Ung thư gan nên ăn gì để giữ sức và hạn chế suy kiệt?

1. Vì sao người bệnh ung thư gan cần chú trọng dinh dưỡng?

Gan tham gia chuyển hóa đạm, đường, chất béo và dự trữ năng lượng cho cơ thể. Nhiều trường hợp ung thư gan phát triển trên nền xơ gan hoặc viêm gan mạn tính. Khi đó, khả năng tổng hợp, dự trữ và sử dụng dưỡng chất của gan giảm rõ rệt. Người bệnh có thể thiếu năng lượng ngay cả khi vẫn ăn uống.

Các phương pháp điều trị như phẫu thuật, nút mạch hóa chất hay thuốc điều trị đích có thể gây mệt mỏi, buồn nôn và thay đổi vị giác. Ăn uống kém kéo dài khiến người bệnh sụt cân, mất khối cơ và có thể không đủ điều kiện sức khỏe để tiếp tục theo đuổi các đợt điều trị tiếp theo, làm gián đoạn phác đồ và giảm hiệu quả kiểm soát khối u. Dinh dưỡng không thay thế được điều trị, nhưng giúp cơ thể đáp ứng điều trị tốt hơn.

2. Người bệnh ung thư gan nên ăn gì mỗi ngày?

Hiện chưa có loại thực phẩm nào được chứng minh có thể điều trị ung thư gan. Người bệnh nên duy trì chế độ ăn cân đối, đáp ứng nhu cầu năng lượng và protein của cơ thể. 

2.1. Đủ đạm từ cá, trứng, thịt nạc, sữa và các loại đậu

Đạm (protein) giúp duy trì khối cơ, hệ miễn dịch và quá trình tái tạo tế bào. Với người bệnh gan mạn tính, các hướng dẫn dinh dưỡng quốc tế của ESPEN và EASL đề xuất lượng đạm khoảng 1,2–1,5 g cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày. Lượng cụ thể cho từng người cần được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng tính toán.

Protein tốt là câu trả lời cho thắc mắc người mắc ung thư gan nên ăn gì

Nguồn đạm phù hợp gồm cá, thịt gà bỏ da, thịt lợn nạc, trứng, sữa, sữa chua, đậu phụ và các loại đậu. Người bệnh vẫn có thể ăn trứng hoặc thịt bò nếu được nấu chín kỹ, chọn phần nạc và chế biến mềm. Các món hấp, luộc, hầm thường dễ tiêu hơn món chiên rán.

2.2. Tinh bột, rau củ và trái cây

Tinh bột là nguồn năng lượng chính. Ăn đủ tinh bột giúp cơ thể hạn chế phải phân giải cơ để lấy năng lượng. Người bệnh có thể dùng cơm, cháo, bún, phở, khoai, yến mạch. Khi người bệnh ăn kém, cháo và súp thường dễ nuốt hơn.

Rau củ và trái cây tươi cung cấp vi chất chống oxy hóa, vi khoáng và chất xơ giúp nhuận tràng, hạn chế táo bón. Rau củ nên được nấu chín; trái cây nên rửa sạch và gọt vỏ trước khi ăn. Nếu đang dùng một số thuốc lợi tiểu hoặc có bệnh thận kèm theo, bạn nên hỏi bác sĩ trước khi ăn nhiều chuối, cam hay các loại quả giàu kali.

2.3. Chất béo lành mạnh với lượng vừa phải

Dầu thực vật, cá và các loại hạt cung cấp chất béo có lợi và giúp bữa ăn có thêm năng lượng. Tuy vậy, món quá béo dễ gây đầy bụng, khó tiêu. Người bệnh nên tiêu thụ dầu mỡ ở mức vừa phải và hạn chế mỡ động vật, da, nội tạng và các món ăn chiên đi chiên lại nhiều lần để tránh gây chướng bụng, đầy hơi, tiêu chảy.

Dầu thực vật, cá và các loại hạt bổ sung chất béo, giúp tăng năng lượng cho khẩu phần ăn.

3. Điều chỉnh chế độ ăn theo tình trạng của người bệnh

Mỗi người bệnh có giai đoạn bệnh và mức độ suy gan khác nhau. Vì vậy, câu trả lời cho câu hỏi ung thư gan nên ăn gì không giống nhau ở mọi trường hợp, mà cần thay đổi theo triệu chứng thực tế.

3.1. Khi có cổ trướng hoặc phù chân

Cổ trướng là tình trạng dịch tích tụ trong ổ bụng, thường gặp khi chức năng gan suy giảm nặng kèm theo giảm albumin máu và tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Muối có đặc tính hút và giữ nước trong cơ thể, làm trầm trọng hơn tình trạng chướng bụng và phù nề, vì vậy người bệnh thường được hướng dẫn ăn nhạt ở mức vừa phải. Mức thường được áp dụng là khoảng 4,6–6,9 g muối mỗi ngày (tương đương khoảng 2g natri/ngày), tức là hạn chế tối đa nêm thêm muối vào món ăn và tránh đồ chế biến sẵn.

Ăn nhạt quá mức cũng có thể khiến người bệnh chán ăn hơn. Bạn có thể kết hợp các loại gia vị, thảo mộc như chanh, hành, tỏi, rau thơm… để món ăn dễ ăn hơn. Lượng nước uống nên theo hướng dẫn của bác sĩ; người bệnh không nên tự ý cắt giảm nước.

3.2. Khi chán ăn, nhanh no hoặc buồn nôn

Khối u lớn hoặc dịch cổ trướng có thể chèn ép dạ dày, khiến người bệnh nhanh no. Chia thành 5–6 bữa nhỏ trong ngày thường dễ ăn hơn ba bữa lớn. Người bệnh không nên để bụng đói quá lâu. Một bữa phụ nhẹ trước khi ngủ, gồm tinh bột và đạm như một cốc sữa với vài lát bánh mì hoặc một bát cháo nhỏ, giúp hạn chế tình trạng cơ thể phân giải cơ vào ban đêm.

Khi buồn nôn, món ấm hoặc nguội, ít mùi thường dễ chịu hơn món quá nóng. Nếu người bệnh vẫn ăn không đủ, bác sĩ có thể chỉ định sản phẩm dinh dưỡng bổ sung phù hợp.

Người bệnh ung thư gan có thể ăn bữa phụ nhẹ trước khi ngủ đêm

3.3. Khi xuất hiện lú lẫn, ngủ gà

Bệnh não gan xảy ra khi gan bị suy giảm hoặc mất đi chức năng chuyển hóa và đào thải, khiến các chất độc hại đi vào hệ tuần hoàn và lên não bộ, khiến người bệnh lú lẫn, ngủ gật hoặc thay đổi hành vi. Nhiều gia đình nghĩ cần cắt đạm hoàn toàn trong trường hợp này. Thực tế, hạn chế đạm kéo dài không còn được khuyến nghị vì có thể làm mất cơ và khiến tình trạng nặng hơn. Người bệnh cần được khám sớm để bác sĩ xử trí nguyên nhân và điều chỉnh chế độ ăn.

4. Thực phẩm người bệnh ung thư gan cần hạn chế

Một số thực phẩm có thể làm gan chịu thêm gánh nặng hoặc làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Cụ thể, bạn nên tránh hoặc hạn chế những nhóm sau:

• Rượu bia và đồ uống có cồn: cồn gây tổn thương tế bào gan và có thể làm bệnh gan nặng thêm. Người bệnh nên ngừng hoàn toàn.
• Đồ ăn tái, sống: gỏi cá, hàu sống, trứng lòng đào, thịt bò tái. Người mắc bệnh gan có nguy cơ nhiễm khuẩn Vibrio nặng hơn người khỏe mạnh khi ăn hải sản sống, đặc biệt là hàu.
• Thực phẩm bị nấm mốc: lạc, ngô, đậu, gạo bị mốc có thể chứa aflatoxin, một độc tố có liên quan đến ung thư gan.
• Đồ mặn và đồ chế biến sẵn: dưa muối, cà muối, xúc xích, đồ hộp, mì gói chứa nhiều muối, dễ làm phù và cổ trướng nặng hơn.
• Đồ chiên rán nhiều dầu mỡ: dễ gây đầy bụng, khó tiêu.

Người bệnh cũng không nên tự ý dùng thảo dược, cao lá hay thực phẩm chức năng “giải độc gan” khi chưa hỏi bác sĩ. Một số sản phẩm có thể ảnh hưởng đến gan hoặc tương tác với thuốc điều trị.

Rượu bia và thực phẩm bị nấm mốc là những yếu tố người bệnh cần tránh để hạn chế nguy cơ tổn thương gan thêm.

5. Khi nào người bệnh cần đi khám sớm?

Ngoài lịch tái khám định kỳ, người bệnh nên liên hệ bác sĩ sớm khi có các dấu hiệu sau:

• Sụt cân nhanh, ăn uống kém kéo dài nhiều ngày.
• Bụng to nhanh, phù chân tăng dần.
• Vàng da, vàng mắt đậm hơn trước.
• Sốt, rét run, nhất là sau khi ăn hải sản hoặc đồ sống.

Nếu người bệnh lú lẫn, ngủ li bì, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen, gia đình nên đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay.

Không có thực đơn chung cho mọi người bệnh. Câu trả lời cho câu hỏi ung thư gan nên ăn gì phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, mức độ suy gan, các biến chứng đi kèm và phương pháp điều trị. Nguyên tắc chung là ăn đủ năng lượng, đủ đạm, nấu chín kỹ, ăn nhạt và tránh rượu bia. Khi có dấu hiệu bất thường, người bệnh nên được thăm khám sớm thay vì tự điều chỉnh tại nhà.

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như Hệ thống Y tế MEDLATEC. Tại MEDLATEC, người bệnh có thể được khám chuyên khoa và thực hiện các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh cần thiết để bác sĩ đánh giá chức năng gan và tư vấn hướng chăm sóc phù hợp. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.