Bifidobacterium Lactis

Dựa trên các tài liệu chuyên môn hiện có, Bifidobacterium Lactis được sử dụng với các mục đích chính sau:

• Bổ sung và duy trì cân bằng hệ vi khuẩn có lợi trong dạ dày, ruột, giúp hạn chế sự phát triển của vi khuẩn gây hại.
• Hỗ trợ duy trì cân bằng vi khuẩn có lợi tại âm đạo ở phụ nữ.
• Hỗ trợ như một biện pháp y học bổ trợ trong các trường hợp rối loạn tiêu hóa nhẹ, khó chịu dạ dày.
• Hỗ trợ cải thiện triệu chứng táo bón chức năng: nhiều thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng với các chủng cụ thể của Bifidobacterium Lactis (như HN019, Bi-07, BL-99) ghi nhận cải thiện tần suất đại tiện, mức độ khó khăn khi đại tiện và một số triệu chứng tiêu hóa liên quan ở người trưởng thành, kể cả người cao tuổi.

Cần lưu ý rằng hiệu quả trên táo bón không đồng nhất giữa các nghiên cứu: một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng khác sử dụng chủng Bifidobacterium Lactis NCC2818 với liều 1,5 x 10^10 CFU/ngày trong 4 tuần lại không cho thấy khác biệt có ý nghĩa so với giả dược về thời gian vận chuyển ruột, khối lượng phân hay chất lượng cuộc sống ở người bị táo bón mạn tính mức độ nhẹ. Điều này cho thấy hiệu quả của Bifidobacterium Lactis phụ thuộc nhiều vào chủng cụ thể, liều lượng và đối tượng sử dụng, không nên xem đây là biện pháp thay thế điều trị y khoa khi có chỉ định của bác sĩ.

Liều tham khảo cho người lớn

Với các sản phẩm phối hợp Bifidobacterium và Lactobacillus dạng viên nang hoặc viên nén trên thị trường, liều tham khảo phổ biến là 1 viên nang uống mỗi ngày, hoặc 1 viên nhai mỗi ngày. Trong các nghiên cứu lâm sàng, liều Bifidobacterium Lactis được sử dụng dao động khá rộng tùy chủng: khoảng 1 x 10^9 đến 1 x 10^10 CFU/ngày với chủng HN019, hoặc 1,5 x 10^10 CFU/ngày với chủng NCC2818, duy trì liên tục trong 4-8 tuần trong các thử nghiệm về táo bón.

Liều cho trẻ em

Các nguồn chuyên môn được phép tham khảo không cung cấp đủ dữ liệu về liều chuẩn hóa cho trẻ em đối với riêng hoạt chất Bifidobacterium Lactis; các sản phẩm chứa hoạt chất này dành cho trẻ em cần tuân theo hướng dẫn ghi trên nhãn sản phẩm hoặc chỉ định của bác sĩ, dược sĩ.

Ghi chú về nguồn liều dùng: Vì Bifidobacterium Lactis chưa có chuyên luận riêng trong Dược điển Việt Nam (đây là hoạt chất thuộc nhóm thực phẩm bổ sung probiotic hơn là dược chất được dược điển hóa), thông tin liều dùng trong bài chủ yếu tổng hợp từ nhãn sản phẩm phối hợp Bifidobacterium-Lactobacillus được ghi nhận và từ các liều đã sử dụng trong những thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng, không có một mức liều "chuẩn" duy nhất được công nhận chính thức.

Cách dùng

• Kiểm tra nhãn sản phẩm để biết nên uống cùng hay không cùng thức ăn.
• Nuốt nguyên viên nang hoặc viên nén, không nghiền, bẻ hoặc hòa tan.
• Với viên nhai: phải nhai kỹ trước khi nuốt.
• Với dạng bột: trộn với thức ăn hoặc đồ uống lạnh (như sữa chua, nước táo, sữa) và dùng ngay, không để dành dùng sau, không trộn với thức ăn hoặc đồ uống nóng vì nhiệt có thể làm giảm số lượng vi khuẩn sống.
• Với dạng dung dịch uống: lắc đều trước khi dùng, đong liều bằng dụng cụ đo đi kèm sản phẩm, không dùng thìa ăn thông thường.

Quên liều và quá liều

Nếu quên một liều, người dùng nên bỏ qua liều đã quên và tiếp tục liều kế tiếp theo đúng lịch trình thông thường, không dùng gấp đôi liều để bù. Hiện các nguồn tham khảo được phép chưa ghi nhận trường hợp quá liều nghiêm trọng cụ thể đối với Bifidobacterium Lactis; trong trường hợp nghi ngờ dùng quá liều hoặc có biểu hiện bất thường, nên liên hệ cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc để được hướng dẫn kịp thời.

Các nguồn chuyên môn được phép tham khảo hiện không liệt kê chống chỉ định tuyệt đối riêng cho Bifidobacterium Lactis, mà đưa ra các trường hợp cần hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng, cụ thể:

• Người có tiền sử dị ứng với sữa hoặc không dung nạp lactose.
• Người có tiền sử dị ứng với đậu nành (do một số sản phẩm bào chế có chứa thành phần từ đậu nành).
• Người đang sử dụng thuốc kháng sinh nên hỏi ý kiến bác sĩ, dược sĩ trước khi phối hợp dùng cùng lợi khuẩn.
• Người có tiền sử dị ứng với bất kỳ thành phần nào khác có trong sản phẩm chứa Bifidobacterium Lactis.
• Trẻ em: không tự ý cho trẻ dùng các sản phẩm bổ sung lợi khuẩn khi chưa có chỉ định hoặc tư vấn y tế.

Vì đây là mục có mức độ rủi ro cao, người dùng nên luôn tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để được đánh giá cụ thể, đặc biệt nếu có bệnh lý nền hoặc đang dùng nhiều loại thuốc/thực phẩm chức năng khác.

Bifidobacterium Lactis nói riêng và các sản phẩm phối hợp Bifidobacterium với lactobacillus nói chung được đánh giá là an toàn với đa số người dùng khi sử dụng đúng theo hướng dẫn. Tuy nhiên, một số tác dụng không mong muốn có thể xảy ra:

• Dấu hiệu dị ứng cần cấp cứu ngay: nổi mề đay, khó thở, sưng mặt, môi, lưỡi hoặc họng.
• Dấu hiệu nhiễm trùng cần báo bác sĩ: sốt, ớn lạnh, đau họng, đau nhức cơ thể, mệt mỏi bất thường, bầm tím hoặc chảy máu bất thường.
• Ngứa hoặc tiết dịch âm đạo bất thường.

Một tổng quan lớn trên nhiều nghiên cứu về độ an toàn của các chế phẩm probiotic (bao gồm cả Bifidobacterium) cho thấy không ghi nhận sự gia tăng có ý nghĩa thống kê về tổng số biến cố bất lợi, biến cố tiêu hóa hay nhiễm trùng so với nhóm chứng trong các thử nghiệm ngắn hạn, tuy nhiên hiệu quả và độ an toàn dài hạn vẫn còn hạn chế dữ liệu. Trong y văn cũng ghi nhận một số ít trường hợp nhiễm khuẩn huyết liên quan đến vi khuẩn probiotic nhóm Bifidobacterium, nhưng các trường hợp này chủ yếu xảy ra ở người bị suy giảm miễn dịch nghiêm trọng hoặc đang mắc bệnh nặng, tỷ lệ rất hiếm gặp so với nguy cơ từ chính hệ vi khuẩn đường ruột tự nhiên của cơ thể.

• Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng sản phẩm chứa Bifidobacterium Lactis.
• Không tự ý cho trẻ em dùng sản phẩm bổ sung lợi khuẩn khi chưa có chỉ định hoặc tư vấn từ nhân viên y tế.
• Người có hệ miễn dịch suy giảm nghiêm trọng, đang mắc bệnh nặng hoặc vừa trải qua phẫu thuật lớn cần thận trọng cao khi cân nhắc sử dụng Bifidobacterium Lactis, do y văn đã ghi nhận một số trường hợp hiếm gặp nhiễm khuẩn huyết liên quan đến probiotic ở nhóm đối tượng này.
• Cần bảo quản đúng cách vì nhiệt độ cao hoặc độ ẩm có thể ảnh hưởng đến khả năng sống của vi khuẩn, làm giảm hiệu quả của sản phẩm.
• Một số dạng bào chế chỉ ổn định trong một khoảng thời gian nhất định sau khi mở nắp; nên loại bỏ phần sản phẩm chưa dùng hết sau thời hạn khuyến cáo trên nhãn.
• Luôn thông báo cho bác sĩ về tất cả các loại thuốc, vitamin và sản phẩm thảo dược đang sử dụng cùng lúc với Bifidobacterium Lactis.

Vì đây là mục có rủi ro cao, người dùng nên chủ động thông báo với bác sĩ hoặc dược sĩ về toàn bộ thuốc và thực phẩm chức năng đang sử dụng để được tư vấn chính xác, thay vì tự phối hợp.

Các sản phẩm chứa Bifidobacterium Lactis nên được bảo quản ở nhiệt độ phòng, tránh ẩm, tránh nhiệt độ cao và tránh ánh sáng trực tiếp; một số chế phẩm yêu cầu bảo quản trong tủ lạnh để duy trì khả năng sống của vi khuẩn. Cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và hạn dùng sau khi mở bao bì, vì độ ẩm và nhiệt độ cao có thể làm giảm mật độ vi khuẩn sống, ảnh hưởng đến hiệu quả sản phẩm.

Về giá bán, các sản phẩm men vi sinh có chứa Bifidobacterium Lactis (thường phối hợp cùng các chủng lợi khuẩn khác) trên thị trường Việt Nam hiện dao động phổ biến trong khoảng 150.000 – 350.000 đồng cho một hộp, tùy thương hiệu, dạng bào chế (viên nang, viên nhai, gói bột, sản phẩm nhập khẩu hay sản xuất trong nước) và hàm lượng CFU. Đây chỉ là khoảng giá tham khảo, giá thực tế có thể thay đổi theo thời điểm và nơi bán; người dùng nên kiểm tra giá cập nhật tại nhà thuốc hoặc đơn vị phân phối trước khi mua.

Bifidobacterium Lactis có phải là thuốc điều trị bệnh không?

Không hoàn toàn. Bifidobacterium Lactis chủ yếu được xếp vào nhóm dược lý probiotic và thường lưu hành dưới dạng thực phẩm bổ sung hơn là thuốc điều trị đặc hiệu được phê duyệt cho một bệnh lý cụ thể. Các sản phẩm chứa hoạt chất này chủ yếu nhằm hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ giảm triệu chứng rối loạn tiêu hóa nhẹ, không nên dùng để thay thế thuốc điều trị đã được bác sĩ chỉ định cho các bệnh lý tiêu hóa nghiêm trọng.

Bifidobacterium Lactis có chắc chắn giúp cải thiện táo bón không?

Hiệu quả trên táo bón của Bifidobacterium Lactis không đồng nhất giữa các nghiên cứu. Một số thử nghiệm lâm sàng với các chủng cụ thể như HN019 hoặc BL-99 cho thấy cải thiện về tần suất đại tiện và một số triệu chứng liên quan, nhưng một nghiên cứu khác với chủng NCC2818 lại không ghi nhận khác biệt có ý nghĩa so với giả dược ở người bị táo bón mạn tính mức độ nhẹ. Điều này cho thấy hiệu quả phụ thuộc vào chủng vi khuẩn cụ thể, liều dùng và đặc điểm của người sử dụng, nên người có triệu chứng táo bón kéo dài vẫn cần được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp.

Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú có dùng được Bifidobacterium Lactis không?

Theo các nguồn chuyên môn được phép tham khảo, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú được khuyến cáo nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng sản phẩm chứa Bifidobacterium Lactis, thay vì tự ý bổ sung. Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên tình trạng sức khỏe cụ thể của từng người để đưa ra quyết định phù hợp.

Có cần uống Bifidobacterium Lactis cùng lúc với kháng sinh không?

Không nên tự ý phối hợp. Kháng sinh có thể tiêu diệt một phần vi khuẩn sống có trong chế phẩm chứa Bifidobacterium Lactis, làm giảm hiệu quả bổ sung lợi khuẩn. Người đang trong đợt điều trị kháng sinh nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ về thời điểm dùng phù hợp giữa hai loại sản phẩm để đảm bảo hiệu quả tối ưu.