lõm lồng ngực, tím môi, bỏ bú, sốt 38 độ C kéo dài trên 48 giờ hay không,... Nếu trẻ có những biểu hiện này thì cần đưa con đến cơ sở y tế để chẩn đoán đúng nguyên nhân và điều trị kịp thời.

3. Những việc cha mẹ không nên làm trong quá trình tìm cách tiêu đờm cho trẻ dưới 1 tuổi

Khi tìm cách tiêu đờm cho trẻ dưới 1 tuổi cha mẹ cần lưu ý để tránh những sai lầm sau:

• Tự ý mua và cho con dùng thuốc cảm, thuốc ức chế ho, thuốc long đờm tại nhà khi chưa có sự chẩn đoán nguyên nhân và chỉ định điều trị của bác sĩ. Điều này rất dễ khiến trẻ có nguy cơ gặp tác dụng phụ hoặc tăng nguy cơ kháng thuốc.
• Dùng mật ong cho trẻ có thể bị ngộ độc botulinum.
• Xông hơi bằng lá hoặc tinh dầu đậm đặc có thể gây bỏng, kích ứng hoặc co thắt đường thở, nhất là ở trẻ có cơ địa hen, viêm tiểu phế quản.

Cha mẹ không nên dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi

Bị đờm ở trẻ là tình trạng phổ biến nhưng mỗi trường hợp sẽ có sự khác nhau về nguyên nhân gây nên. Cha mẹ nên quan sát các triệu chứng đi kèm và chủ động cho con thăm khám khi có dấu hiệu bất thường. Đây là cách tốt nhất để chẩn đoán đúng tình trạng sức khỏe và có biện pháp điều trị an toàn cho đường hô hấp của trẻ.

Ngoài các biện pháp chăm sóc tại nhà, việc tuân thủ lịch tiêm chủng theo khuyến cáo cũng giúp giảm nguy cơ mắc và mức độ nặng của một số bệnh lý hô hấp ở trẻ nhỏ.

Để đặt lịch khám cho con cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC, cha mẹ có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56.