Acetic Acid

Acetic acid được chỉ định trong các trường hợp sau:

• Điều trị các bệnh nhiễm khuẩn bề mặt của ống tai ngoài (viêm tai ngoài) gây ra bởi những vi sinh vật còn nhạy cảm với hoạt chất này.
• Hỗ trợ phục hồi và duy trì độ acid sinh lý của môi trường âm đạo (đối với dạng gel bôi âm đạo nồng độ thấp hơn).
• Rửa bàng quang liên tục hoặc ngắt quãng nhằm ngăn ngừa sự phát triển quá mức của vi khuẩn tiết niệu, đặc biệt là các chủng sinh amoniac, ở bệnh nhân đặt ống thông tiểu đạo lâu ngày.
• Rửa ống thông niệu đạo để hạn chế lắng cặn và tắc nghẽn.

Cần lưu ý rằng Acetic acid chỉ có tác dụng với nhiễm trùng ống tai ngoài, không điều trị được viêm tai giữa (nhiễm trùng tai trong).

Liều dùng cho người lớn

Đối với dung dịch nhỏ tai Acetic acid 2%, liều tham khảo cho người lớn và trẻ em trên 3 tuổi như sau: nhỏ 3 đến 5 giọt vào tai bị ảnh hưởng, lặp lại sau mỗi 4 đến 6 giờ trong 24 giờ đầu tiên nếu có sử dụng bấc bông; sau đó nhỏ 5 giọt mỗi lần, 3 đến 4 lần mỗi ngày.

Liều dùng cho trẻ em

Ở trẻ em trên 3 tuổi, do thể tích ống tai nhỏ hơn, liều thường dùng là 3 đến 4 giọt mỗi lần, 3 đến 4 lần mỗi ngày. An toàn và hiệu quả của Acetic acid ở trẻ dưới 3 tuổi chưa được thiết lập đầy đủ, vì vậy không khuyến khích sử dụng cho nhóm tuổi này trừ khi có chỉ định cụ thể từ bác sĩ.

Cách dùng chi tiết

Trước khi nhỏ thuốc, nên loại bỏ ráy tai và các mảnh vụn trong ống tai để dung dịch tiếp xúc trực tiếp với bề mặt bị nhiễm khuẩn. Các bước sử dụng cơ bản gồm:

• Nghiêng đầu sang bên tai lành để tai bị bệnh hướng lên trên.
• Có thể thấm ướt một miếng bông nhỏ bằng dung dịch thuốc rồi đặt vào ống tai để tăng thời gian tiếp xúc; giữ bấc bông trong ít nhất 24 giờ và làm ẩm lại bằng cách nhỏ thêm 3-5 giọt thuốc mỗi 4-6 giờ.
• Sau khi tháo bấc bông, tiếp tục nhỏ thuốc trực tiếp vào ống tai theo liều đã nêu.
• Không để đầu lọ nhỏ giọt chạm vào tai, tay hoặc bất kỳ bề mặt nào để tránh nhiễm khuẩn ngược; lau đầu nhỏ giọt bằng khăn giấy sạch, không rửa bằng nước hay xà phòng.
• Thời gian điều trị thông thường không nên kéo dài quá 7 ngày liên tục nếu không có chỉ định khác của bác sĩ.

Quên liều và quá liều

Nếu quên một liều, người bệnh nên nhỏ thuốc ngay khi nhớ ra; tuy nhiên nếu đã gần đến thời điểm của liều kế tiếp thì bỏ qua liều đã quên, không nhỏ gấp đôi liều để bù lại.

Do chỉ dùng tại chỗ với lượng rất nhỏ, quá liều qua đường nhỏ tai gần như không gây nguy hiểm đáng kể. Trường hợp vô tình nuốt phải một lượng dung dịch, có thể uống sữa hoặc nước để làm loãng và trung hòa bớt tính acid, đồng thời cần liên hệ ngay với cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc để được hướng dẫn xử trí kịp thời nếu có triệu chứng bất thường.

Acetic acid chống chỉ định trong các trường hợp sau:

• Người có tiền sử quá mẫn hoặc dị ứng với Acetic acid hoặc bất kỳ thành phần nào có trong chế phẩm.
• Người bị thủng màng nhĩ; đây được xem là chống chỉ định chung với mọi chế phẩm dùng trong ống tai ngoài do nguy cơ thuốc đi sâu vào tai giữa gây tổn thương thêm.
• Trường hợp đặc biệt có thủng màng nhĩ mà bác sĩ vẫn cân nhắc chỉ định, chỉ được sử dụng dưới sự giám sát chặt chẽ của nhân viên y tế.

Các tác dụng không mong muốn ghi nhận khi sử dụng Acetic acid dạng nhỏ tai chủ yếu ở mức độ nhẹ và tại chỗ.

• Thường gặp: cảm giác châm chích hoặc nóng rát thoáng qua, đặc biệt khi mới nhỏ thuốc vào tai đang viêm cấp tính, hoặc trong vài ngày đầu điều trị.
• Ít gặp hoặc hiếm gặp: kích ứng tại chỗ kéo dài; phản ứng dị ứng da do thành phần benzethonium clorid hoặc propylen glycol có trong một số chế phẩm phối hợp.
• Hiếm gặp nhưng cần cấp cứu ngay: phản ứng dị ứng toàn thân với biểu hiện nổi mề đay, khó thở, sưng mặt, môi, lưỡi hoặc họng.

Nếu xuất hiện cảm giác bỏng rát nghiêm trọng hoặc dấu hiệu kích ứng kéo dài, người bệnh nên ngừng thuốc ngay và thông báo cho bác sĩ để được đánh giá lại.

• Phụ nữ mang thai: chưa ghi nhận hạn chế đặc biệt nào đối với việc sử dụng Acetic acid đường nhỏ tai trong thai kỳ do khả năng hấp thu toàn thân rất thấp, tuy nhiên vẫn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng để đảm bảo an toàn tối đa.
• Phụ nữ cho con bú: hiện chưa có dữ liệu đầy đủ về việc Acetic acid có bài tiết qua sữa mẹ hay không; nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng trong giai đoạn cho con bú.
• Trẻ em dưới 3 tuổi: chưa xác lập được tính an toàn và hiệu quả, cần thận trọng và chỉ dùng khi có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ nhi khoa hoặc tai mũi họng.
• Người bị thủng màng nhĩ hoặc có tiền sử bệnh lý tai giữa: cần thăm khám kỹ trước khi dùng, tuyệt đối không tự ý sử dụng.
• Nếu tình trạng đau tai không cải thiện sau 48 giờ điều trị, triệu chứng nặng lên, hoặc xuất hiện suy giảm thính lực, cần ngừng thuốc và tái khám ngay.
• Vấn đề về tai chưa được giải quyết dứt điểm có thể ảnh hưởng đến khả năng giữ thăng bằng, do đó cần thận trọng khi lái xe hoặc vận hành máy móc trong thời gian bị bệnh.
• Tránh để dung dịch dây vào mắt, mũi, miệng; nếu không may dính phải, cần rửa ngay bằng nước sạch.

Do Acetic acid chỉ tác dụng tại chỗ trong ống tai và hấp thu toàn thân gần như không đáng kể, khả năng xảy ra tương tác thuốc toàn thân với các thuốc uống hoặc tiêm khác là rất thấp. Tuy nhiên, việc phối hợp đồng thời nhiều chế phẩm dùng tại tai cần được cân nhắc thận trọng.

Người bệnh vẫn nên thông báo đầy đủ cho bác sĩ và dược sĩ về tất cả các thuốc, thực phẩm chức năng đang sử dụng để được tư vấn phù hợp, tránh các tương tác chưa được ghi nhận đầy đủ trong y văn.

Dung dịch Acetic acid nhỏ tai nên được bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh sáng trực tiếp, nhiệt độ dưới 30 độ C, để xa tầm tay trẻ em. Đậy kín nắp lọ sau mỗi lần sử dụng và không dùng khi dung dịch đã đổi màu hoặc quá hạn sử dụng ghi trên bao bì.

Trên thị trường Việt Nam, một số chế phẩm nhỏ tai chứa Acetic acid 2% (ví dụ sản phẩm dạng lọ 10ml) có giá bán tham khảo dao động khoảng 50.000 đến 60.000 đồng mỗi lọ tùy nhà sản xuất và điểm bán. Giá có thể thay đổi theo thời điểm, chương trình khuyến mãi và hệ thống nhà thuốc, người mua nên tham khảo trực tiếp tại các nhà thuốc uy tín để cập nhật giá chính xác nhất.

Acetic acid có điều trị được viêm tai giữa không?

Không. Acetic acid chỉ có tác dụng đối với các nhiễm khuẩn bề mặt của ống tai ngoài. Với viêm tai giữa, hoạt chất này không mang lại hiệu quả điều trị và cần được bác sĩ chỉ định phác đồ phù hợp khác.

Bị thủng màng nhĩ có dùng được Acetic acid không?

Không nên tự ý sử dụng. Thủng màng nhĩ được xem là chống chỉ định của hầu hết các chế phẩm dùng trong ống tai ngoài, bao gồm cả Acetic acid, vì dung dịch có thể lọt vào tai giữa gây kích ứng hoặc tổn thương thêm. Nếu bác sĩ vẫn cân nhắc sử dụng trong trường hợp đặc biệt, việc dùng thuốc chỉ nên tiến hành dưới sự giám sát y tế chặt chẽ.

Dùng Acetic acid nhỏ tai bao lâu thì có hiệu quả?

Theo các nghiên cứu lâm sàng, thời gian hồi phục triệu chứng viêm tai ngoài khi dùng đơn độc Acetic acid trung bình khoảng 8 ngày, với tỷ lệ khỏi bệnh tăng dần theo thời gian điều trị. Nếu sau 48 giờ sử dụng mà triệu chứng không cải thiện hoặc có dấu hiệu nặng lên, người bệnh cần tái khám để bác sĩ đánh giá lại và điều chỉnh phác đồ, có thể phối hợp thêm corticosteroid hoặc kháng sinh tại chỗ để tăng hiệu quả.

Trẻ nhỏ có dùng được thuốc nhỏ tai chứa Acetic acid không?

Acetic acid chưa được xác lập đầy đủ tính an toàn và hiệu quả ở trẻ dưới 3 tuổi. Với trẻ trên 3 tuổi, liều dùng thường thấp hơn người lớn (khoảng 3-4 giọt mỗi lần) và cần có chỉ định, hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ nhi khoa hoặc tai mũi họng trước khi sử dụng.