Trà bổ thận có thực sự tốt? Rủi ro và ai không nên uống

1. Trà bổ thận có thực sự tốt cho thận không?

Câu trả lời ngắn gọn là: Hiện chưa có đủ cơ sở khoa học đáng tin cậy để khẳng định các loại "trà bổ thận" thực sự tốt hoặc có tác dụng chữa bệnh về thận. “Trà bổ thận” là tên gọi chung cho nhiều loại trà thảo dược trên thị trường. Thành phần thường gặp gồm râu mèo, cam thảo, hoàng kỳ, bồ công anh, kỷ tử, hạt sen... Mỗi sản phẩm có công thức khác nhau, nên tác dụng và độ an toàn cũng khác nhau.

Trà bổ thận thường phối hợp nhiều loại thảo dược như râu mèo, cam thảo, hoàng kỳ hoặc bồ công anh. 

Nhiều loại trà có tác dụng lợi tiểu. Tuy nhiên, đi tiểu nhiều hơn không có nghĩa là thận lọc máu tốt hơn. Hiện cũng có rất ít nghiên cứu chất lượng cao chứng minh lợi ích của các thảo dược này, nhất là ở người bệnh thận.

Tại Việt Nam, trà bổ thận thường được bán dưới dạng thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Nhãn sản phẩm bắt buộc ghi: “Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh”. Vì vậy, khi tìm hiểu trà bổ thận có thực sự tốt hay không, bạn nên thận trọng với quảng cáo “chữa suy thận”, “tan sỏi thận” hay “thải độc thận”.

2. Những rủi ro có thể gặp khi uống trà bổ thận

Nguồn gốc tự nhiên không có nghĩa là an toàn. Thận là cơ quan chịu trách nhiệm lọc và đào thải các chất chuyển hóa ra khỏi cơ thể; do đó, các sản phẩm thảo dược không rõ nguồn gốc hay dùng sai cách sẽ trực tiếp biến thận thành cơ quan gánh chịu độc tính. Một số rủi ro bạn cần lưu ý bao gồm:

• Tích tụ hoạt chất trong cơ thể: Một số thảo dược được đào thải qua thận. Khi chức năng thận đã giảm, các chất này có thể tích tụ đến mức gây độc.
• Tăng kali, phospho trong máu: Bồ công anh, ngó sen, hạt sen thuộc nhóm thảo dược giàu kali và phospho. Người bệnh thận, nhất là người đang lọc máu, thường phải hạn chế các khoáng chất này.
• Tương tác với thuốc điều trị: Thảo dược có thể làm giảm hiệu quả hoặc tăng độc tính của thuốc đang dùng. Ở người ghép thận, tương tác này có thể ảnh hưởng đến thuốc chống thải ghép.
• Nguy cơ tạp nhiễm: Sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể lẫn kim loại nặng như chì, thủy ngân, asen hoặc chứa thành phần không ghi trên nhãn.
• Chậm phát hiện bệnh: Khi tin rằng uống trà đã đủ để “bổ thận”, nhiều người bỏ qua dấu hiệu bất thường và trì hoãn việc đi khám.

Một số thảo dược có thể tương tác với thuốc điều trị

Một số sản phẩm thảo dược từng được phát hiện chứa acid aristolochic. Hoạt chất này gây tổn thương thận và có thể gây ung thư đường tiết niệu. Tại Bỉ, hơn 100 người đã bị suy thận nặng sau khi dùng một sản phẩm giảm cân có lẫn hoạt chất này. Vì vậy, bạn không nên dùng các loại trà hoặc thuốc thảo dược không rõ thành phần và nguồn gốc.

3. Ai không nên tự ý dùng trà bổ thận?

Với phần lớn người khỏe mạnh, trà thảo dược có nguồn gốc rõ ràng thường ít gây vấn đề khi dùng ở mức vừa phải. Ngược lại, những nhóm người dưới đây nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng, bao gồm:

• Người mắc bệnh thận mạn ở bất kỳ giai đoạn nào, người đang lọc máu hoặc đã ghép thận. Râu mèo, cam thảo và hoàng kỳ nằm trong nhóm thảo dược có rủi ro cao với những người này.
• Người tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc bệnh tim mạch đang dùng thuốc thường xuyên.
• Người đang dùng nhiều loại thuốc kê đơn trong thời gian dài.
• Người có sỏi thận, nhiễm trùng tiết niệu hoặc tiểu máu chưa rõ nguyên nhân. Những trường hợp này cần được chẩn đoán trước khi dùng bất kỳ sản phẩm nào.
• Phụ nữ mang thai, đang cho con bú và trẻ em, vì dữ liệu an toàn của nhiều thảo dược ở các nhóm này còn hạn chế.

Người đang dùng thuốc điều trị bệnh mạn tính nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thêm trà thảo dược. 

Với những người kể trên, trà bổ thận có thực sự tốt hay không phụ thuộc nhiều vào chức năng thận hiện tại và các thuốc đang dùng. Bác sĩ sẽ là người đánh giá phù hợp nhất.

4. Cách bảo vệ thận có cơ sở khoa học hơn

Quỹ Thận Quốc gia Hoa Kỳ (NKF) khuyến cáo nên tránh các loại trà, sản phẩm được quảng cáo là “thải độc thận”. Thay vào đó, bạn nên tập trung vào chế độ ăn lành mạnh, vận động đều đặn và bỏ thuốc lá.

5.1. Kiểm soát các yếu tố gây hại cho thận

Đái tháo đường và tăng huyết áp là hai yếu tố nguy cơ phổ biến nhất của bệnh thận mạn. Giữ huyết áp và đường huyết trong mức mục tiêu bác sĩ đề ra giúp giảm áp lực lên thận về lâu dài.

Bạn cũng nên ăn nhạt, duy trì cân nặng hợp lý và uống đủ nước. Tránh tự ý dùng thuốc giảm đau, kháng sinh hoặc thuốc nam kéo dài khi chưa có chỉ định.

5.2. Kiểm tra chức năng thận định kỳ

Bệnh thận giai đoạn đầu thường không gây triệu chứng rõ ràng, nên nhiều người chỉ phát hiện khi bệnh đã tiến triển. Hai xét nghiệm cơ bản để đánh giá sức khỏe thận bao gồm:

• Mức lọc cầu thận ước tính (eGFR): Chỉ số này được tính từ nồng độ creatinine trong máu và cho biết thận lọc máu tốt đến đâu.
• Tỷ lệ albumin/creatinine niệu (uACR): Xét nghiệm này phát hiện albumin, một loại protein, bị rò rỉ vào nước tiểu. uACR tăng có thể là dấu hiệu tổn thương thận ngay cả khi eGFR còn bình thường.

Người mắc đái tháo đường nên kiểm tra chức năng thận mỗi năm. Người tăng huyết áp, có bệnh tim mạch, thừa cân hoặc có người thân mắc bệnh thận nên trao đổi với bác sĩ về thời điểm xét nghiệm phù hợp. So với việc băn khoăn trà bổ thận có thực sự tốt hay không, kết quả xét nghiệm định kỳ cho bạn thông tin rõ ràng hơn về tình trạng thận của mình.

Xét nghiệm máu và nước tiểu giúp đánh giá chức năng thận ngay cả khi chưa có triệu chứng. 

6. Khi nào cần đi khám?

Bạn nên đi khám sớm nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Phù nề bất thường: mi mắt, mặt, cổ chân hoặc bàn chân.
• Rối loạn bài tiết & bất thường về nước tiểu: tiểu ít, tiểu đêm nhiều, nước tiểu có bọt kéo dài hoặc có màu đỏ, nâu sẫm.
• Triệu chứng toàn thân do ứ đọng đốc tố: mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn không rõ nguyên nhân.
• Triệu chứng đau cấp tính đường tiết niệu: đau vùng hông lưng kèm sốt, tiểu buốt.

Nếu các triệu chứng xuất hiện trong thời gian đang dùng trà hoặc sản phẩm thảo dược, bạn nên tạm ngừng sản phẩm. Khi đi khám, hãy mang theo vỏ hộp hoặc ảnh chụp nhãn để bác sĩ kiểm tra thành phần.

Trà bổ thận có thực sự tốt hay không còn tùy vào thành phần sản phẩm, tình trạng sức khỏe và thuốc bạn đang dùng. Người khỏe mạnh có thể dùng trà thảo dược rõ nguồn gốc như một loại đồ uống, nhưng không nên xem đây là cách phòng ngừa hay điều trị bệnh thận. Người có bệnh thận, đã ghép thận hoặc đang điều trị bệnh mạn tính nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

Nếu cần kiểm tra chức năng thận, bạn có thể lựa chọn các cơ sở y tế uy tín như MEDLATEC. Tại đây, bạn được bác sĩ thăm khám và chỉ định các xét nghiệm máu, nước tiểu hoặc siêu âm cần thiết để đánh giá sức khỏe thận. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.