1. Thế nào là lách to?

Lách là cơ quan có vai trò lọc máu, loại bỏ các tế bào máu già, tham gia sản xuất kháng thể và hỗ trợ hệ miễn dịch chống lại tác nhân gây bệnh. Lách to được hiểu là kích thước lách tăng vượt quá mức bình thường. Người bệnh có thể không có triệu chứng trong giai đoạn đầu, nhưng khi lách tiếp tục phát triển lớn hơn sẽ gây khó chịu, đau tức vùng bụng trái hoặc ảnh hưởng đến các cơ quan lân cận.

Lách to không phải là bệnh lý riêng biệt mà là biểu hiện của nhiều bệnh lý.

Hình ảnh lá lách

2. Vì sao cần xác định phân độ lách to?

Đánh giá chính xác mức độ lách to là việc cần thiết nhằm:

• Hỗ trợ chẩn đoán nguyên nhân gây bệnh:

Nhiều bệnh lý có thể dẫn đến lách to như xơ gan, tăng áp lực tĩnh mạch cửa, bệnh bạch cầu, sốt rét, lao hoặc các bệnh tự miễn. Mức độ lách to thường liên quan với nguyên nhân gây bệnh.

• Đánh giá mức độ tiến triển của bệnh:

Lách càng to thường cho thấy bệnh đang tiến triển hoặc đã kéo dài trong một khoảng thời gian nhất định. Việc theo dõi kích thước lách giúp bác sĩ đánh giá đáp ứng điều trị.

• Hạn chế nguy cơ biến chứng

Lách to trong thời dài có thể dẫn đến thiếu máu, giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu hoặc thậm chí vỡ lách. Việc xác định phân độ lách to sẽ giúp bác phát hiện kịp thời những nguy cơ này.

3. Phân độ lách to như thế nào?

Phân độ lách to trên lâm sàng theo hệ thống Hackett, có 5 độ như sau:

• Độ 0: bình thường không sờ thấy lách.
• Độ 1: sờ thất lách mấp mé bờ sườn khi hít sâu.
• Độ 2: sờ thấy lách ở đường trung đòn, giữa bờ sườn và rốn.
• Độ 3: lách to đến rốn. 
• Độ 4: lách to vượt rốn.
• Độ 5 lách to đến khớp mu.

Đánh giá, phân độ lách to giúp bác sĩ có hướng điều trị phù hợp, ngăn chặn kịp thời nguy cơ biến chứng

4. Phương pháp chẩn đoán phân độ lách to

Để xác định chính xác phân độ lách to, bác sĩ sẽ kết hợp nhiều phương pháp như:

4.1. Khám lâm sàng

Khám lâm sàng là bước đầu tiên được bác sĩ thực hiện trong quá trình chẩn đoán lách to. Tuy không thể thay thế các phương pháp chẩn đoán hình ảnh, nhưng qua quá trình này, bác sĩ sẽ có định hướng ban đầu về kích thước của lách, mức độ lách to và phát hiện những dấu hiệu gợi ý nguyên nhân gây bệnh.

Trong quá trình khám, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh và các triệu chứng mà người bệnh đang gặp phải như: đau tức vùng hạ sườn trái, cảm giác no nhanh sau khi ăn, sốt kéo dài, sụt cân, mệt mỏi hoặc tiền sử mắc các bệnh về gan, máu, nhiễm trùng,...

Tiếp sau đó, bác sĩ sẽ khám vùng bụng để xem có sờ thấy lách hay không, mức độ lách vượt qua bờ sườn như thế nào, độ cứng hoặc mềm của lách, mức độ đau khi chạm vào,...

4.2. Chẩn đoán cận lâm sàng

Từ kết quả của quá trình khám lâm sàng, bác sĩ sẽ cân nhắc đưa ra chỉ định cận lâm sàng phù hợp để có căn cứ phân độ lách to:

• Siêu âm ổ bụng:

Siêu âm là phương pháp đơn giản, cho kết quả nhanh, có chi phí thấp, được sử dụng phổ biến nhất để đánh giá phân độ lách to. Thông qua siêu âm, bác sĩ có thể đo chiều dài, chiều rộng và thể tích của lách.

• Chụp CT hoặc MRI:

Khi cần đánh giá chi tiết hơn, bác sĩ có thể chỉ định chụp cắt lớp vi tính hoặc cộng hưởng từ. Các kỹ thuật này giúp xác định chính xác kích thước lách, sự hiện diện của khối u và đánh giá tổn thương cơ quan lân cận.

• Xét nghiệm máu:

Xét nghiệm máu giúp tìm nguyên nhân gây lách to thông qua các chỉ số: hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu, men gan,... đồng thời xác định dấu hiệu viêm hoặc nhiễm trùng.

Nếu nghi ngờ bệnh lý huyết học hoặc ung thư, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu để xác định chẩn đoán.

Thực hiện các biện pháp chẩn đoán do bác sĩ chỉ định giúp người bệnh được đánh giá đúng tình trạng lách to

5. Biện pháp phòng ngừa lách to và nguy cơ xảy ra biến chứng

Mặc dù không phải mọi trường hợp lách to đều có thể ngăn ngừa hoàn toàn, nhưng việc chủ động bảo vệ sức khỏe và kiểm soát tốt các bệnh lý nền bằng những cách sau có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ xuất hiện tình trạng này:

• Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm những bất thường trước khi lách bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
• Kiểm soát tốt các bệnh lý gan - mật, đặc biệt là xơ gan và tăng áp lực tĩnh mạch cửa - nguyên nhân hàng đầu dẫn đến lách to. 
• Tuân thủ hướng dẫn điều trị nếu đã được chẩn đoán mắc bệnh gan mạn tính. Khi chức năng gan được duy trì ổn định, nguy cơ tăng áp lực tĩnh mạch cửa và phì đại lách cũng giảm đáng kể.
• Điều trị triệt để các bệnh nhiễm trùng có khả năng làm lách hoạt động quá mức và tăng kích thước như sốt rét, lao, nhiễm khuẩn huyết,...
• Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh giúp tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ chức năng gan và hệ tạo máu, góp phần phòng ngừa nhiều nguyên nhân gây lách to.
• Duy trì lối sống khoa học và tăng cường vận động để cải thiện miễn dịch, giúp cơ thể chống lại bệnh tật hiệu quả hơn, giảm nguy cơ xuất hiện các nguy cơ gây lách to.
• Người đang mắc các bệnh có nguy cơ gây lách to như xơ gan, bệnh máu hoặc bệnh tự miễn,... cần tuân thủ phác đồ điều trị để kiểm soát nguy cơ biến chứng.

Phân độ lách to là một tiêu chí quan trọng giúp bác sĩ đánh giá tình trạng bệnh và lựa chọn hướng điều trị phù hợp. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau tức vùng hạ sườn trái, da xanh xao hoặc dễ bầm tím, no nhanh hoặc mệt mỏi kéo dài,... người bệnh nên đến cơ sở y tế để được chẩn đoán kịp thời.

Quý khách hàng có nhu cầu đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ nhanh chóng.