Acid Clavulanic

Các chế phẩm phối hợp chứa Acid clavulanic được chỉ định điều trị nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm, kể cả các chủng đã sinh beta-lactamase, bao gồm:

• Acid clavulanic phối hợp amoxicillin điều trị nhiễm khuẩn đường hô hấp trên như viêm xoang, viêm tai giữa, viêm amidan.
• Acid clavulanic phối hợp amoxicillin điều trị nhiễm khuẩn đường hô hấp dưới như viêm phế quản, viêm phổi.
• Acid clavulanic điều trị nhiễm khuẩn đường tiết niệu do vi khuẩn nhạy cảm với Acid clavulanic.
• Acid clavulanic điều trị nhiễm khuẩn da và mô mềm.
• Acid clavulanic điều trị áp xe răng và nhiễm khuẩn răng miệng.
• Acid clavulanic điều trị nhiễm khuẩn xương khớp khi phối hợp Acid clavulanic với kháng sinh phù hợp.
• Acid clavulanic phối hợp ticarcillin (đường tiêm) điều trị nhiễm khuẩn huyết, nhiễm khuẩn ổ bụng, viêm phúc mạc, nhiễm khuẩn phụ khoa và các nhiễm khuẩn nặng khác tại bệnh viện.

Vì Acid clavulanic không dùng đơn độc, liều dùng luôn được tính theo chế phẩm phối hợp, phổ biến nhất là phối hợp amoxicillin/Acid clavulanic đường uống.

Liều phối hợp Acid clavulanic cho người lớn

Với dạng phối hợp amoxicillin 500 mg/Acid clavulanic 125 mg, liều thường dùng là 1 viên mỗi 8 giờ; dạng 875 mg/125 mg dùng 1 viên mỗi 12 giờ. Viêm phổi cộng đồng có thể dùng dạng phóng thích kéo dài 2 g amoxicillin/125 mg Acid clavulanic mỗi 12 giờ. Thời gian điều trị thường 7-10 ngày, một số trường hợp nặng có thể kéo dài 3-4 tuần theo chỉ định bác sĩ.

Liều phối hợp Acid clavulanic cho trẻ em

Trẻ em dùng phối hợp Acid clavulanic với amoxicillin theo cân nặng, thường 25-45 mg/kg/ngày tính theo amoxicillin, chia 2 lần mỗi 12 giờ hoặc 3 lần mỗi 8 giờ. Trẻ dưới 3 tháng tuổi dùng liều thấp hơn, khoảng 15 mg/kg mỗi 12 giờ. Liều Acid clavulanic cụ thể cho từng trẻ do bác sĩ nhi khoa quyết định.

Điều chỉnh liều theo chức năng thận

Người suy thận cần giảm liều phối hợp chứa Acid clavulanic: CrCl 10-30 mL/phút dùng 250-500 mg mỗi 12 giờ (tính theo amoxicillin); CrCl dưới 10 mL/phút dùng liều tương tự nhưng mỗi 24 giờ. Dạng phóng thích kéo dài không dùng cho người CrCl dưới 30 mL/phút.

Cách dùng Acid clavulanic

Nên uống chế phẩm chứa Acid clavulanic vào đầu bữa ăn để giảm kích ứng tiêu hóa và tăng hấp thu. Viên phóng thích kéo dài cần nuốt nguyên viên, không nghiền hay nhai; viên nhai cần nhai kỹ; hỗn dịch cần lắc đều trước khi đong. Các dạng bào chế chứa Acid clavulanic không thay thế cho nhau nếu chưa có chỉ định bác sĩ. Với dạng phối hợp ticarcillin, Acid clavulanic được truyền tĩnh mạch chậm tại bệnh viện.

Xử trí khi quên liều Acid clavulanic

Nếu quên một liều Acid clavulanic, nên uống ngay khi nhớ ra. Nếu gần đến liều kế tiếp, nên bỏ qua liều đã quên, không dùng gấp đôi liều Acid clavulanic để bù.

Xử trí khi quá liều Acid clavulanic

Quá liều Acid clavulanic có thể gây buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy, phát ban, ngủ gà hoặc kích thích, giảm nước tiểu do tinh thể niệu. Khi nghi ngờ quá liều Acid clavulanic, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để theo dõi; trường hợp nặng có thể cần lọc máu để loại bỏ Acid clavulanic.

Các chế phẩm chứa Acid clavulanic chống chỉ định trong trường hợp:

• Tiền sử dị ứng với Acid clavulanic, penicillin, cephalosporin hoặc bất kỳ kháng sinh beta-lactam nào khác.
• Tiền sử vàng da ứ mật hoặc rối loạn chức năng gan liên quan đến việc dùng Acid clavulanic hoặc phối hợp amoxicillin/Acid clavulanic trước đó, không nên tái sử dụng Acid clavulanic.
• Mẫn cảm với bất kỳ thành phần tá dược nào có trong chế phẩm chứa Acid clavulanic.

Thường gặp

• Acid clavulanic có thể gây rối loạn tiêu hóa như buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đây là tác dụng phụ phổ biến nhất của Acid clavulanic.
• Acid clavulanic có thể gây phát ban, ngứa da khi dùng Acid clavulanic.
• Phụ nữ dùng Acid clavulanic có thể gặp tiết dịch âm đạo hoặc nhiễm nấm Candida do mất cân bằng hệ vi khuẩn.
• Trẻ nhỏ dùng Acid clavulanic có thể bị hăm tã do Acid clavulanic.

Hiếm gặp, cần báo bác sĩ ngay

• Acid clavulanic có thể gây phản ứng dị ứng nghiêm trọng như nổi mề đay, khó thở, sưng mặt, môi, họng, thậm chí sốc phản vệ.
• Acid clavulanic có thể gây các phản ứng da nghiêm trọng như hội chứng Stevens-Johnson, biểu hiện sốt kèm phồng rộp, bong tróc da.
• Acid clavulanic có liên quan đến viêm gan ứ mật, vàng da, có thể xuất hiện muộn sau vài tuần kể cả khi đã ngừng dùng Acid clavulanic, thường hồi phục nhưng đôi khi kéo dài.
• Acid clavulanic có thể gây tiêu chảy nặng do viêm đại tràng liên quan Clostridioides difficile.
• Acid clavulanic có thể gây rối loạn đông máu, chảy máu bất thường khi dùng Acid clavulanic kéo dài.
• Hiếm khi Acid clavulanic gây co giật ở liều cao hoặc người suy thận dùng Acid clavulanic.

Nếu xuất hiện vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, tiêu chảy nặng kéo dài hoặc dấu hiệu dị ứng nghiêm trọng khi dùng Acid clavulanic, người bệnh cần được thăm khám y tế kịp thời.

• Cần khai báo đầy đủ tiền sử dị ứng với penicillin và các kháng sinh beta-lactam khác trước khi dùng Acid clavulanic.
• Người có bệnh gan hoặc tiền sử rối loạn chức năng gan cần thận trọng và được theo dõi khi dùng Acid clavulanic, do nguy cơ viêm gan ứ mật của thành phần này.
• Người suy thận cần điều chỉnh liều Acid clavulanic phù hợp theo mức độ suy thận, tránh tích lũy Acid clavulanic trong cơ thể.
• Nguy cơ tác dụng phụ trên gan khi dùng Acid clavulanic có xu hướng tăng ở người cao tuổi, nam giới hoặc dùng Acid clavulanic kéo dài, cần thận trọng ở các nhóm này.
• Phụ nữ mang thai có thể được chỉ định dùng Acid clavulanic khi thật sự cần thiết, dưới sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ về Acid clavulanic.
• Acid clavulanic qua được sữa mẹ với lượng nhỏ; phụ nữ cho con bú dùng Acid clavulanic cần theo dõi trẻ về tiêu chảy hoặc nổi ban.
• Nếu xuất hiện tiêu chảy trong hoặc sau khi dùng Acid clavulanic, không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy mà cần hỏi ý kiến bác sĩ về Acid clavulanic.
• Không tự ý dùng lại Acid clavulanic cho lần nhiễm khuẩn sau nếu chưa có chỉ định, để hạn chế nguy cơ đề kháng Acid clavulanic và các kháng sinh khác.

Acid clavulanic (thường ở dạng phối hợp) có thể tương tác với một số thuốc, cần thận trọng khi phối hợp cùng Acid clavulanic.

Người bệnh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ, dược sĩ về các thuốc đang dùng trước khi bắt đầu điều trị với Acid clavulanic để được đánh giá nguy cơ tương tác của Acid clavulanic.

Các chế phẩm chứa Acid clavulanic dạng viên nén, viên nhai cần bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh sáng trực tiếp, nhiệt độ dưới 30°C, để xa tầm tay trẻ em. Dạng hỗn dịch chứa Acid clavulanic sau khi pha cần bảo quản tủ lạnh, chỉ dùng trong khoảng 7-10 ngày rồi bỏ phần thuốc còn thừa.

Giá bán chế phẩm phối hợp amoxicillin/Acid clavulanic phổ biến tại Việt Nam như Augmentin 1g (amoxicillin 875 mg/Acid clavulanic 125 mg) hiện khoảng 300.000 VNĐ/hộp. Giá các chế phẩm chứa Acid clavulanic có thể thay đổi tùy hàm lượng, dạng bào chế, nhà sản xuất và nơi bán, nên liên hệ trực tiếp nhà thuốc để cập nhật giá chính xác.

Tại sao Acid clavulanic luôn được phối hợp cùng kháng sinh khác mà không dùng riêng lẻ?

Acid clavulanic có hoạt tính kháng khuẩn tự thân rất yếu, tác dụng chính của Acid clavulanic là ức chế enzym beta-lactamase do vi khuẩn tiết ra. Nếu dùng đơn độc, Acid clavulanic sẽ không đủ khả năng diệt khuẩn, vì vậy Acid clavulanic luôn phối hợp với một kháng sinh beta-lactam như amoxicillin hoặc ticarcillin.

Acid clavulanic có gây hại cho gan không?

Acid clavulanic có liên quan đến nguy cơ viêm gan ứ mật, biểu hiện vàng da, vàng mắt, đặc biệt ở người cao tuổi, nam giới hoặc dùng kéo dài. Tình trạng này có thể xuất hiện muộn sau khi ngừng dùng Acid clavulanic vài tuần, nhưng phần lớn hồi phục khi được theo dõi y tế phù hợp.

Trẻ em có dùng được Acid clavulanic không?

Có. Các chế phẩm chứa Acid clavulanic được dùng phổ biến trong nhi khoa để điều trị nhiễm khuẩn hô hấp, tai mũi họng ở trẻ em, với liều tính theo cân nặng. Tuy nhiên, liều Acid clavulanic cho trẻ cần do bác sĩ chỉ định, cha mẹ không tự ý cho trẻ dùng khi chưa có tư vấn y tế.

Nên uống chế phẩm chứa Acid clavulanic trước hay sau ăn?

Nên uống các chế phẩm chứa Acid clavulanic vào đầu bữa ăn. Cách dùng này giúp tăng hấp thu thuốc và giảm nguy cơ kích ứng đường tiêu hóa như buồn nôn, tiêu chảy so với khi uống Acid clavulanic lúc đói.