1. Thuốc huyết áp ngậm dưới lưỡi là gì?

Thuốc huyết áp ngậm dưới lưỡi là các loại thuốc được sử dụng trong trường hợp cần hạ huyết áp khẩn cấp. Thay vì nuốt như dạng viên thông thường, loại thuốc này sẽ được đặt dưới lưỡi và tự tan. Trong quá trình tan, các hoạt chất có thể thẩm thấu vào niêm mạc, nơi chứa nhiều mao mạch, từ đó hấp thụ trực tiếp vào máu. 

Sở dĩ thuốc đặt dưới lưỡi thường được ưu tiên sử dụng để hạ huyết áp khẩn cấp là bởi hai lý do sau: 

• Phát huy tác dụng hạ huyết áp nhanh: Khi đặt thuốc dưới lưỡi, các hoạt chất trong thuốc có thể đi thẳng vào hệ tuần hoàn, không phải qua hệ tiêu hóa như viên uống. Đa phần, sau khoảng 10 đến 15 phút, huyết áp sẽ được kiểm soát. 
• Phù hợp với trường hợp cấp cứu: Người bị tăng huyết áp nguy kịch thường khó thở, tức ngực. Thay vì sử dụng theo đường uống, đặt thuốc dưới lưỡi sẽ dễ dàng hơn cho việc cấp cứu. 

Thuốc huyết áp ngậm dưới lưỡi thường được chỉ định trong trường hợp cấp cứu

Lưu ý rằng, các loại thuốc hạ huyết áp ngậm dưới lưỡi chủ yếu dùng trong trường hợp cấp cứu. Nếu không có sự chỉ định và giám sát của nhân viên y tế, mọi người tuyệt đối không nên tự ý sử dụng. 

2. Một số loại thuốc hạ huyết áp ngậm dưới lưỡi phổ biến 

Dưới đây là 3 loại thuốc hạ huyết áp ngậm dưới lưỡi thường được chỉ định: 

2.1. Captopril 

Captopril thuộc nhóm thuốc ức chế men chuyển ACE dùng trong điều trị tăng huyết áp và phòng ngừa biến chứng suy tim. Loại thuốc này hạ huyết áp bằng cách ức chế renin-angiotensin-aldosteron. Bình thường, angiotensin I vốn chưa có hoạt tính nhưng sau đó sẽ được men ACE biến đổi thành angiotensin II (một chất hỗ trợ co mạch mạnh). Ngoài ra, angiotensin II còn tham gia kích thích tuyến thượng thận tiết aldosteron, hỗ trợ cơ thể giữ muối và nước, khiến huyết áp tăng. 

Captopril thuộc nhóm thuốc ức chế men chuyển ACE

Thuốc Captopril có thể được chỉ định cho trường hợp tăng huyết áp, có nguy cơ suy tim sung huyết hoặc nhồi máu cơ tim trong 24 giờ đầu. 

2.2. Nitroglycerine 

Đây là một loại thuốc có tác dụng giãn mạch. Với dạng viên ngậm dưới lưỡi, hàm lượng Nitroglycerin thường là từ 0.3 đến 0.6mg. Loại thuốc này có thể được chỉ định trong những trường hợp dưới đây: 

• Điều trị và dự phòng tình trạng đau thắt ngực. 
• Điều trị biến chứng suy tim sung huyết, nhồi máu cơ tim. 
• Kiểm soát cơn tăng huyết áp tự phát trong khi phẫu thuật. 

2.3. Adalat 10mg

Adalat được bào chế theo dạng viên nang ngậm dưới lưỡi, từng được sử dụng rộng rãi để hạ huyết áp nhanh. Tuy nhiên, nếu sử dụng không đúng cách, người bệnh dễ bị tụt huyết áp đột ngột, gây thiếu máu não, đột quỵ, nhồi máu cơ tim. 

3. Rủi ro khi tự ý dùng thuốc 

Mặc dù giúp hạ huyết áp nhanh nhưng các loại thuốc ngậm dưới lưỡi có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro như:

• Gây tụt huyết áp tư thế: Nếu tự ý sử dụng không có sự giám sát của nhân viên y tế, người bệnh dễ bị tụt huyết áp nhanh kéo theo triệu chứng hoa mắt, chóng mặt, thậm chí là ngất xỉu dẫn đến chấn thương. 
• Thiếu máu não cục bộ, đột quỵ: Khi huyết áp ngoại vi giảm đột ngột, áp lực tưới máu lên não dễ sụt giảm nghiêm trọng. Đây có thể là nguyên nhân dẫn đến tình trạng bị thiếu dưỡng chất và oxy, tăng nguy cơ đột quỵ, nhất là người cao tuổi. 
• Nhồi máu cơ tim: Huyết áp giảm đột ngột thường khiến cơ thể kích hoạt phản xạ bù trừ khiến tim đập nhanh hơn để duy trì áp lực máu. Tuy nhiên, tim đập càng nhanh, nhu cầu oxy của tim lại càng lớn. Trường hợp mạch vành đã bị hẹp sẵn, người bệnh có thể phải đối mặt với nguy cơ nhồi máu cơ tim. 
• Che lấp các triệu chứng của một số bệnh lý: Tăng huyết áp đôi khi là phản ứng của cơ thể trước một vài vấn đề về sức khỏe (xuất huyết não, suy thận cấp). Nếu tự ý dùng thuốc ngậm dưới lưỡi, triệu chứng cảnh báo các bệnh lý dễ bị che lấp ảnh hưởng đến quá trình chẩn đoán, giảm sút hiệu quả điều trị. 

Việc tự ý dùng thuốc hạ huyết áp khẩn cấp dễ che lấp nhiều triệu chứng bệnh lý

4. Cách xử lý khi tăng huyết áp đột ngột 

Trong trường hợp bị tăng huyết áp đột ngột, mọi người cần bình tĩnh và xử lý theo hướng dẫn sau:

Bước 1: Nghỉ ngơi tại chỗ

Trường hợp nhận thấy người thân có dấu hiệu bị tăng huyết áp đột ngột, bạn cần đặt họ nằm tại nơi thông thoáng và yên tĩnh. Lúc này, người bệnh cần cố gắng hít thở sâu, thư giãn và nới lỏng quần áo. Nếu người bệnh đang nằm, bạn nên kê đầu lên cao khoảng 30 độ (cao hơn so với cơ thể), nhằm giảm áp lực lên não. 

Bệnh nhân bị tăng huyết áp đột ngột cần được đặt tại nơi thông thoáng và yên tĩnh

Trường hợp nhận thấy người bệnh nôn ói, bạn cần điều chỉnh tư thế sao cho đầu cao khoảng 30 độ, cao hơn so với chân, nhằm giảm áp lực lên não. Nếu nhận thấy người bệnh bị lệch hoặc méo mặt, bạn không nên cho họ ăn bất kỳ thứ gì. 

Bước 2: Đo huyết áp 

Khi đã cho người bệnh nghỉ ngơi, bạn cần đo huyết áp hai lần để xác định tình trạng. Trong lần đo đầu tiên, nếu huyết áp từ 180/120mmHg trở lên nhưng chưa có dấu hiệu đau ngực, co giật, khó nói,... bạn cần tiếp tục để người bệnh nghỉ ngơi và đo lại sau 15 phút. 

Bước 3: Cho dùng thuốc hoặc gọi cấp cứu

Ở lần đo thứ hai, nếu huyết áp vẫn cao nhưng chưa có triệu chứng nghiêm trọng, bạn có thể cho người bệnh uống thuốc hạ huyết áp theo chỉ dẫn của bác sĩ. Sau đó, người bệnh vẫn cần được đưa đến cơ sở y tế để kiểm tra. 

Nếu huyết áp vẫn tăng cao kèm theo triệu chứng bất thường, người bệnh cần được đưa đến cấp cứu

Trường hợp huyết áp vẫn tăng trên 180/120mmHg kèm theo triệu chứng đau ngực, khó nói, liệt nửa người, co giật,... bạn nên gọi cấp cứu ngay lập tức vì đây là triệu chứng của đột quỵ. 

Dễ thấy rằng thuốc huyết áp ngậm dưới lưỡi có thể giúp kiểm soát huyết áp nhanh, chủ yếu được sử dụng trong trường hợp cấp cứu. Nếu chưa được bác sĩ chỉ định, mọi người tốt nhất không nên tự ý sử dụng. Trong trường hợp có dấu hiệu bị tăng huyết áp đột ngột, bạn nên nhanh chóng nhờ người thân đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được can thiệp kịp thời. 

Nếu cần đặt lịch khám hoặc hỗ trợ 24/7, Quý khách có thể liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 của Hệ thống Y tế MEDLATEC.