Magnesium Chloride

Magnesium chloride chủ yếu được chỉ định như một chất điện giải thay thế trong các tình huống thiếu hụt magie. Các chỉ định chính bao gồm:

• Bổ sung ion magie cho người bệnh bị thiếu hụt magie huyết (hypomagnesemia) do chế độ ăn không đủ, rối loạn hấp thu hoặc mất magie qua đường tiêu hóa, thận.
• Dùng như chất điện giải thay thế đường tĩnh mạch trong các phác đồ truyền dịch, dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa cần bổ sung magie.
• Bổ sung magie theo nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị (RDA) hằng ngày cho người trưởng thành và trẻ em khi chế độ ăn không cung cấp đủ.
• Là thành phần trong một số dung dịch thẩm phân phúc mạc, dung dịch lọc máu và dịch truyền điện giải phối hợp.

Ngoài các chỉ định chính thức nêu trên, magnesium chloride đôi khi được dùng cho một số mục đích khác theo chỉ định riêng của bác sĩ, tuy nhiên người bệnh không nên tự ý sử dụng ngoài phạm vi hướng dẫn mà không có sự theo dõi y tế.

Liều dùng cho người lớn

Đối với tình trạng hạ magie huyết, liều tiêm tĩnh mạch magnesium chloride thường dao động từ 1 đến 40 gam mỗi ngày, được điều chỉnh dựa trên nồng độ magie huyết thanh đo được của từng người bệnh; tốc độ truyền tối đa không vượt quá 3 mL/phút. Với mục đích bổ sung dinh dưỡng, mức khuyến nghị hằng ngày (RDA) cho magie ở người trưởng thành dao động khoảng 310-420 mg tùy theo độ tuổi và giới tính, còn giới hạn dung nạp tối đa cho magie bổ sung (không tính magie từ thực phẩm) là khoảng 350 mg/ngày.

Liều dùng cho trẻ em

Ở trẻ em, magnesium chloride chủ yếu được dùng với mục đích bổ sung dinh dưỡng theo mức RDA khuyến nghị: trẻ sơ sinh đến 6 tháng tuổi khoảng 30 mg/ngày, trẻ 7-12 tháng khoảng 75 mg/ngày, trẻ 1-3 tuổi khoảng 80 mg/ngày, trẻ 4-8 tuổi khoảng 130 mg/ngày, trẻ 9-13 tuổi khoảng 240 mg/ngày và thanh thiếu niên 14-18 tuổi khoảng 360-410 mg/ngày tùy giới tính. Việc dùng magnesium chloride liều điều trị (đường tiêm) ở trẻ em cần có chỉ định và theo dõi chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa.

Cách dùng

Dạng tiêm của magnesium chloride chỉ được truyền tĩnh mạch bởi nhân viên y tế tại cơ sở khám chữa bệnh, thường được pha loãng (ví dụ 4 gam trong 250 mL dung dịch dextrose 5%) trước khi truyền với tốc độ chậm để hạn chế nguy cơ hạ huyết áp đột ngột. Trong quá trình truyền, huyết áp, nhịp thở và phản xạ gân sâu của người bệnh cần được theo dõi liên tục. Với dạng viên uống bổ sung, nên uống cùng bữa ăn để tăng khả năng hấp thu và giảm nguy cơ kích ứng đường tiêu hóa; không tự ý nghiền hay bẻ viên nếu không có hướng dẫn cụ thể từ dược sĩ, đặc biệt với các dạng bào chế phóng thích kéo dài.

Quên liều và quá liều

Vì magnesium chloride đường tiêm thường được thực hiện tại cơ sở y tế dưới sự giám sát của nhân viên y tế nên tình huống quên liều gần như không xảy ra. Với dạng uống bổ sung tại nhà, nếu quên liều gần với thời điểm dùng liều kế tiếp, người dùng nên bỏ qua liều đã quên và tiếp tục lịch dùng thuốc bình thường, không dùng gấp đôi liều để bù. Do thuốc tiêm được kiểm soát chặt bởi nhân viên y tế nên nguy cơ quá liều khi dùng theo đúng chỉ định là khá thấp; tuy nhiên nếu nghi ngờ quá liều (biểu hiện bằng các dấu hiệu như yếu cơ, mất phản xạ, khó thở, rối loạn nhịp tim), cần liên hệ ngay cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc để được xử trí kịp thời.

Không sử dụng magnesium chloride trong các trường hợp sau:

• Người có tiền sử dị ứng với magnesium chloride hoặc bất kỳ thành phần nào trong chế phẩm.
• Người bị suy giảm chức năng thận (renal impairment), vì magie được đào thải chủ yếu qua thận nên nguy cơ tích lũy gây tăng magie huyết là rất cao.
• Người mắc bệnh tim nặng, rõ rệt (marked myocardial disease).
• Người đang trong tình trạng hôn mê (comatose patients).

Đây là nhóm thông tin có mức độ rủi ro cao, vì vậy người bệnh tuyệt đối không tự ý sử dụng magnesium chloride, đặc biệt là đường tiêm, mà không có chỉ định và giám sát của bác sĩ.

Tác dụng phụ thường gặp

• Đỏ mặt hoặc vùng cổ (phản ứng giãn mạch khi truyền tĩnh mạch).
• Cảm giác nóng bừng, đổ mồ hôi hoặc lạnh người.
• Cảm giác châm chích, tê rần.

Tác dụng phụ nghiêm trọng hơn (mức độ hiếm gặp hoặc không rõ tần suất)

• Tăng magie huyết (hypermagnesemia), hạ calci huyết kèm co cứng cơ (tetany).
• Hạ huyết áp đột ngột, rối loạn nhịp tim, ngừng tim.
• Suy hô hấp, liệt cơ hô hấp.
• Trạng thái sững sờ, ức chế thần kinh trung ương, mất phản xạ, hôn mê.
• Suy thận cấp.
• Buồn nôn, nôn.
• Yếu cơ, liệt cơ, nhìn mờ hoặc nhìn đôi.
• Hạ thân nhiệt.

Nếu xuất hiện dấu hiệu dị ứng nghiêm trọng như nổi mề đay, chóng mặt dữ dội, khó thở, sưng mặt - môi - lưỡi - họng, người bệnh cần được cấp cứu y tế ngay lập tức. Danh sách trên chưa bao gồm đầy đủ mọi tác dụng phụ có thể xảy ra; nếu gặp biểu hiện bất thường khi dùng magnesium chloride, nên thông báo ngay cho bác sĩ hoặc dược sĩ.

• Phụ nữ mang thai: magnesium chloride đường tiêm chỉ nên dùng khi thật sự cần thiết. Magie qua được nhau thai với nồng độ ở thai nhi tương đương nồng độ ở mẹ; việc dùng kéo dài (4-13 tuần) qua đường tiêm cho mẹ từng được ghi nhận liên quan đến bất thường xương và còi xương bẩm sinh ở trẻ sơ sinh. Ngoài ra, một số khuyến cáo cho rằng không nên dùng magnesium chloride trong vòng 2 giờ trước sinh vì nguy cơ gây ức chế hô hấp ở trẻ sơ sinh do tăng magie huyết.
• Phụ nữ cho con bú: magie được bài tiết vào sữa mẹ với nồng độ có thể cao gấp khoảng hai lần nồng độ trong huyết thanh mẹ; đường tiêm tĩnh mạch nói chung không được khuyến khích trong giai đoạn cho con bú.
• Người suy thận: cần đặc biệt thận trọng hoặc chống chỉ định hoàn toàn tùy mức độ suy giảm chức năng thận, vì đây là cơ quan chính đào thải magie ra khỏi cơ thể.
• Người có bệnh tim mạch: cần theo dõi sát vì nguy cơ ảnh hưởng đến huyết áp và nhịp tim khi truyền magnesium chloride.
• Trước khi bắt đầu điều trị, bác sĩ thường kiểm tra chức năng thận và nồng độ magie huyết thanh để làm cơ sở điều chỉnh liều phù hợp cho từng người bệnh.
• Mọi đối tượng đặc biệt kể trên nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng magnesium chloride để được đánh giá lợi ích và rủi ro cụ thể.

Dưới đây là một số nhóm thuốc có tương tác đã được ghi nhận với magnesium chloride:

Ngoài các tương tác thuốc-thuốc kể trên, chưa ghi nhận cụ thể mức độ tương tác giữa magnesium chloride với rượu, bia hay thực phẩm cụ thể nào ở mức đáng kể về mặt lâm sàng. Dù vậy, để đảm bảo an toàn, người bệnh vẫn nên thông báo đầy đủ cho bác sĩ về mọi loại thuốc, thực phẩm chức năng đang sử dụng, đồng thời tuân thủ khoảng cách uống thuốc theo hướng dẫn (thường tối thiểu 2 giờ) đối với các thuốc dễ bị ảnh hưởng hấp thu bởi ion magie.

Magnesium chloride dạng dung dịch tiêm cần được bảo quản ở nhiệt độ phòng có kiểm soát, thường trong khoảng 20-25°C, tránh ánh sáng trực tiếp và để xa tầm tay trẻ em; không sử dụng nếu dung dịch xuất hiện tủa hoặc đổi màu bất thường. Sản phẩm nên được giữ nguyên trong bao bì gốc cho đến khi sử dụng và không dùng chung với người khác.

Về giá bán, tại thị trường quốc tế, mức giá bán lẻ tham khảo cho một liệu trình magnesium chloride dạng tiêm vào khoảng 20-25 USD (chưa áp dụng chương trình giảm giá), có thể giảm còn khoảng 17-18 USD khi sử dụng một số chương trình ưu đãi của nhà thuốc. Tại Việt Nam, magnesium chloride chủ yếu được lưu hành dưới dạng nguyên liệu dùng trong pha chế dịch truyền tại bệnh viện hoặc làm thành phần trong các dung dịch điện giải, thẩm phân phúc mạc, nên hiếm khi được bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng như một sản phẩm độc lập; giá cụ thể vì vậy phụ thuộc vào từng cơ sở y tế và quy cách đóng gói. Người có nhu cầu nên liên hệ trực tiếp nhà thuốc hoặc bệnh viện để được báo giá chính xác theo quy cách sản phẩm.

Magnesium chloride có phải là thuốc kê đơn không?

Tùy theo dạng bào chế, magnesium chloride có thể ở dạng kê đơn (đặc biệt là dung dịch tiêm tĩnh mạch dùng trong bệnh viện) hoặc dạng không kê đơn (viên uống bổ sung magie hàm lượng thấp). Dạng tiêm bắt buộc phải được thực hiện bởi nhân viên y tế tại cơ sở khám chữa bệnh, trong khi dạng viên uống bổ sung dinh dưỡng có thể mua tại nhà thuốc nhưng vẫn nên tham khảo ý kiến dược sĩ trước khi dùng, nhất là với người có bệnh nền.

Ai không nên dùng magnesium chloride?

Những người có chức năng thận suy giảm, mắc bệnh tim nặng hoặc đang trong tình trạng hôn mê không nên dùng magnesium chloride do nguy cơ tích lũy magie gây ra các biến chứng nghiêm trọng như rối loạn nhịp tim, suy hô hấp. Người có tiền sử dị ứng với hoạt chất này cũng cần tránh sử dụng. Trước khi dùng, bác sĩ thường đánh giá chức năng thận và nồng độ magie huyết thanh để xác định mức độ phù hợp cho từng người bệnh.

Dùng magnesium chloride quá liều có nguy hiểm không?

Có. Tăng magie huyết do dùng quá liều magnesium chloride có thể gây ra hàng loạt biểu hiện nguy hiểm như yếu cơ, mất phản xạ gân sâu, hạ huyết áp, rối loạn nhịp tim, suy hô hấp, thậm chí hôn mê nếu không được xử trí kịp thời. Do dạng tiêm được kiểm soát chặt bởi nhân viên y tế nên nguy cơ quá liều trên thực tế khá thấp nếu tuân thủ đúng chỉ định; tuy nhiên nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường trong hoặc sau khi truyền, cần báo ngay cho nhân viên y tế để được theo dõi và xử trí.

Phụ nữ mang thai có dùng được magnesium chloride không?

Magnesium chloride đường tiêm chỉ nên dùng cho phụ nữ mang thai khi thật sự cần thiết và có chỉ định của bác sĩ, do dữ liệu về độ an toàn trên người còn hạn chế. Việc dùng kéo dài trong thai kỳ từng được ghi nhận có liên quan đến một số bất thường ở xương của trẻ sơ sinh, đồng thời cần tránh dùng gần thời điểm sinh vì nguy cơ ảnh hưởng đến hô hấp của trẻ. Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú nên trao đổi kỹ với bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ chế phẩm nào chứa magnesium chloride.