Crotamiton

Theo các tài liệu chuyên môn, crotamiton được chỉ định trong các trường hợp sau:

• Điều trị bệnh ghẻ do ký sinh trùng Sarcoptes scabiei gây ra (dù hiện nay ít được ưu tiên hơn do đã có các thuốc diệt ghẻ hiệu quả hơn như permethrin).
• Điều trị triệu chứng ngứa da (pruritus) do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm kích ứng da, dị ứng, côn trùng đốt.
• Hỗ trợ kiểm soát nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn nhẹ trên vùng da bị ghẻ nhờ tác dụng kìm khuẩn với tụ cầu và liên cầu.

Cần lưu ý rằng crotamiton chỉ được dùng khi có chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ, không tự ý sử dụng cho các mục đích ngoài hướng dẫn trên nhãn thuốc.

Liều dùng cho người lớn

Đối với điều trị ghẻ, người bệnh cần xoa đều crotamiton lên toàn bộ cơ thể, từ vùng cổ (hoặc cằm) xuống đến gan bàn chân, cho đến khi thuốc thấm hoàn toàn vào da. Liều bôi thứ hai được thực hiện sau liều đầu tiên đúng 24 giờ mà không cần rửa sạch da trước đó. Sau lần bôi cuối cùng 48 giờ, người bệnh nên tắm rửa sạch để loại bỏ hoàn toàn thuốc còn sót lại trên da. Một tuýp hoặc lọ 60g thường đủ cho hai lần bôi ở người trưởng thành. Nếu sau khoảng 7-10 ngày vẫn còn dấu hiệu cái ghẻ sống, có thể cân nhắc lặp lại một đợt điều trị tương tự.

Đối với điều trị ngứa da (không liên quan đến ghẻ), chỉ cần xoa nhẹ crotamiton lên vùng da bị ngứa cho đến khi thấm hết, và có thể lặp lại khi cần thiết mà không có khung giờ cố định.

Crotamiton không được phê duyệt sử dụng cho người dưới 18 tuổi; với trẻ em, việc dùng thuốc cần có chỉ định và theo dõi sát của bác sĩ, đồng thời cần giảm lượng thuốc bôi mỗi lần so với người lớn.

Về liều lượng cụ thể, các nguồn tham khảo tương đối thống nhất ở nhịp bôi 2 lần cách nhau 24 giờ đối với ghẻ và bôi nhắc lại khi cần đối với ngứa; phần nội dung liều dùng trong bài chủ yếu dựa theo hướng dẫn từ Drugs.com kết hợp với thông tin sản phẩm lưu hành tại Việt Nam, vì đây là hai nguồn có mô tả chi tiết và khớp nhau nhất về cách chia liều.

Cách dùng chi tiết

• Trước khi bôi để trị ghẻ, nên tắm hoặc tắm vòi sen và lau khô da hoàn toàn.
• Lắc đều lọ hỗn dịch trước mỗi lần sử dụng.
• Bôi một lớp mỏng thuốc lên toàn thân từ cổ trở xuống (vùng đầu thường không cần bôi vì ghẻ ít khu trú ở đây), chú ý bôi kỹ vào các nếp gấp da, kẽ ngón tay, kẽ ngón chân và dưới móng tay vì cái ghẻ thường trú ẩn ở đây; nên cắt ngắn móng tay trước khi điều trị.
• Nên bôi thuốc vào buổi tối để thuốc có thời gian tiếp xúc với da lâu hơn.
• Tránh để thuốc dính vào mắt, miệng, niêm mạc; nếu không may dính vào các vùng này, cần rửa ngay bằng nước sạch.
• Không bôi lên vùng da đang viêm cấp, chảy dịch, trầy xước hoặc vết thương hở.
• Sau khi hoàn tất liệu trình, người bệnh nên giặt toàn bộ quần áo, khăn, ga trải giường, lược, bàn chải bằng nước nóng và chất tẩy mạnh để loại bỏ trứng và ký sinh trùng còn sót, tránh tái nhiễm.

Quên liều và xử lý quá liều

Việc điều trị ghẻ bằng crotamiton yêu cầu đủ hai lần bôi cách nhau 24 giờ. Nếu quên liều bôi thứ hai, người bệnh có thể cần bắt đầu lại toàn bộ liệu trình điều trị; tốt nhất nên liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn cụ thể trong trường hợp này.

Về quá liều, do crotamiton chỉ dùng ngoài da nên tình trạng quá liều thường không gây nguy hiểm nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu chẳng may nuốt phải thuốc, cần liên hệ ngay trung tâm chống độc hoặc cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời.

• Người có tiền sử dị ứng với crotamiton hoặc bất kỳ thành phần nào trong chế phẩm.
• Không bôi lên vùng da đang viêm da cấp tính, chảy dịch (viêm da xuất tiết cấp) hoặc vết thương hở.
• Không bôi vào mắt, miệng, niêm mạc, âm đạo hoặc lỗ niệu đạo.
• Người từng bị kích ứng da nghiêm trọng khi dùng các chế phẩm bôi ngoài da khác cần thận trọng và trao đổi với bác sĩ trước khi dùng.
• Không dùng cho người dưới 18 tuổi khi chưa có chỉ định và theo dõi của bác sĩ, vì độ an toàn và hiệu quả ở nhóm tuổi này chưa được xác lập đầy đủ.

Đây là mục có rủi ro cao nên người bệnh cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng đi kèm sản phẩm và hỏi ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ nếu có bất kỳ nghi ngờ nào trước khi dùng crotamiton.

Thường gặp

• Ngứa nhẹ hoặc phát ban mới xuất hiện tại vùng bôi thuốc.
• Cảm giác châm chích, nóng rát nhẹ thoáng qua sau khi thoa crotamiton.
• Da khô hoặc hơi kích ứng tại chỗ bôi.

Hiếm gặp/nghiêm trọng

• Phản ứng dị ứng nặng: nổi mề đay, khó thở, sưng mặt, môi, lưỡi hoặc họng - cần được cấp cứu y tế ngay lập tức.
• Kích ứng da nặng: bỏng rát dữ dội, sưng đỏ lan rộng - cần ngừng thuốc và báo bác sĩ ngay.

Đây không phải danh sách đầy đủ mọi tác dụng không mong muốn có thể xảy ra; nếu gặp bất kỳ biểu hiện bất thường nào khác, người dùng nên thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn.

• Phụ nữ mang thai: hiện chưa rõ crotamiton có gây hại cho thai nhi hay không; nên trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng nếu đang mang thai hoặc có kế hoạch mang thai.
• Phụ nữ cho con bú: chưa có đầy đủ dữ liệu về việc crotamiton có bài tiết qua sữa mẹ hay không; cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng trong giai đoạn cho con bú.
• Trẻ em và thanh thiếu niên dưới 18 tuổi: crotamiton chưa được phê duyệt cho nhóm tuổi này, việc sử dụng cần có chỉ định riêng của bác sĩ.
• Người có bệnh gan, thận: các nguồn tham khảo chính không cung cấp dữ liệu chuyên biệt cho nhóm đối tượng này; nên thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
• Tránh để thuốc tiếp xúc với mắt và miệng; nếu xảy ra, cần rửa ngay bằng nước sạch.
• Việc bôi crotamiton không giúp ngăn ngừa lây truyền bệnh ghẻ cho người khác; nên tránh tiếp xúc thân mật, dùng chung quần áo, khăn, lược, chăn gối cho đến khi bệnh được điều trị dứt điểm.
• Sau khi hoàn tất điều trị ghẻ, cảm giác ngứa có thể còn kéo dài thêm vài tuần do phản ứng mẫn cảm với xác cái ghẻ, đây không phải là dấu hiệu điều trị thất bại nên không tự ý bôi lại thuốc mà chưa hỏi ý kiến bác sĩ.

Do crotamiton chỉ được dùng tại chỗ trên da, khả năng thuốc uống hoặc thuốc tiêm gây ảnh hưởng đến hiệu quả của crotamiton bôi ngoài da được đánh giá là khó xảy ra. Tuy nhiên, người bệnh vẫn nên thông báo đầy đủ cho bác sĩ và dược sĩ về tất cả các thuốc, thực phẩm chức năng, vitamin đang sử dụng để được đánh giá phù hợp.

Đây là mục có rủi ro cao nên nếu đang dùng đồng thời nhiều loại thuốc bôi ngoài da khác hoặc có bệnh lý da mạn tính, người bệnh cần hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi phối hợp với crotamiton.

Crotamiton nên được bảo quản ở nhiệt độ phòng, tránh ẩm và tránh nhiệt độ cao, để xa tầm tay trẻ em, đậy kín nắp sau khi sử dụng và không dùng khi đã quá hạn sử dụng in trên bao bì.

Tại Việt Nam, các chế phẩm chứa crotamiton 10% dạng kem bôi da (ví dụ tuýp 20g) hiện có giá tham khảo khoảng 25.000 đồng/tuýp tại một số hệ thống nhà thuốc lớn. Mức giá có thể thay đổi tùy thời điểm, nhà sản xuất, quy cách đóng gói (10g, 20g, 30g, 60g...) và từng hệ thống phân phối, người dùng nên kiểm tra giá cụ thể tại nhà thuốc trước khi mua.

Crotamiton có trị dứt điểm bệnh ghẻ chỉ sau một lần bôi không?

Thông thường một liệu trình điều trị ghẻ bằng crotamiton cần ít nhất hai lần bôi cách nhau 24 giờ, sau đó tắm rửa sạch 48 giờ kể từ lần bôi cuối. Nếu sau 7-10 ngày vẫn còn dấu hiệu cái ghẻ sống, bác sĩ có thể chỉ định lặp lại một đợt điều trị. Việc chỉ bôi một lần rồi ngừng có thể không đủ để tiêu diệt hoàn toàn ký sinh trùng và trứng của chúng.

Sau khi bôi crotamiton mà vẫn còn ngứa thì có phải thuốc không hiệu quả?

Không hẳn. Cảm giác ngứa có thể kéo dài thêm một đến vài tuần sau khi hoàn tất điều trị do phản ứng mẫn cảm của cơ thể với xác cái ghẻ còn sót lại trên da, không đồng nghĩa với việc điều trị thất bại. Trong trường hợp này, người bệnh không nên tự ý bôi lại crotamiton mà nên hỏi bác sĩ về việc dùng thêm thuốc kháng histamin hoặc kem bôi làm dịu da để giảm ngứa.

Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú có dùng được crotamiton không?

Hiện các nguồn tham khảo chính chưa xác định rõ crotamiton có gây hại cho thai nhi hoặc có bài tiết qua sữa mẹ hay không. Do đó, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để cân nhắc giữa lợi ích điều trị và nguy cơ tiềm ẩn, thay vì tự ý dùng thuốc.

Có thể bôi crotamiton lên mặt hoặc gần mắt không?

Không nên. Crotamiton chống chỉ định bôi vào mắt, miệng và niêm mạc; khi điều trị ghẻ trên toàn thân, vùng đầu và mặt thường được loại trừ vì cái ghẻ ít khu trú ở khu vực này ở người trưởng thành. Nếu thuốc vô tình dính vào mắt hoặc miệng, cần rửa ngay bằng nước sạch và theo dõi phản ứng của cơ thể.