1. Nháy mắt bao nhiêu là nhiều ở trẻ 3 tuổi?

Nháy mắt là phản xạ tự nhiên giúp dàn đều nước mắt, giữ ẩm và bảo vệ bề mặt nhãn cầu. Trẻ sơ sinh chỉ chớp mắt khoảng 2 lần mỗi phút. Tần suất này tăng dần và đạt khoảng 14 - 17 lần mỗi phút ở tuổi thiếu niên.

Ở trẻ 3 tuổi, cha mẹ không cần đếm chính xác số lần chớp mắt. Điều đáng chú ý là sự khác biệt so với thường ngày của trẻ. Nháy mắt được xem là nhiều khi trẻ chớp mắt dày hơn bình thường, ở một hoặc cả hai mắt, mạnh hơn bình thường, hoặc đi kèm cử động khác ở mặt, đầu, cổ.

Nháy mắt nhiều ở trẻ nhỏ thường khiến cha mẹ lo lắng, dù phần lớn trường hợp có nguyên nhân lành tính. 

2. Nguyên nhân khiến trẻ em 3 tuổi bị nháy mắt liên tục

Một nghiên cứu trên 99 trẻ dưới 16 tuổi đăng trên tạp chí Ophthalmology đã ghi nhận các nguyên nhân thường gặp nhất. Đó là bất thường ở phần trước của mắt hoặc mi mắt (37%), tic (23%), tật khúc xạ chưa được điều chỉnh (14%), lác ngoài từng lúc (11%) và nháy mắt do yếu tố tâm lý (10%). Một trẻ có thể có nhiều nguyên nhân cùng lúc.

2.1. Kích ứng, dị ứng hoặc khô bề mặt mắt

Bụi, lông mi rơi vào mắt, lông mi mọc ngược hoặc vết trầy nhỏ trên giác mạc đều khiến trẻ chớp mắt nhiều để giảm cảm giác cộm. Viêm kết mạc, viêm bờ mi thường kèm đỏ mắt, chảy nước mắt hoặc có ghèn.

Với trẻ bị dị ứng, mắt thường ngứa nên trẻ hay dụi mắt. Nháy mắt giúp trẻ giảm cảm giác ngứa. Thay đổi nhiệt độ, độ ẩm hoặc ánh sáng mạnh cũng có thể làm trẻ chớp mắt nhiều hơn.

2.2. Tật khúc xạ và lác mắt

Trẻ 3 tuổi thường chưa biết diễn đạt rằng mình nhìn không rõ. Khi bị cận thị, viễn thị hoặc loạn thị chưa được phát hiện, trẻ có thể nheo mắt, nháy mắt nhiều, ngồi sát tivi hoặc nghiêng đầu khi nhìn.

Lác mắt là nguyên nhân dễ bị bỏ sót. Mắt của một số trẻ không lệch rõ đến mức cha mẹ nhìn thấy được, hoặc chỉ lệch từng lúc. Vì vậy, chỉ quan sát tại nhà thường không đủ để phát hiện.

Lác mắt từng lúc có thể khó nhận biết nếu chỉ quan sát tại nhà. 

2.3. Tic vận động

Tic là những cử động nhanh, lặp lại, khó kiểm soát. Nháy mắt, nhăn mũi và nhăn mặt là những dạng tic thường gặp. Tic có thể xuất hiện ngẫu nhiên hoặc liên quan đến căng thẳng, lo âu, mệt mỏi, thậm chí lúc trẻ phấn khích.

Tic thường gặp ở trẻ từ 5 tuổi trở lên. Dù vậy, tic vận động đơn giản vẫn là một nguyên nhân phổ biến khiến trẻ nháy mạnh cả hai mắt, kể cả ở trẻ 3 tuổi. Tic thường không nghiêm trọng, không gây tổn thương não và thường cải thiện theo thời gian.

2.4. Mệt mỏi, căng thẳng và thời gian xem màn hình

Thiếu ngủ, mệt mỏi hoặc thay đổi môi trường sống, như bắt đầu đi nhà trẻ, có thể khiến trẻ nháy mắt nhiều hơn. Khi tập trung xem điện thoại, máy tính bảng, trẻ thường chớp mắt ít đi. Điều này làm bề mặt mắt khô và mỏi, sau đó phản xạ nháy mắt tăng lên. Một số phụ huynh nhận thấy con nháy mắt nhiều hơn vào buổi tối hoặc sau khi xem hoạt hình lâu.

2.5. Một số nguyên nhân hiếm gặp

Viêm mống mắt (viêm bên trong nhãn cầu) có thể khiến trẻ sợ ánh sáng và nháy mắt nhiều. Hiếm hơn, nháy mắt có thể là dấu hiệu của động kinh. Trường hợp nháy mắt nhiều là biểu hiện của một bệnh thần kinh chưa được chẩn đoán rất hiếm gặp.

3. Trẻ nháy mắt liên tục có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp trẻ em 3 tuổi bị nháy mắt liên tục không nguy hiểm. Trong nghiên cứu trên 99 trẻ, bệnh lý đe dọa thị lực chỉ chiếm 6% và đều dễ phát hiện qua khám mắt thông thường. Các trường hợp liên quan đến bệnh đe dọa tính mạng đều là bệnh đã được biết từ trước.

Tuy vậy, lành tính không có nghĩa là có thể bỏ qua. tật khúc xạ và lác mắt nếu không được phát hiện sớm có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thị lực của trẻ. Khám mắt giúp tìm ra nguyên nhân cần điều trị. Khi trẻ chỉ bị tic hoặc nháy mắt theo thói quen, cha mẹ cũng có cơ sở để theo dõi phù hợp.

4. Khi nào nên đưa trẻ đi khám?

Trẻ em 3 tuổi bị nháy mắt liên tục nên được khám mắt hoặc khám nhi khi có một trong các biểu hiện sau:

• Tình trạng kéo dài: trẻ vẫn nháy mắt nhiều dù đã được nghỉ ngơi đủ và hạn chế màn hình, hoặc tần suất ngày càng tăng.
• Chỉ ở một bên mắt: nhất là khi mắt đó đỏ hoặc chảy nước.
• Có dấu hiệu viêm, kích ứng: đỏ mắt, có ghèn, sưng mi, trẻ dụi mắt nhiều.
• Sợ ánh sáng: trẻ nheo mắt khi ra sáng hoặc kêu đau mắt.
• Nghi ngờ nhìn kém: trẻ ngồi sát tivi, nghiêng đầu khi nhìn, hoặc cha mẹ thấy mắt trẻ lệch.
• Có cử động hoặc âm thanh khác: giật cơ mặt, cổ, vai, hoặc hắng giọng, khụt khịt lặp lại.

Trẻ nên được khám sớm nếu nháy mắt kèm những cơn ngây người, không phản ứng khi được gọi, hoặc xuất hiện sau một va chạm vào mắt.

Trước khi đi khám, cha mẹ có thể quay một đoạn video ngắn lúc trẻ nháy mắt. Video giúp bác sĩ quan sát biểu hiện, nhưng không nên quay nếu việc này khiến trẻ khó chịu thêm.

Bạn nên đưa trẻ đi khám nếu tình trạng nháy mắt kéo dài hoặc kèm đỏ mắt, sợ ánh sáng, nhìn kém. 

5. Bác sĩ chẩn đoán và điều trị như thế nào?

5.1. Các bước thăm khám

Bác sĩ sẽ hỏi trẻ nháy mắt từ khi nào, lúc nào nặng hơn, trẻ có tiền sử dị ứng không và thói quen xem màn hình ra sao. Sau đó, trẻ được khám mắt. Bác sĩ dùng sinh hiển vi đèn khe, tức kính hiển vi có nguồn sáng mạnh, để kiểm tra giác mạc. Bác sĩ cũng đánh giá sự phối hợp vận động của hai mắt để phát hiện lác không rõ ràng, và kiểm tra thị lực để xem trẻ có cần đeo kính không.

5.2. Điều trị theo nguyên nhân

Hướng xử trí phụ thuộc vào nguyên nhân bác sĩ xác định được:

• Lông mi mọc ngược hoặc dị vật sẽ được lấy ra khỏi mắt.
• Dị ứng, viêm kết mạc hoặc khô mắt có thể được điều trị bằng thuốc nhỏ mắt phù hợp.
• Trẻ có tật khúc xạ sẽ được chỉ định đeo kính.
• Với lác mắt, một số trẻ chỉ cần đeo kính, số khác cần tập luyện hoặc phẫu thuật cơ vận nhãn.
• Nháy mắt do tic thường không cần điều trị và có thể mất vài tháng mới hết. Nếu trẻ có thêm tic âm thanh, bác sĩ có thể giới thiệu trẻ đến chuyên khoa thần kinh.

Khi không tìm thấy nguyên nhân và trẻ không có triệu chứng khác, thường chỉ cần theo dõi.

6. Cha mẹ nên làm gì khi trẻ nháy mắt nhiều?

Khi trẻ em 3 tuổi bị nháy mắt liên tục, phản ứng đầu tiên của nhiều phụ huynh là nhắc con dừng lại. Khi đã loại trừ bệnh lý ở mắt, cha mẹ không nên gây chú ý hay bàn luận về việc trẻ nháy mắt, vì triệu chứng thường tự giảm dần. Nhắc nhở liên tục có thể khiến trẻ căng thẳng hơn.

Một số điều cha mẹ có thể làm tại nhà bao gồm:

• Cho trẻ ngủ đủ và giảm căng thẳng: duy trì giờ ngủ ổn định, chú ý hơn trong giai đoạn trẻ mới đi nhà trẻ.
• Giới hạn thời gian xem TV, điện thoại: WHO khuyến cáo trẻ 2 - 4 tuổi dùng các thiết bị điện tử không quá 1 giờ mỗi ngày, càng ít càng tốt.
• Giữ vệ sinh mắt: rửa tay cho trẻ thường xuyên và hạn chế để trẻ dụi mắt.
• Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt: mỗi nguyên nhân cần cách xử trí khác nhau, nên thuốc chỉ được dùng khi có chỉ định của bác sĩ.
• Ghi lại biểu hiện: thời điểm trẻ nháy mắt nhiều, hoàn cảnh đi kèm và các dấu hiệu khác, để bác sĩ có thêm thông tin khi khám.

Phụ huynh nên giới hạn thời gian trẻ xem điện thoại, máy tính bảng để hạn chế khô và mỏi mắt. 

Trẻ em 3 tuổi bị nháy mắt liên tục thường do những nguyên nhân lành tính như kích ứng mắt, dị ứng hoặc tic vận động. Tuy vậy, tật khúc xạ và lác mắt cũng có thể biểu hiện bằng dấu hiệu này mà cha mẹ khó tự nhận ra. Nếu tình trạng kéo dài, chỉ xảy ra ở một mắt, hoặc kèm đỏ mắt, sợ ánh sáng, nhìn kém hay cử động bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá đầy đủ.

Nếu cần thăm khám, cha mẹ có thể lựa chọn các cơ sở y tế uy tín như MEDLATEC để bác sĩ kiểm tra và tư vấn hướng theo dõi phù hợp với từng trẻ. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.