Tegafur-Uracil

Tegafur-uracil (phối hợp cùng calci folinat) được chỉ định trong các trường hợp sau:

• Điều trị bước một cho ung thư đại trực tràng di căn, dùng đồng thời với calci folinat.
• Ung thư dạ dày.
• Ung thư vú.
• Ung thư biểu mô tế bào vảy vùng đầu và cổ.
• Ung thư phổi giai đoạn tiến triển và di căn, khi phối hợp cùng cisplatin.
• Một số chỉ định khác đã được ghi nhận trong y văn gồm ung thư gan, ung thư túi mật, ung thư tuyến tụy, ung thư tiền liệt tuyến, ung thư cổ tử cung và ung thư bàng quang.

Việc lựa chọn phác đồ cụ thể cho từng loại ung thư cần dựa trên đánh giá của bác sĩ chuyên khoa ung bướu, tùy theo giai đoạn bệnh, thể trạng người bệnh và các thuốc phối hợp đi kèm.

Liều dùng theo chỉ định

Đối với đa số các loại ung thư kể trên (đại trực tràng, dạ dày, vú, phổi, gan, túi mật, tụy, tiền liệt tuyến, đầu và cổ), liều tegafur-uracil thường dùng là 200 mg tegafur mỗi lần, ngày uống 2-3 lần, dùng liên tục trong 28 ngày rồi nghỉ 7 ngày trước khi bắt đầu đợt điều trị tiếp theo. Riêng với ung thư cổ tử cung, liều được ghi nhận là 200 mg tegafur mỗi lần, ngày uống 3 lần, cũng theo chu kỳ 28 ngày dùng thuốc - 7 ngày nghỉ.

Liều có thể được bác sĩ hiệu chỉnh giảm khi xuất hiện độc tính hoặc tùy theo tình trạng lâm sàng cụ thể của từng người bệnh. Hiện chưa có đủ dữ liệu công bố về liều dùng riêng cho trẻ em, tegafur-uracil chủ yếu được nghiên cứu và sử dụng ở người trưởng thành.

Cách dùng

Tegafur-uracil được bào chế dưới dạng viên nang, dùng theo đường uống. Người bệnh nên uống nguyên viên với nước, không nên nhai hoặc bẻ nhỏ viên thuốc. Nên uống thuốc vào thời điểm cách xa bữa ăn, theo đúng hướng dẫn của bác sĩ điều trị để đảm bảo hấp thu ổn định giữa các lần dùng.

Quên liều và quá liều

Thông tin chi tiết, được kiểm chứng về xử trí quên liều và quá liều tegafur-uracil hiện chưa được ghi nhận đầy đủ. Về nguyên tắc chung với thuốc hóa trị, nếu quên liều, người bệnh không nên tự ý uống bù mà cần liên hệ ngay với bác sĩ điều trị để được hướng dẫn cụ thể. Nếu nghi ngờ dùng quá liều, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất hoặc liên hệ đường dây cấp cứu để được xử trí kịp thời, do nguy cơ độc tính trên tủy xương và đường tiêu hóa tăng cao khi quá liều fluoropyrimidine.

Không sử dụng tegafur-uracil trong các trường hợp sau:

• Người có tiền sử mẫn cảm với tegafur hoặc bất kỳ thành phần nào của thuốc.
• Phụ nữ đang mang thai.
• Phụ nữ đang cho con bú.
• Người đang sử dụng đồng thời sorivudine hoặc các thuốc kháng virus cùng nhóm, do nguy cơ tương tác gây độc tính nghiêm trọng, có thể đe dọa tính mạng.

Đây là những chống chỉ định có tính rủi ro cao, người bệnh và người chăm sóc cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ về tiền sử dị ứng thuốc, tình trạng thai kỳ và tất cả các thuốc đang sử dụng trước khi bắt đầu điều trị bằng tegafur-uracil.

Thường gặp

• Buồn nôn, nôn.
• Tiêu chảy.
• Đau bụng.
• Chán ăn, mệt mỏi, suy nhược cơ thể.
• Giảm số lượng bạch cầu (có thể dẫn đến thiếu máu và giảm tiểu cầu ở một số trường hợp).

Trong các nghiên cứu lâm sàng phối hợp UFT với leucovorin và irinotecan trên bệnh nhân ung thư đại trực tràng di căn, tỷ lệ độc tính mức độ 3/4 ghi nhận được gồm giảm bạch cầu trung tính khoảng 25% số bệnh nhân, tiêu chảy khoảng 22%, nôn khoảng 11% và thiếu máu khoảng 11%.

Ít gặp hoặc cần theo dõi sát

• Rối loạn chức năng gan (tăng men gan, tăng bilirubin máu).
• Độc tính thần kinh trung ương ở liều cao.
• Viêm miệng, loét miệng.

Người bệnh cần được thông báo trước về khả năng xảy ra các phản ứng phụ này và cần báo ngay cho bác sĩ nếu xuất hiện triệu chứng bất thường, đặc biệt là sốt cao, Tiêu chảy kéo dài hoặc dấu hiệu chảy máu bất thường.

Phụ nữ mang thai và cho con bú

Tegafur-uracil chống chỉ định tuyệt đối ở phụ nữ mang thai do nguy cơ gây hại cho thai nhi, và cũng không được khuyến cáo sử dụng ở phụ nữ đang cho con bú. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản cần áp dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong suốt quá trình điều trị.

Người suy gan, suy thận

Người có chức năng gan suy giảm mức độ nhẹ đến trung bình cần được theo dõi sát bằng các xét nghiệm chức năng gan trong quá trình dùng tegafur-uracil, không khuyến cáo sử dụng ở người suy gan nặng. Hiện có rất ít dữ liệu về việc sử dụng tegafur-uracil ở người suy thận, vì vậy cần thận trọng và theo dõi chặt chẽ khi chỉ định cho nhóm đối tượng này.

Các lưu ý khác

• Cần theo dõi công thức máu, chỉ số AST, ALT và chức năng thận định kỳ trong suốt quá trình điều trị.
• Thông báo cho bác sĩ tất cả các phản ứng bất thường xảy ra trong quá trình dùng thuốc.
• Không tự ý điều chỉnh liều hoặc ngừng thuốc mà không có ý kiến của bác sĩ điều trị.
• Việc sử dụng tegafur-uracil cần được thực hiện dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa ung bướu có kinh nghiệm về hóa trị liệu.

Ngoài ra, người bệnh cần thông báo với bác sĩ toàn bộ các thuốc, thực phẩm chức năng đang sử dụng để được đánh giá nguy cơ tương tác trước khi bắt đầu hóa trị với tegafur-uracil, do đây là nhóm thuốc có phạm vi điều trị hẹp và độc tính có thể tăng đáng kể khi phối hợp không phù hợp.

Tegafur-uracil (dạng viên nang) nên được bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh sáng trực tiếp, để xa tầm tay trẻ em, bảo quản ở nhiệt độ phòng theo hướng dẫn ghi trên bao bì sản phẩm. Không sử dụng thuốc nếu vỉ thuốc bị rách, ẩm, hoặc viên nang bị nứt vỡ, biến dạng.

Về giá bán, do tegafur-uracil là thuốc kê đơn thuộc nhóm hóa trị ung thư, được quản lý và phân phối chủ yếu qua hệ thống bệnh viện và nhà thuốc chuyên khoa, giá bán phổ biến tại thị trường Việt Nam hiện chưa được niêm yết công khai, rộng rãi và có thể thay đổi tùy theo nhà sản xuất, quy cách đóng gói cũng như từng thời điểm. Tại một số thị trường khác, mức giá tham khảo cho hộp 28 viên nang UFT dao động quanh vài triệu đồng quy đổi mỗi hộp tùy nhà sản xuất và mức chiết khấu tại từng thời điểm. Người bệnh nên liên hệ trực tiếp nhà thuốc bệnh viện hoặc nhà thuốc được cấp phép để được tư vấn giá chính xác theo đơn thuốc của bác sĩ.

Tegafur-uracil có phải là thuốc điều trị đích hay hóa trị thông thường?

Tegafur-uracil là thuốc hóa trị đường uống thuộc nhóm chống chuyển hóa, không phải thuốc điều trị đích. Thuốc tác động không chọn lọc lên các tế bào phân chia nhanh, bao gồm cả tế bào ung thư lẫn một số tế bào lành (như tế bào niêm mạc ruột, tế bào tủy xương), đó là lý do các tác dụng phụ như tiêu chảy, buồn nôn và giảm bạch cầu thường gặp trong quá trình điều trị.

Vì sao tegafur-uracil phải phối hợp uracil thay vì dùng tegafur đơn độc?

Nếu dùng tegafur đơn độc, phần lớn thuốc sẽ bị enzym DPD ở gan phân hủy nhanh chóng trước khi kịp chuyển hóa đủ lượng thành 5-FU có tác dụng. Uracil đóng vai trò ức chế cạnh tranh enzym DPD, giúp làm chậm quá trình phân hủy 5-FU, nhờ đó duy trì nồng độ 5-FU trong máu và mô u ở mức ổn định và hiệu quả hơn, đồng thời cho phép giảm số lần uống thuốc mỗi ngày.

Người bệnh dùng tegafur-uracil cần theo dõi những chỉ số gì trong quá trình điều trị?

Người bệnh cần được theo dõi định kỳ công thức máu (đặc biệt là bạch cầu, tiểu cầu, hồng cầu), các chỉ số men gan AST, ALT và chức năng thận trong suốt quá trình sử dụng tegafur-uracil. Việc theo dõi này giúp bác sĩ phát hiện sớm các dấu hiệu độc tính để kịp thời điều chỉnh liều hoặc tạm ngừng thuốc, đảm bảo an toàn cho người bệnh trong suốt quá trình hóa trị.