Fluorescein Sodium

Fluorescein Sodium được chỉ định sử dụng trong các trường hợp sau:

• Phát hiện tổn thương giác mạc như trầy xước, dị vật giác mạc, viêm loét giác mạc bằng Fluorescein Sodium
• Hỗ trợ đo nhãn áp bằng phương pháp áp lực kế (tonometry) có nhuộm Fluorescein Sodium
• Thực hiện nghiệm pháp Seidel bằng Fluorescein Sodium để phát hiện rò rỉ thủy dịch qua vết thương ở mắt
• Hỗ trợ lắp kính áp tròng, đánh giá độ ổn định của màng phim nước mắt bằng Fluorescein Sodium
• Chụp mạch huỳnh quang đáy mắt bằng Fluorescein Sodium (fundus fluorescein angiography) để chẩn đoán các bệnh lý mạch máu võng mạc như bệnh võng mạc đái tháo đường, thoái hóa hoàng điểm, tắc tĩnh mạch võng mạc

Nhờ khả năng phát huỳnh quang đặc trưng, Fluorescein Sodium trở thành công cụ chẩn đoán không thể thiếu trong nhiều thủ thuật nhãn khoa kể trên.

Dạng dùng tại chỗ (dải giấy thấm hoặc dung dịch nhỏ mắt)

Với dạng dải giấy thấm Fluorescein Sodium, nhân viên y tế sẽ làm ướt đầu dải bằng nước muối sinh lý vô khuẩn rồi chạm nhẹ vào kết mạc hoặc túi cùng mi dưới, sau đó người được khám chớp mắt vài lần để Fluorescein Sodium lan đều trên bề mặt mắt. Với dạng dung dịch nhỏ mắt, thường nhỏ 1-2 giọt dung dịch Fluorescein Sodium vào mắt trước khi quan sát dưới đèn khe hoặc ánh sáng xanh coban, giúp bác sĩ thấy rõ vùng nhuộm màu của Fluorescein Sodium. Người dùng kính áp tròng mềm nên tháo kính trước khi dùng Fluorescein Sodium và không đeo lại ngay sau khi dùng Fluorescein Sodium.

Dạng tiêm tĩnh mạch (chụp mạch huỳnh quang)

Liều Fluorescein Sodium tiêm tĩnh mạch ở người lớn thường là 500mg, tương đương 5ml dung dịch 10% hoặc 2-3ml dung dịch 25%, tiêm nhanh vào tĩnh mạch khuỷu tay trong 5-10 giây. Ở trẻ em, liều Fluorescein Sodium tính theo cân nặng, khoảng 7,7mg/kg, tối đa 500mg. Sau khi tiêm Fluorescein Sodium, bác sĩ chụp lại hình ảnh mạch máu đáy mắt liên tục trong vài phút khi Fluorescein Sodium di chuyển qua hệ tuần hoàn võng mạc. Fluorescein Sodium đường tiêm không được pha trộn chung với dung dịch hay thuốc nào khác để giữ nguyên hiệu quả chẩn đoán của Fluorescein Sodium.

Quên liều và quá liều

Vì Fluorescein Sodium là hoạt chất chẩn đoán được nhân viên y tế sử dụng một lần cho mỗi thủ thuật tại cơ sở y tế, khái niệm quên liều thông thường không áp dụng cho Fluorescein Sodium. Trường hợp nghi ngờ dùng quá liều Fluorescein Sodium (thường do sai sót trong quá trình thực hiện thủ thuật), người bệnh cần được theo dõi và xử trí ngay tại cơ sở y tế, đặc biệt chú ý các dấu hiệu phản ứng quá mẫn có thể xảy ra sau khi tiêm Fluorescein Sod

Fluorescein Sodium chống chỉ định dùng cho những người thuộc các trường hợp sau:

• Người có tiền sử dị ứng hoặc phản ứng quá mẫn với Fluorescein Sodium hoặc bất kỳ thành phần nào trong chế phẩm chứa Fluorescein Sodium
• Người có tiền sử phản ứng phản vệ nghiêm trọng sau khi dùng Fluorescein Sodium ở lần trước, tuyệt đối không nên tái sử dụng Fluorescein Sodium

Dạng dùng tại chỗ

• Cảm giác châm chích, nóng rát nhẹ ở mắt sau khi nhỏ Fluorescein Sodium
• Kích ứng, đỏ mắt tạm thời sau khi dùng Fluorescein Sodium
• Nước mắt nhuộm màu vàng tạm thời do Fluorescein Sodium
• Nhìn mờ thoáng qua ngay sau khi dùng Fluorescein Sodium, thường tự hết mà không cần can thiệp

Dạng tiêm tĩnh mạch

• Buồn nôn, nôn (thường gặp, đặc biệt khi tiêm Fluorescein Sodium nhanh)
• Vàng da và nước tiểu vàng đậm tạm thời do Fluorescein Sodium
• Đau đầu, có vị lạ trong miệng sau khi tiêm Fluorescein Sodium
• Nổi mề đay, ngứa da do phản ứng với Fluorescein Sodium
• Co thắt phế quản, khó thở ở người có cơ địa dị ứng hoặc hen suyễn khi tiêm Fluorescein Sodium
• Phản ứng phản vệ nghiêm trọng với Fluorescein Sodium: tụt huyết áp, ngất, hiếm gặp hơn là ngừng tim (đã có báo cáo tử vong hiếm gặp liên quan đến Fluorescein Sodium)
• Thoát mạch tại vị trí tiêm Fluorescein Sodium có thể gây tổn thương mô tại chỗ, đau nhức kéo dài
• Co giật (hiếm gặp) sau khi dùng Fluorescein Sodium

Nếu xuất hiện khó thở, sưng mặt hoặc cổ họng, tụt huyết áp, choáng váng sau khi tiêm Fluorescein Sodium, cần xử trí cấp cứu ngay tại chỗ vì đây có thể là dấu hiệu phản vệ nghiêm trọng liên quan đến Fluorescein Sodium.

• Phụ nữ mang thai: dữ liệu về Fluorescein Sodium trên phụ nữ mang thai còn hạn chế, chỉ nên dùng Fluorescein Sodium khi thực sự cần thiết và có chỉ định của bác sĩ
• Phụ nữ cho con bú: Fluorescein Sodium bài tiết qua sữa mẹ có thể kéo dài đến 4 ngày sau tiêm, cần trao đổi với bác sĩ về việc tạm ngưng cho con bú sau khi dùng Fluorescein Sodium
• Người có tiền sử dị ứng hoặc hen phế quản: có nguy cơ phản ứng quá mẫn cao hơn khi dùng Fluorescein Sodium đường tiêm, cơ sở y tế cần chuẩn bị sẵn phương tiện cấp cứu trước khi tiêm Fluorescein Sodium
• Người đang đeo kính áp tròng mềm: nên tháo kính trước khi dùng Fluorescein Sodium tại chỗ và chờ một thời gian sau khi dùng Fluorescein Sodium trước khi đeo lại
• Chưa có dữ liệu rõ ràng về việc cần điều chỉnh liều Fluorescein Sodium ở người suy gan, suy thận, tuy nhiên nên thông báo cho bác sĩ về các bệnh lý nền trước khi thực hiện thủ thuật có dùng Fluorescein Sodium
• Người đang dùng nhiều loại thuốc điều trị bệnh mạn tính: nên thông báo đầy đủ danh sách thuốc đang dùng cho bác sĩ trước khi tiêm Fluorescein Sodium

Hiện chưa ghi nhận tương tác thuốc-thuốc đáng kể mang tính đặc hiệu giữa Fluorescein Sodium và các thuốc điều trị khác, đặc biệt với dạng dùng tại chỗ của Fluorescein Sodium. Với dạng tiêm tĩnh mạch, thông tin kê toa chính thức của Fluorescein Sodium chủ yếu lưu ý khía cạnh tương thích khi sử dụng hơn là tương tác dược lý.

Fluorescein Sodium dạng tiêm nên được bảo quản ở nhiệt độ khoảng 2-25°C, không để đông đá, tránh ánh sáng trực tiếp. Dạng dải giấy thấm và dung dịch nhỏ mắt chứa Fluorescein Sodium nên được bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, nhiệt độ dưới 30°C; một số dạng dung dịch phối hợp chứa Fluorescein Sodium cần bảo quản lạnh 2-8°C trước khi mở nắp.

Do Fluorescein Sodium đường tiêm là sản phẩm chẩn đoán chuyên dùng tại bệnh viện, phòng khám, giá bán lẻ trực tiếp của Fluorescein Sodium dạng tiêm hiện không phổ biến trên thị trường. Trong khi đó, dạng dải giấy thấm Fluorescein Sodium dùng phát hiện tổn thương giác mạc có giá tham khảo khoảng 100.000-215.000 đồng cho hộp 10 dải, tùy nhà cung cấp. Người bệnh nên hỏi trực tiếp cơ sở y tế để biết chi phí cụ thể liên quan đến Fluorescein Sodium, vì mức giá Fluorescein Sodium có thể khác nhau giữa các bệnh viện và phòng khám.

Fluorescein Sodium có phải là thuốc điều trị bệnh không?

Fluorescein Sodium không phải là thuốc điều trị bệnh mà là một chất nhuộm huỳnh quang dùng trong chẩn đoán nhãn khoa. Fluorescein Sodium không có tác dụng chữa khỏi bệnh lý về mắt mà chỉ giúp bác sĩ quan sát rõ hơn tổn thương giác mạc hoặc hệ mạch máu võng mạc để đưa ra chẩn đoán và hướng điều trị phù hợp, do đó Fluorescein Sodium luôn được dùng kết hợp với các phương pháp thăm khám khác, và bản thân Fluorescein Sodium không thay thế được việc điều trị.

Chụp mạch huỳnh quang bằng Fluorescein Sodium có đau không, có nguy hiểm không?

Việc tiêm Fluorescein Sodium để chụp mạch huỳnh quang thường chỉ gây cảm giác châm nhẹ tại chỗ tiêm Fluorescein Sodium và có thể kèm buồn nôn thoáng qua ngay sau khi tiêm Fluorescein Sodium, đa số trường hợp không nguy hiểm. Tuy nhiên, một tỷ lệ nhỏ người dùng có thể gặp phản ứng dị ứng từ nhẹ đến nghiêm trọng với Fluorescein Sodium, vì vậy thủ thuật dùng Fluorescein Sodium luôn cần được thực hiện tại cơ sở y tế có đầy đủ phương tiện cấp cứu để xử trí kịp thời nếu có phản ứng với Fluorescein Sodium.

Vì sao da và nước tiểu chuyển màu vàng sau khi tiêm Fluorescein Sodium?

Đây là hiện tượng bình thường do bản chất Fluorescein Sodium là chất có màu huỳnh quang vàng-lục, sau khi vào cơ thể Fluorescein Sodium sẽ được đào thải qua da và nước tiểu. Tình trạng vàng da do Fluorescein Sodium thường hết sau 6-12 giờ, trong khi nước tiểu có thể có màu vàng đậm trong khoảng 24-36 giờ, không cần điều trị đặc biệt và sẽ tự hết sau khi Fluorescein Sodium được đào thải hoàn toàn khỏi cơ thể.

Ai không nên dùng Fluorescein Sodium?

Người có tiền sử dị ứng hoặc từng có phản ứng quá mẫn với Fluorescein Sodium ở lần trước không nên dùng lại Fluorescein Sodium, kể cả với chế phẩm Fluorescein Sodium khác thương hiệu. Người có cơ địa dị ứng, hen phế quản, hoặc từng dị ứng với thuốc, thực phẩm, phẩm màu cũng cần thông báo rõ với bác sĩ trước khi thực hiện thủ thuật có dùng Fluorescein Sodium để được cân nhắc và chuẩn bị phương án xử trí phù hợp trước khi tiêm Fluorescein Sodium. Trẻ nhỏ và người cao tuổi cũng nên được theo dõi sát khi dùng Fluorescein Sodium, vì đây là nhóm dễ gặp phản ứng bất thường với Fluorescein Sodium hơn.