Từ điển dược chất
Hydroxyzine
Tổng quan
Hydroxyzine là một thuốc kháng histamin thế hệ đầu thuộc nhóm dẫn chất piperazin, hoạt động bằng cách đối kháng cạnh tranh với thụ thể H1 của histamin. Ngoài tác dụng kháng histamin, Hydroxyzine còn có tác dụng ức chế hệ thần kinh trung ương và tác dụng kháng cholinergic, tạo ra hiệu quả an thần, giảm lo âu rõ rệt.
Nhờ tác dụng kép này, Hydroxyzine vừa giúp giảm các triệu chứng dị ứng như ngứa, nổi mề đay, vừa có tác dụng an thần, giảm căng thẳng lo âu. Hydroxyzine không thuộc nhóm thuốc gây nghiện và chưa ghi nhận tình trạng lệ thuộc thuốc, tuy nhiên Hydroxyzine chỉ nên dùng trong thời gian ngắn theo chỉ định của bác sĩ.
Hydroxyzine hấp thu tốt qua đường uống, đạt tác dụng an thần trong khoảng 4-6 giờ, với thời gian bán thải khoảng 14-25 giờ ở người lớn. Hydroxyzine được bào chế dưới dạng viên nén, viên nang, siro uống và dung dịch tiêm bắp.
Công dụng và chỉ định
Hydroxyzine được chỉ định trong các trường hợp sau:
- Điều trị lo âu, căng thẳng liên quan đến các rối loạn tâm thần kinh.
- Điều trị các biểu hiện dị ứng da như ngứa, nổi mề đay, viêm da tiếp xúc.
- Điều trị viêm mũi dị ứng, viêm kết mạc dị ứng.
- Dùng an thần trước và sau khi gây mê, hỗ trợ giảm lo âu trước phẫu thuật bằng Hydroxyzine.
- Dùng hỗ trợ giảm buồn nôn, nôn trong một số trường hợp.
- Đôi khi được phối hợp trong kiểm soát đau và thư giãn cơ xương nhờ tác dụng an thần của Hydroxyzine.
- Hydroxyzine được nghiên cứu sử dụng hỗ trợ trong điều trị mất ngủ ngắn hạn và một số trường hợp sảng (delirium) tại bệnh viện.
Liều dùng và cách dùng
Liều Hydroxyzine cho người lớn
Với lo âu, căng thẳng, liều Hydroxyzine thường dùng là 50-100 mg uống, chia 4 lần mỗi ngày; không nên dùng Hydroxyzine liên tục quá 4 tháng mà chưa được bác sĩ đánh giá lại. Với ngứa, nổi mề đay do dị ứng, liều Hydroxyzine thường dùng là 25 mg uống, 3-4 lần mỗi ngày. Để an thần trước hoặc sau gây mê, có thể dùng Hydroxyzine liều 50-100 mg uống một lần, hoặc 25-100 mg tiêm bắp một lần theo chỉ định của bác sĩ.
Liều Hydroxyzine cho trẻ em
Trẻ dưới 6 tuổi dùng Hydroxyzine với tổng liều khoảng 50 mg/ngày, chia làm nhiều lần. Trẻ trên 6 tuổi dùng Hydroxyzine với tổng liều 50-100 mg/ngày, chia làm nhiều lần. Liều Hydroxyzine cụ thể cho từng trẻ cần do bác sĩ nhi khoa quyết định dựa trên cân nặng, tuổi và mục đích điều trị.
Cách dùng Hydroxyzine
Hydroxyzine dạng viên hoặc siro có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn. Dạng siro cần lắc đều trước khi đong liều bằng dụng cụ đi kèm. Dạng tiêm bắp Hydroxyzine do nhân viên y tế thực hiện tại cơ sở y tế. Vì Hydroxyzine có thể gây buồn ngủ, người dùng Hydroxyzine nên tránh lái xe hoặc vận hành máy móc cho đến khi biết rõ cơ thể phản ứng với thuốc như thế nào.
Xử trí khi quên liều Hydroxyzine
Nếu quên một liều Hydroxyzine, nên dùng Hydroxyzine ngay khi nhớ ra. Nếu đã gần đến liều Hydroxyzine kế tiếp, nên bỏ qua liều đã quên và tiếp tục theo lịch dùng bình thường, không dùng gấp đôi liều Hydroxyzine để bù.
Xử trí khi quá liều Hydroxyzine
Quá liều Hydroxyzine có thể gây buồn ngủ quá mức, hạ huyết áp, run tay, rối loạn nhịp tim hoặc co giật trong trường hợp nặng. Khi nghi ngờ quá liều Hydroxyzine, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay hoặc gọi trung tâm chống độc để được hướng dẫn xử trí kịp thời.
Chống chỉ định
Hydroxyzine chống chỉ định trong các trường hợp:
- Mẫn cảm với Hydroxyzine hoặc với cetirizine, levocetirizine (do cetirizine là chất chuyển hóa của Hydroxyzine, có nguy cơ dị ứng chéo).
- Người mắc hội chứng QT kéo dài hoặc có yếu tố nguy cơ loạn nhịp tim nghiêm trọng.
- Phụ nữ mang thai, đặc biệt trong ba tháng đầu thai kỳ.
- Mẫn cảm với bất kỳ thành phần tá dược nào có trong chế phẩm chứa Hydroxyzine, không nên tiếp tục dùng Hydroxyzine trong trường hợp này.
Tác dụng phụ
Thường gặp
- Có thể gây buồn ngủ, an thần quá mức.
- Có thể gây đau đầu khi mới dùng Hydroxyzine.
- Có thể gây khô miệng.
- Có thể gây phát ban nhẹ ngoài da khi dùng Hydroxyzine.
Hiếm gặp, cần báo bác sĩ ngay
- Có thể gây phản ứng dị ứng nghiêm trọng như nổi mề đay, khó thở, sưng mặt, môi, lưỡi, họng.
- Có thể gây phản ứng da nghiêm trọng như phát ban mụn mủ toàn thân cấp tính, phát ban lan rộng bất thường.
- Có thể gây rối loạn nhịp tim, kéo dài khoảng QT, đánh trống ngực.
- Có thể gây co giật, run, lú lẫn, cử động cơ bất thường ở một số người dùng.
- Hiếm khi Hydroxyzine gây cương đau dương vật kéo dài ở nam giới hoặc rối loạn vận động muộn.
Nếu xuất hiện nhịp tim nhanh bất thường, co giật, phát ban lan rộng hoặc dấu hiệu dị ứng nghiêm trọng khi dùng Hydroxyzine, người bệnh cần được xử trí y tế khẩn cấp.
Lưu ý khi dùng
- Người cao tuổi dùng Hydroxyzine có nguy cơ buồn ngủ, lú lẫn cao hơn, cần thận trọng do tăng nguy cơ té ngã.
- Không nên uống rượu bia trong thời gian dùng Hydroxyzine vì rượu có thể làm tăng tác dụng an thần của Hydroxyzine.
- Người có bệnh tim mạch, nhịp tim chậm hoặc mới bị nhồi máu cơ tim cần thận trọng khi dùng Hydroxyzine do nguy cơ kéo dài khoảng QT.
- Người bị rối loạn điện giải như hạ kali máu, hạ magie máu cần thận trọng khi dùng Hydroxyzine vì có thể làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim.
- Người bị tắc nghẽn đường tiêu hóa, bí tiểu, phì đại tuyến tiền liệt hoặc glôcôm góc đóng nên thận trọng khi dùng Hydroxyzine do tác dụng kháng cholinergic.
- Phụ nữ mang thai không nên dùng Hydroxyzine, đặc biệt trong ba tháng đầu thai kỳ, do nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi.
- Phụ nữ cho con bú nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng Hydroxyzine do còn ít dữ liệu về mức độ an toàn khi cho con bú.
- Không nên tự ý dùng Hydroxyzine kéo dài quá 4 tháng mà chưa có đánh giá lại của bác sĩ.
Tương tác dược chất
Hydroxyzine có thể tương tác với một số thuốc, làm tăng tác dụng an thần hoặc tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim, cần thận trọng khi phối hợp.
Thuốc/chất tương tác với Hydroxyzine | Hậu quả | Khuyến cáo |
|---|---|---|
Thuốc ức chế thần kinh trung ương (opioid, benzodiazepin, thuốc ngủ, thuốc giãn cơ) | Tăng tác dụng an thần, ức chế hô hấp khi phối hợp với Hydroxyzine | Tránh phối hợp trừ khi có chỉ định của bác sĩ, theo dõi sát nếu bắt buộc dùng cùng Hydroxyzine |
Thuốc kéo dài khoảng QT (một số kháng sinh macrolid, thuốc chống loạn nhịp, thuốc chống loạn thần) | Tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim nghiêm trọng khi phối hợp với Hydroxyzine | Tránh phối hợp, nếu bắt buộc cần theo dõi điện tâm đồ khi dùng Hydroxyzine |
Thuốc ức chế monoamin oxydase (MAOI) | Tăng tác dụng kháng cholinergic và ức chế thần kinh trung ương của Hydroxyzine | Tránh phối hợp Hydroxyzine với MAOI |
Rượu bia | Tăng tác dụng an thần, gây buồn ngủ quá mức khi dùng cùng Hydroxyzine | Không nên uống rượu bia trong thời gian dùng Hydroxyzine |
Thuốc kháng cholinergic khác | Tăng tác dụng phụ kháng cholinergic như khô miệng, táo bón, bí tiểu khi phối hợp với Hydroxyzine | Thận trọng khi phối hợp, theo dõi tác dụng phụ khi dùng cùng Hydroxyzine |
Người bệnh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ, dược sĩ về tất cả các thuốc đang dùng trước khi bắt đầu điều trị với Hydroxyzine để được đánh giá nguy cơ tương tác.
Cách bảo quản và giá bán tham khảo
Hydroxyzine nên được bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh sáng trực tiếp, nhiệt độ dưới 30°C, để xa tầm tay trẻ em, giúp giữ chất lượng của Hydroxyzine.
Giá bán chế phẩm chứa Hydroxyzine phổ biến tại Việt Nam như Atarax 25mg hiện khoảng 220.000 VNĐ/hộp. Giá Hydroxyzine có thể thay đổi tùy hàm lượng, dạng bào chế, nhà sản xuất và nơi bán, nên liên hệ trực tiếp nhà thuốc để cập nhật giá chính xác.
Câu hỏi thường gặp
Hydroxyzine có gây nghiện không?
Không. Hydroxyzine không được xếp vào nhóm thuốc gây nghiện và chưa ghi nhận tình trạng lệ thuộc thuốc khi dùng đúng chỉ định. Tuy nhiên, Hydroxyzine vẫn có thể gây buồn ngủ, giảm khả năng tập trung nên cần thận trọng khi lái xe hoặc vận hành máy móc trong thời gian dùng thuốc.
Vì sao người dị ứng cetirizine không nên dùng Hydroxyzine?
Cetirizine là chất chuyển hóa chính của Hydroxyzine trong cơ thể, hai chất có cấu trúc hóa học liên quan chặt chẽ. Người có tiền sử dị ứng với cetirizine hoặc levocetirizine có nguy cơ cao bị dị ứng chéo với Hydroxyzine, vì vậy Hydroxyzine chống chỉ định ở nhóm người này.
Uống Hydroxyzine có được lái xe không?
Không nên. Hydroxyzine có tác dụng an thần, gây buồn ngủ, làm giảm khả năng phản xạ và tập trung. Người mới bắt đầu dùng Hydroxyzine hoặc chưa biết rõ mức độ ảnh hưởng của thuốc lên bản thân nên tránh lái xe, vận hành máy móc hoặc làm các công việc đòi hỏi sự tỉnh táo cao.
Hydroxyzine có dùng được lâu dài để điều trị lo âu mạn tính không?
Không nên. Hydroxyzine chỉ được khuyến cáo dùng trong thời gian ngắn, thường không quá 4 tháng liên tục với chỉ định lo âu, do chưa có đủ dữ liệu an toàn khi dùng Hydroxyzine kéo dài hơn. Người bệnh cần tái khám để bác sĩ đánh giá lại nếu cần tiếp tục điều trị bằng Hydroxyzine.
Tài liệu tham khảo:
- https://go.drugbank.com/drugs/DB00557
- https://www.drugs.com/hydroxyzine.html
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/?term=hydroxyzine
- https://trungtamthuoc.com/hoat-chat/hydroxyzine-dichlorhydrate
Miễn trừ trách nhiệm
Các thông tin dược chất trên trang này được biên soạn nhằm mục đích tham khảo. Nội dung không thay thế tư vấn chuyên môn của bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế. Người đọc không nên tự ý sử dụng, ngừng hoặc thay đổi dược chất dựa trên thông tin tại đây mà không có ý kiến của nhân viên y tế.
Lựa chọn dịch vụ
Quý khách hàng vui lòng lựa chọn dịch vụ y tế theo nhu cầu!