1. Cơ chế của cơ thể khi bị sốt ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa như thế nào?

Trước khi biết bị sốt nên ăn gì thì bạn cũng cần biết được bản chất mối liên quan giữa sốt và hệ tiêu hóa. Khi các tác nhân bên ngoài xâm nhập, hệ miễn dịch sẽ giải phóng các chất trung gian hóa học làm tăng điểm đặt nhiệt tại vùng dưới đồi, dẫn đến hiện tượng sốt. Trong quá trình này, cơ thể cần tiêu tốn một lượng năng lượng rất lớn để duy trì cuộc chiến chống lại mầm bệnh.

Mỗi khi thân nhiệt tăng lên 1°C, tốc độ chuyển hóa cơ bản của cơ thể sẽ tăng khoảng 10% - 13%. Điều này đồng nghĩa với việc nhu cầu về năng lượng và nước của bạn tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, một nghịch lý xảy ra là khi bị sốt, các enzyme tiêu hóa và lượng nước bọt tiết ra giảm đi rõ rệt, khiến niêm mạc miệng bị khô, vị giác bị thay đổi, gây ra cảm giác đắng miệng, chán ăn hoặc buồn nôn. Do đó, việc lựa chọn thực phẩm lúc này cần ưu tiên tiêu chí: Giàu dinh dưỡng - dễ tiêu hóa - cấp nước tốt.

Khi bị sốt nhu cầu về năng lượng và nước của cơ thể tăng lên rất nhiều

2. Giải đáp thắc mắc: Người bị sốt nên ăn gì để nhanh hạ nhiệt?

Để giúp cơ thể có đủ nhiên liệu chiến đấu với bệnh tật mà không làm hệ tiêu hóa phải làm việc quá tải, dưới đây là danh sách những thực phẩm hàng đầu được các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo:

2.1. Các món ăn dạng lỏng, mềm và ấm nóng

Đây là nhóm thực phẩm đứng đầu trong danh sách "vàng" dành cho người bị sốt nhờ khả năng dễ nuốt và dễ hấp thu:

• Cháo thịt băm (thịt lợn, thịt gà): Cháo cung cấp một lượng lớn tinh bột dễ tiêu hóa, kết hợp với đạm từ thịt giúp tái tạo năng lượng cho các tế bào. Đặc biệt, món cháo gà từ lâu đã được y học chứng minh có đặc tính kháng viêm nhẹ, giúp làm giảm các triệu chứng viêm đường hô hấp đi kèm.
• Súp rau củ nấu sườn: Sự kết hợp giữa nước hầm xương giàu axit amin và các loại rau củ như cà rốt, khoai tây, nấm sẽ mang lại một lượng vitamin dồi dào, giúp kích thích vị giác và bồi bổ cơ thể rất tốt.
• Nước canh, nước luộc thịt: Nếu người bệnh quá mệt mỏi và không muốn nhai, một bát nước canh ấm có dằn chút muối sẽ giúp bù đắp nước và các chất điện giải bị mất qua tuyến mồ hôi.

Cháo thịt lợn, thịt gà là đáp án cho câu hỏi khi bị sốt nên ăn gì?

2.2. Trái cây tươi giàu vitamin C và chất chống oxy hóa

Vitamin C là chất xúc tác không thể thiếu để hệ miễn dịch sản sinh ra các tế bào bạch cầu chống lại tác nhân gây bệnh. Người bị sốt nên tăng cường các loại quả sau:

• Cam, bưởi, quýt: Những loại quả họ cam quýt không chỉ chứa hàm lượng vitamin C vượt trội mà còn cung cấp một lượng nước lớn, giúp làm dịu cảm giác khô họng, hỗ trợ hạ sốt tự nhiên.
• Quả dâu tây, việt quất: Chứa nhiều hợp chất flavonoid có tác dụng kháng viêm mạnh mẽ, giúp xoa dịu các cơn đau cơ, mỏi người do sốt gây ra.
• Quả chuối: Chuối là nguồn cung cấp kali tuyệt vời. Khi sốt cao và đổ mồ hôi, cơ thể sẽ mất đi một lượng kali đáng kể. Ăn chuối giúp bù đắp lại vi chất này, phòng ngừa tình trạng chuột rút hoặc suy nhược cơ bắp.

Trái cây tươi giàu vitamin C hỗ trợ hạ sốt tự nhiên

2.3. Các loại rau xanh dễ tiêu hóa

Rau xanh cung cấp nhiều chất xơ hòa tan, vitamin và khoáng chất để củng cố hàng rào miễn dịch:

• Rau mồng tơi, rau đay, rau muống: Các loại rau này có tính mát, khi nấu canh rất dễ nuốt, giúp thanh nhiệt và hỗ trợ đường ruột hoạt động trơn tru, ngăn ngừa táo bón do cơ thể thiếu nước khi sốt.
• Bông cải xanh, rau cải bó xôi: Chứa nhiều vitamin E, C và các chất chống oxy hóa, hỗ trợ bảo vệ màng tế bào khỏi tổn thương trong quá trình viêm nhiễm.

Rau xanh giúp tăng cường hệ miễn dịch khi bị sốt

2.4. Thực phẩm giàu protein chất lượng cao

Cơ thể cần protein để xây dựng lại các mô và tạo ra các kháng thể. Khi cơn sốt đã có dấu hiệu thuyên giảm nhẹ, người bệnh nên bổ sung:

• Trứng gà: Trứng chứa nguồn protein hoàn hảo, dễ chế biến (như nấu cháo trứng, trứng hấp) và giàu kẽm - một khoáng chất cực kỳ quan trọng cho hệ miễn dịch.
• Cá hồi, cá nạc: Cung cấp đạm lành mạnh và axit béo Omega-3 giúp giảm phản ứng viêm hệ thống trong cơ thể.

Khi cơn sốt có dấu hiệu giảm nhẹ người bệnh nên bổ sung protein cho cơ thể để tạo kháng thể

3. Tầm quan trọng của việc bổ sung nước và chất điện giải khi bị sốt

Khi đi tìm câu trả lời cho câu hỏi bị sốt nên ăn gì, chúng ta không thể tách rời yếu tố "uống gì". Sốt cao khiến cơ thể bị mất nước nghiêm trọng qua da và đường hô hấp. Nếu không được cấp nước kịp thời, người bệnh rất dễ rơi vào trạng thái lờ đờ, co giật hoặc suy kiệt. Các loại nước uống tốt nhất bao gồm:

• Dung dịch điện giải Oresol: Đây là giải pháp bù nước chuẩn y khoa tốt nhất. Oresol cung cấp chính xác tỷ lệ nước, muối và đường bị mất. Khi pha Oresol, người bệnh bắt buộc phải pha đúng tỷ lệ hướng dẫn trên bao bì, tuyệt đối không pha quá đặc hoặc quá loãng vì có thể gây rối loạn điện giải nguy hiểm.
• Nước dừa tươi: Được ví như một loại "nước điện giải tự nhiên" nhờ chứa nhiều kali, natri và magie. Nước dừa có vị ngọt thanh dễ uống, giúp người bệnh tỉnh táo và hạ nhiệt nhanh chóng.
• Nước lọc ấm: Người bệnh nên uống nước lọc ấm liên tục, chia làm nhiều ngụm nhỏ trong ngày thay vì uống một lượng lớn cùng một lúc.

Bị sốt nên uống nước dừa để bù điện giải tự nhiên

4. Những thực phẩm người bị sốt tuyệt đối nên kiêng ăn

Bên cạnh những món ăn bổ dưỡng, có một số loại thực phẩm có thể làm gia tăng nhiệt lượng cơ thể hoặc gây áp lực nặng nề lên hệ tiêu hóa mà người bệnh cần tránh xa:

• Thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán: Gà rán, khoai tây chiên, các món xào nhiều mỡ màng... chứa lượng chất béo bão hòa khó tiêu. Khi hệ tiêu hóa đang suy yếu do sốt, nạp các món này vào sẽ gây chướng bụng, đầy hơi, thậm chí dẫn đến nôn mửa.
• Đồ ăn quá cay nóng hoặc nhiều gia vị: Các gia vị như ớt, tiêu, tỏi, gừng (dùng quá nhiều) có tính nóng cao, làm kích thích niêm mạc dạ dày và có xu hướng làm tăng thân nhiệt, khiến cơn sốt kéo dài dai dẳng hơn.
• Nước ngọt có ga và đồ ăn nhiều đường: Hàm lượng đường nhân tạo cao trong bánh kẹo, nước ngọt có ga sẽ ức chế khả năng hoạt động của các tế bào bạch cầu, làm suy giảm hệ miễn dịch và khiến cơ thể lâu lành bệnh hơn.
• Trà đặc và cà phê: Caffeine trong trà và cà phê có tác dụng lợi tiểu, kích thích đi tiểu nhiều lần, từ đó làm trầm trọng thêm tình trạng mất nước của cơ thể khi đang sốt.

5. Những nguyên tắc cần nhớ khi chăm sóc dinh dưỡng cho người bị sốt

Để tối ưu hóa quá trình phục hồi, người chăm sóc cần lưu ý các nguyên tắc thực hành dinh dưỡng sau:

• Chia nhỏ bữa ăn trong ngày: Thay vì ép người bệnh ăn 3 bữa chính với khối lượng lớn, hãy chia nhỏ thành 5 - 6 bữa phụ trong ngày. Việc này giúp giảm gánh nặng cho dạ dày, giúp người bệnh dễ tiếp nhận thức ăn hơn mà không có cảm giác sợ ăn.
• Ăn ngay khi thức ăn còn ấm: Các món cháo, súp nên được dùng khi còn ấm nóng để kích thích tiết tuyến nước bọt, giúp người bệnh ăn ngon miệng hơn và hỗ trợ giữ ấm cơ thể, tránh bị nhiễm lạnh.
• Không ép buộc người bệnh ăn quá nhiều: Nếu người bệnh quá mệt và từ chối thức ăn đặc, hãy ưu tiên cho họ uống nước trái cây, sữa hoặc nước canh trước để giữ năng lượng, sau đó mới chuyển dần sang thức ăn đặc khi thể trạng khá lên.

6. Các câu hỏi thường gặp về chế độ ăn cho người bị sốt

Người bị sốt có nên uống sữa không?

Có, nhưng cần lựa chọn loại sữa phù hợp. Sữa là nguồn bổ sung dinh dưỡng và canxi rất tốt khi cơ thể mệt mỏi. Tuy nhiên, nếu người bệnh có triệu chứng buồn nôn hoặc tiêu chảy đi kèm, nên hạn chế các loại sữa có đường, sữa nguyên kem vì có thể gây đầy bụng. Lúc này, sữa hạt hoặc sữa tách béo, sữa sữa chua sẽ là sự lựa chọn an toàn hơn.

Bị sốt có được ăn trứng gà không? Nhiều người nói ăn trứng làm sốt cao hơn?

Trứng gà chứa nhiều protein có giá trị sinh học cao. Việc ăn một lượng trứng vừa phải (ví dụ 1 quả trứng khuấy vào cháo) hoàn toàn không làm cơn sốt trầm trọng hơn. Tin đồn ăn trứng làm tăng sốt chỉ đúng nếu người bệnh ăn quá nhiều trứng luộc/chiên trong một lúc, khiến cơ thể phải tốn nhiều nhiệt lượng để tiêu hóa lượng đạm đậm đặc này.

Trẻ em bị sốt có nên uống nước đá để hạ nhiệt không?

Tuyệt đối không. Việc uống nước đá hoặc ăn đồ lạnh khi đang sốt sẽ gây co thành các mạch máu ở hầu họng và hệ tiêu hóa, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển gây viêm họng, đồng thời làm giảm khả năng thải nhiệt của cơ thể qua đường hô hấp.

Tóm lại, việc nắm vững người bị sốt nên ăn gì và kiêng gì đóng một vai trò vô cùng quan trọng, chiếm tới 50% hiệu quả của quá trình hồi phục thể trạng. Một chế độ ăn uống khoa học, giàu vitamin, dễ tiêu hóa kết hợp với việc bù nước đầy đủ sẽ giúp hệ miễn dịch chiến thắng bệnh tật.

Tuy nhiên, sốt chỉ là một triệu chứng biểu hiện bên ngoài của nhiều bệnh lý khác nhau từ cảm cúm thông thường cho đến các nhiễm trùng nguy hiểm. Vì vậy, nếu tình trạng sốt kéo dài quá 2 ngày không có dấu hiệu hạ dù đã dùng thuốc, bạn nên đi thăm khám để được chẩn đoán chính xác.

Để đặt lịch thăm khám, hoặc lấy mẫu xét nghiệm tận nơi để tầm soát sức khỏe, qúy khách hàng có thể liên hệ Tổng đài 1900 56 56 56.