Ngộ độc thuốc tê: Dấu hiệu nhận diện và phương pháp xử trí

1. Ngộ độc thuốc tê là gì?

Ngộ độc thuốc tê xảy ra khi nồng độ thuốc tê trong máu tăng quá cao, khiến cho thuốc không chỉ tác động tại vị trí cần gây tê mà còn ảnh hưởng đến não và hệ tim mạch. Đây là một tình trạng cấp cứu trong gây mê - hồi sức.

Thông thường, thuốc tê được tiêm với liều phù hợp và tác động chủ yếu lên các dây thần kinh tại vùng cần giảm cảm giác đau. Tuy nhiên, do một số nguyên nhân, thuốc có thể đi vào máu. Khi nồng độ thuốc tê trong máu tăng cao, hệ thần kinh trung ương thường bị ảnh hưởng trước. Trường hợp nặng, thuốc có thể gây rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp, ngừng tim và đe dọa tính mạng.

Mức độ nguy hiểm của Ngộ độc thuốc tê phụ thuộc vào loại thuốc, liều dùng, đường đưa thuốc, vị trí tiêm và tình trạng sức khỏe của người bệnh. 

Thuốc tê sẽ được tiêm vào vị trí dây thần kinh ở vùng cần giảm đau trước khi tiến hành phẫu thuật

2. Yếu tố làm tăng nguy cơ bị ngộ độc thuốc tê

Ngộ độc thuốc tê có thể xảy ra khi có sự tác động của các yếu tố: 

2.1. Sử dụng thuốc tê liều cao

Nếu lượng thuốc đưa vào cơ thể vượt quá mức an toàn, nồng độ thuốc trong máu có thể tăng và gây ngộ độc. Ngoài ra, nguy cơ ngộ độc cũng có thể xuất hiện khi thực hiện gây tê nhiều lần hoặc bổ sung thêm thuốc do hiệu quả giảm đau chưa đạt như mong muốn. 

2.2. Thuốc tê đi vào mạch máu

Khi thuốc được đưa trực tiếp vào mạch máu, nồng độ thuốc trong tuần hoàn máu dễ tăng đột ngột. Điều này thường xảy ra khi kỹ thuật gây tê thực hiện chưa đúng quy trình, sai vị trí tiêm,...

2.3. Nhóm bệnh nhân có nguy cơ cao

Người có bệnh lý tim mạch, rối loạn nhịp tim hoặc bệnh lý về gan có thể nhạy cảm hơn với độc tính của thuốc tê. Trường hợp này, trước khi thực hiện thủ thuật gây tê, người bệnh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ về bệnh đang mắc, thuốc đang sử dụng và tiền sử phản ứng bất thường với thuốc.

3. Dấu hiệu nhận diện bệnh nhân bị ngộ độc thuốc tê

Các dấu hiệu ngộ độc thuốc tê có thể xuất hiện rất nhanh, với mức độ nặng - nhẹ khác nhau tùy vào từng trường hợp:

3.1. Dấu hiệu thần kinh ban đầu

Các triệu chứng ngộ độc xuất hiện sớm thường gồm:

- Tê quanh miệng hoặc cảm giác bất thường ở môi, lưỡi.

- Cảm giác có vị kim loại trong miệng.

- Ù tai hoặc nghe thấy âm thanh bất thường.

- Chóng mặt, hoa mắt.

- Bồn chồn, lo lắng hoặc kích động.

- Khó nói, lú lẫn.

Những dấu hiệu này có thể xuất hiện ngay trong quá trình tiêm thuốc hoặc một thời gian ngắn sau đó. Vì vậy, nếu người bệnh vừa được gây tê và đột ngột xuất hiện các triệu chứng trên, cần thông báo ngay cho nhân viên y tế.

Mức độ ngộ độc thuốc tê không giống nhau ở từng bệnh nhân

3.2. Dấu hiệu cho thấy độc tính đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến não

Nếu nồng độ thuốc trong máu tiếp tục tăng, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện nghiêm trọng hơn như co giật, giảm ý thức, mất ý thức hoặc hôn mê. Co giật là dấu hiệu đặc biệt cần được xử trí cấp cứu vì tình trạng thiếu oxy và toan hóa máu có thể khiến độc tính của thuốc tê trở nên nghiêm trọng hơn.

3.3. Dấu hiệu cho thấy thuốc tê ảnh hưởng đến tim mạch

Ngộ độc thuốc tê nặng có thể ảnh hưởng đến hệ tim mạch với các dấu hiệu như:

- Tim đập nhanh hoặc chậm bất thường.

- Hạ huyết áp.

- Rối loạn dẫn truyền trong tim.

- Nhịp nhanh thất hoặc rung thất.

- ngừng tim.

4. Xử trí ngộ độc thuốc tê như thế nào?

Bệnh nhân cần được đội ngũ y tế đánh giá đúng và xử trí cấp cứu khẩn trương. Các phương pháp xử trí ngộ độc thường gồm:

4.1. Ngừng thuốc tê và cấp cứu nhanh chóng

Ngay khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ, nhân viên y tế cần ngừng ngay việc đưa thuốc tê vào cơ thể bệnh nhân và huy động đội ngũ hỗ trợ cấp cứu. Người bệnh cần được theo dõi liên tục các chỉ số quan trọng như nhịp tim, huyết áp, độ bão hòa oxy và tình trạng ý thức. Phát hiện sớm và cấp cứu ngay sẽ giúp hạn chế nguy cơ chuyển sang giai đoạn nặng.

4.2. Đảm bảo đường thở 

Người bị ngộ độc cần được đánh giá khả năng hô hấp và đảm bảo đường thở thông thoáng, hỗ trợ hô hấp khi cần thiết. Nếu người bệnh giảm ý thức hoặc không thể tự bảo vệ đường thở, nhân viên y tế cần sử dụng các biện pháp kiểm soát đường thở chuyên sâu. 

Người bị ngộ độc thuốc tê cần được thở oxy và cấp cứu ngay

4.3. Sử dụng nhũ tương lipid 

Nhũ tương lipid 20% được sử dụng trong trường hợp ngộ độc thuốc tê toàn thân, nhất là khi người bệnh có biểu hiện thần kinh hoặc tim mạch nghiêm trọng. Liều và tốc độ sử dụng nhũ tương được cân nhắc dựa trên cân nặng và tình trạng của người bệnh.

4.4. Kiểm soát co giật

Nếu người bệnh xuất hiện co giật, bác sĩ thường sử dụng thuốc nhóm benzodiazepin để kiểm soát cơn co giật. Trong quá trình này, người bệnh sẽ được theo dõi sát sao tình trạng hô hấp và tuần hoàn.

4.5. Hồi sức tim phổi

Nếu người bệnh ngừng tim hoặc ngừng tuần hoàn, bác sĩ sẽ tiến hành hồi sức tim phổi và áp dụng các biện pháp hỗ trợ tuần hoàn tùy theo tình trạng thực tế.

Nếu từng có phản ứng bất thường khi sử dụng thuốc tê, đang chuẩn bị thực hiện thủ thuật hoặc còn lo lắng về tình trạng sức khỏe, bạn có thể đặt lịch thăm khám sức khỏe cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56 để được đánh giá nguy cơ, tìm ra phương án giảm thiểu rủi ro trước khi điều trị.