Paracetamol

Paracetamol được chỉ định trong các trường hợp đau nhẹ đến vừa và sốt, cụ thể Paracetamol thường được dùng để:

• Giảm đau đầu, đau nửa đầu (migraine)
• Giảm đau lưng, đau cơ, đau xương khớp mức độ nhẹ
• Giảm đau răng
• Giảm đau bụng kinh
• Hạ sốt, giảm các triệu chứng cảm cúm, cảm lạnh thông thường
• Giảm đau họng, đau do viêm xoang
• Giảm đau sau phẫu thuật mức độ nhẹ đến vừa

Nhờ phổ tác dụng khá rộng như trên, Paracetamol trở thành hoạt chất quen thuộc trong tủ thuốc của nhiều gia đình để xử trí nhanh các tình trạng đau và sốt thông thường kể trên.

Liều dùng cho người lớn

Với dạng viên nén hoặc viên nang Paracetamol 500mg, người lớn thường dùng 1-2 viên mỗi lần, tối đa 4 lần trong 24 giờ, các lần uống Paracetamol cách nhau ít nhất 4 giờ. Tổng liều Paracetamol dùng qua đường uống dạng phóng thích tức thời thường dao động 325-1000mg mỗi lần, cách nhau 4-6 giờ, không vượt quá 4000mg (4g) Paracetamol trong 24 giờ đối với người khỏe mạnh. Với dạng viên sủi Paracetamol 500mg, liều tương tự nhưng tối đa không quá 8 viên/ngày. Với dạng hỗn dịch uống Paracetamol 250mg/5ml, người lớn dùng 10-20ml mỗi lần, tối đa 4 lần/ngày.

Ở người có yếu tố nguy cơ như suy gan nhẹ đến trung bình, nghiện rượu mạn tính, suy dinh dưỡng hoặc mất nước, bác sĩ có thể chỉ định giảm tổng liều Paracetamol trong ngày để hạn chế nguy cơ độc tính trên gan mà Paracetamol có thể gây ra. Người suy thận nặng (độ thanh thải creatinin dưới 30ml/phút) cần kéo dài khoảng cách giữa các liều Paracetamol và giảm tổng liều dùng trong ngày.

Liều dùng cho trẻ em

Liều Paracetamol ở trẻ em thường tính theo cân nặng, khoảng 10-15mg Paracetamol/kg mỗi lần, cách nhau 4-6 giờ, tối đa 5 lần/ngày. Với dạng hỗn dịch Paracetamol, trẻ 3 tháng-6 tuổi dùng 2,5-10ml mỗi lần tùy tuổi và cân nặng; trẻ 6-12 tuổi có thể dùng 5-20ml hỗn dịch Paracetamol hoặc viên đạn Paracetamol đặt hậu môn tùy chỉ định. Trẻ 2-3 tháng tuổi chỉ nên dùng Paracetamol hạ sốt sau tiêm chủng theo hướng dẫn nhân viên y tế. Phụ huynh nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ để xác định liều Paracetamol phù hợp với cân nặng, độ tuổi của trẻ, tránh tự ý tăng liều Paracetamol.

Cách dùng

Viên nén hoặc viên nang Paracetamol nên nuốt nguyên viên cùng nước lọc, không nhai hay nghiền nát trừ khi có hướng dẫn khác từ bác sĩ. Với dạng viên sủi Paracetamol, cần hòa tan viên Paracetamol trong nước trước khi uống. Với dạng hỗn dịch Paracetamol cho trẻ em, nên lắc đều và dùng dụng cụ đong liều đi kèm để đong đúng liều. Với dạng viên Paracetamol đặt hậu môn, cần đi vệ sinh trước khi đặt và nhẹ nhàng đưa đầu nhọn viên Paracetamol vào trực tràng. Paracetamol có thể dùng trước hoặc sau ăn tùy khả năng dung nạp của từng người.

Quên liều và quá liều

Nếu quên một liều Paracetamol, người dùng chỉ nên uống liều Paracetamol tiếp theo khi đã cách liều trước đó ít nhất 4 giờ, tuyệt đối không uống bù gấp đôi liều Paracetamol. Trong trường hợp nghi ngờ dùng quá liều Paracetamol, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc gần nhất, vì quá liều Paracetamol có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng, thậm chí xuất hiện chậm sau vài ngày mà không có triệu chứng rõ ràng ban đầu. Việc xử trí quá liều Paracetamol cần được thực hiện tại cơ sở y tế có chuyên môn, người dùng không nên tự điều trị quá liều Paracetamol tại nhà.

Paracetamol chống chỉ định trong các trường hợp sau:

• Người có tiền sử dị ứng hoặc quá mẫn với Paracetamol hoặc bất kỳ thành phần nào trong chế phẩm
• Người suy gan nặng hoặc có bệnh gan hoạt động mức độ nặng

Thường gặp

• Buồn nôn, nôn khi dùng Paracetamol
• Đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón
• Phát ban, ngứa da sau khi dùng Paracetamol
• Đau đầu, chóng mặt
• Mệt mỏi

Hiếm gặp và nghiêm trọng

• Hội chứng Stevens-Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc (TEN), phát ban mụn mủ toàn thân cấp tính (AGEP) liên quan đến Paracetamol
• Tổn thương gan, suy gan biểu hiện qua vàng da, vàng mắt do Paracetamol
• Phản ứng phản vệ, phản ứng quá mẫn nghiêm trọng với Paracetamol
• Rối loạn tế bào máu như giảm tiểu cầu, giảm bạch cầu khi dùng Paracetamol kéo dài

Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như phát ban lan rộng, khó thở, sưng mặt hoặc cổ họng, vàng da, chảy máu hoặc bầm tím không rõ nguyên nhân khi đang dùng Paracetamol, người dùng cần ngừng dùng Paracetamol và đến cơ sở y tế ngay để được xử trí kịp thời.

• Phụ nữ mang thai: Paracetamol chỉ nên dùng khi thực sự cần thiết, với liều Paracetamol thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất, và nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng Paracetamol
• Phụ nữ cho con bú: Paracetamol được xem là tương thích với việc cho con bú do lượng Paracetamol bài tiết qua sữa mẹ rất nhỏ, tuy nhiên vẫn nên hỏi ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi sử dụng Paracetamol kéo dài
• Người suy gan: cần giảm liều Paracetamol ở mức suy gan nhẹ đến trung bình, thận trọng theo dõi chức năng gan trong quá trình dùng Paracetamol
• Người suy thận nặng: cần kéo dài khoảng cách liều và giảm tổng liều Paracetamol trong ngày
• Người nghiện rượu mạn tính, suy dinh dưỡng, mất nước: có nguy cơ cao gặp độc tính trên gan khi dùng Paracetamol, cần thận trọng và giảm liều Paracetamol theo chỉ định
• Không tự ý dùng Paracetamol quá 3 ngày liên tục để hạ sốt hoặc quá 10 ngày để giảm đau mà không có hướng dẫn của bác sĩ
• Người thiếu men G6PD, có tiền sử dị ứng aspirin, thiếu máu tán huyết hoặc đang nhiễm trùng nặng: nên thận trọng và hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng Paracetamol

Nhìn chung, việc dùng Paracetamol đúng đối tượng và đúng liều lượng sẽ giúp phát huy tối đa hiệu quả điều trị của Paracetamol, đồng thời hạn chế tối đa các rủi ro không mong muốn.

Paracetamol có thể tương tác với một số thuốc và chất khác, làm thay đổi hiệu quả điều trị hoặc tăng nguy cơ tác dụng phụ. Người dùng cần thông báo cho bác sĩ, dược sĩ về tất cả các thuốc đang sử dụng trước khi dùng Paracetamol.

Paracetamol dạng viên nén nên được bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp, nhiệt độ dưới 30°C, để xa tầm tay trẻ em. Không sử dụng Paracetamol đã quá hạn sử dụng hoặc có dấu hiệu ẩm mốc, đổi màu.

Về giá bán tham khảo, các sản phẩm Paracetamol 500mg dạng viên nén, hộp 10 vỉ x 10 viên hiện có giá dao động khoảng 50.000-65.000 đồng/hộp tùy thương hiệu Paracetamol, ví dụ Paracetamol STADA 500mg khoảng 50.000 đồng/hộp, Partamol Tab (chứa Paracetamol) 500mg khoảng 60.000 đồng/hộp, Paracetamol Choay 500mg khoảng 65.000 đồng/hộp. Mức giá Paracetamol thực tế có thể thay đổi tùy nhà thuốc và thời điểm mua hàng, người dùng nên tham khảo trực tiếp tại các nhà thuốc uy tín để có thông tin cập nhật chính xác nhất trước khi mua Paracetamol.

Paracetamol và Ibuprofen có dùng chung được không?

Paracetamol và Ibuprofen thuộc hai nhóm thuốc giảm đau khác nhau (Paracetamol không thuộc nhóm NSAID) và trong nhiều trường hợp có thể phối hợp hoặc dùng luân phiên theo chỉ định của bác sĩ để tăng hiệu quả hạ sốt, giảm đau. Tuy nhiên, việc phối hợp Paracetamol với Ibuprofen cần tuân theo liều lượng và khoảng cách hợp lý, người dùng không nên tự ý kết hợp hai thuốc này mà chưa hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ về liều dùng Paracetamol phù hợp.

Uống Paracetamol quá liều có nguy hiểm không?

Quá liều Paracetamol là một trong những nguyên nhân gây tổn thương gan cấp tính đáng lo ngại, do Paracetamol được chuyển hóa qua gan và ở liều rất cao có thể tạo ra sản phẩm trung gian gây độc cho tế bào gan. Triệu chứng quá liều Paracetamol ban đầu có thể mơ hồ như buồn nôn, nôn, đau bụng, ra nhiều mồ hôi, chán ăn, trong khi tổn thương gan thực sự có thể biểu hiện muộn sau 1-2 ngày. Vì vậy, bất kỳ nghi ngờ quá liều Paracetamol nào cũng cần được xử trí y tế khẩn cấp ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng, tuyệt đối không chủ quan chờ theo dõi tại nhà khi nghi ngờ quá liều Paracetamol.

Phụ nữ mang thai có dùng được Paracetamol không?

Paracetamol thường được xem là lựa chọn giảm đau, hạ sốt được ưu tiên cân nhắc hơn so với nhiều thuốc giảm đau khác trong thai kỳ, nhưng vẫn cần dùng Paracetamol ở liều thấp nhất có hiệu quả, trong thời gian ngắn nhất và có sự tư vấn của bác sĩ sản khoa. Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng Paracetamol kéo dài mà không có chỉ định y tế cụ thể, và nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng Paracetamol thường xuyên trong suốt thai kỳ.

Nên uống Paracetamol trước hay sau khi ăn?

Paracetamol có thể uống cả trước và sau ăn vì Paracetamol ít gây kích ứng dạ dày hơn so với nhóm NSAID. Với người có dạ dày nhạy cảm, uống Paracetamol sau khi ăn có thể giúp giảm cảm giác khó chịu ở đường tiêu hóa, tuy nhiên điều này không làm thay đổi đáng kể hiệu quả giảm đau, hạ sốt của Paracetamol.