Trẻ em bị HP dạ dày có nguy hiểm không và hướng xử trí chuẩn xác

1. Giải đáp Trẻ em bị HP dạ dày có nguy hiểm không?

Vi khuẩn HP là một trong những loại vi khuẩn hiếm hoi có khả năng tồn tại và phát triển mạnh mẽ trong môi trường axit đậm đặc của dạ dày con người. Câu trả lời cho thắc mắc trẻ em bị HP dạ dày có nguy hiểm không phụ thuộc trực tiếp vào mức độ tổn thương niêm mạc và các triệu chứng lâm sàng đi kèm ở từng trẻ.

Thực tế y khoa ghi nhận phần lớn trẻ nhỏ nhiễm vi khuẩn HP ở dạng "người lành mang trùng" (tức là vi khuẩn tồn tại hòa bình trong dạ dày mà không hề gây ra bất kỳ triệu chứng hay tổn thương viêm loét nào). Trong các trường hợp này, sự xuất hiện của HP không nguy hiểm và không đòi hỏi phải can thiệp bằng các phác đồ kháng sinh liều cao.

Vi khuẩn HP 

Tuy nhiên, vi khuẩn HP ở trẻ em sẽ trở nên thực sự nguy hiểm nếu không được phát hiện và quản lý đúng cách khi vi khuẩn bắt đầu tấn công, gây ra các bệnh lý tiêu hóa cấp và mạn tính. Do niêm mạc dạ dày của trẻ còn rất mỏng mong và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, sự tàn phá của vi khuẩn có thể dẫn đến nhiều hệ lụy sức khỏe lâu dài.

2. Các biến chứng nguy hiểm khi trẻ nhiễm vi khuẩn HP

Khi vi khuẩn HP tiết ra các độc tố (như CagA, VacA) cùng enzyme Urease làm trung hòa axit và tổn thương lớp màng nhầy bảo vệ, dạ dày của trẻ sẽ phải đối mặt với các tình trạng bệnh lý đáng lo ngại sau:

Viêm loét dạ dày - tá tràng cấp và mạn tính

Sự tấn công liên tục của vi khuẩn kết hợp với tác động của axit dạ dày sẽ bào mòn niêm mạc, tạo nên các ổ viêm, ổ loét sâu ở dạ dày hoặc hành tá tràng. Trẻ thường xuyên phải trải qua những cơn đau bụng dữ dội quanh vùng thượng vị hoặc quanh rốn, đau rát dội lên sau khi ăn hoặc khi quá đói, khiến trẻ quấy khóc, mất ngủ và sợ ăn.

Trẻ bị nhiễm HP có nguy cơ bị viêm loét dạ dày

Xuất huyết tiêu hóa (Chảy máu dạ dày)

Các ổ loét sâu có thể ăn thủng các mạch máu ở niêm mạc dạ dày, gây ra tình trạng chảy máu tiêu hóa cấp tính hoặc rỉ rả kéo dài. Trẻ bị xuất huyết tiêu hóa thường có biểu hiện nôn ra máu tươi hoặc máu đen đóng cục, đi ngoài phân đen hôi tanh như bã cà phê. Tình trạng này nếu không cấp cứu kịp thời có thể gây mất máu cấp, tụt huyết áp và nguy hiểm đến tính mạng.

Thiếu máu thiếu sắt dai dẳng và suy dinh dưỡng thấp còi

Nhiễm HP kéo dài làm tổn thương niêm mạc ruột và dạ dày, giảm khả năng hấp thu các chất dinh dưỡng quan trọng, đặc biệt là Sắt và Vitamin B12. Bên cạnh đó, tình trạng chảy máu rỉ rả từ vết loét khiến trẻ bị thiếu máu thiếu sắt mạn tính. Trẻ nhiễm HP tiến triển thường có làn da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt, cơ thể mệt mỏi, chậm phát triển chiều cao và cân nặng so với bạn bè đồng lứa.

Thủng dạ dày và nguy cơ ung thư dạ dày về sau

Mặc dù tỷ lệ ung thư dạ dày ở trẻ em do HP là cực kỳ hiếm gặp, nhưng việc nhiễm Vi khuẩn HP từ những năm tháng đầu đời mà không được kiểm soát có thể đặt nền móng cho biến chứng viêm teo niêm mạc, dị sản intestinal và tăng nguy cơ ung thư dạ dày khi trẻ bước vào tuổi trưởng thành. Ngoài ra, vết loét quá sâu có thể gây thủng dạ dày, đòi hỏi phải phẫu thuật cấp cứu khẩn cấp.

3. Con đường lây nhiễm vi khuẩn HP ở trẻ em phụ huynh cần biết

Hiểu rõ cơ chế lây lan của vi khuẩn HP sẽ giúp các bậc cha mẹ chủ động ngăn ngừa nguy cơ nhiễm bệnh cho con em mình. Vi khuẩn HP lây truyền chủ yếu qua hai con đường chính:

– Lây truyền qua đường Miệng - Miệng: Đây là con đường lây nhiễm phổ biến nhất ở trẻ em. Thói quen mớm thức ăn cho trẻ, hôn trực tiếp vào miệng bé, dùng chung thìa, đũa, cốc uống nước hoặc nhai mớm cơm của người lớn (đặc biệt là ông bà, cha mẹ bị nhiễm HP) khiến vi khuẩn dễ dàng truyền sang khoang miệng của trẻ.

Trẻ dùng chung thìa dĩa với người lớn cũng có nguy cơ nhiễm vi khuẩn HP

– Lây truyền qua đường Phân - Miệng: Vi khuẩn HP được đào thải qua phân của người bệnh. Nếu trẻ không rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh hoặc trước khi ăn, hoặc do sử dụng nguồn nước, thực phẩm bị nhiễm khuẩn, vi khuẩn sẽ xâm nhập ngược lại vào đường tiêu hóa.

– Lây truyền qua dụng cụ y tế: Sử dụng các thiết bị nội soi dạ dày, dụng cụ nha khoa không được tiệt trùng đúng quy chuẩn cũng có thể làm lây nhiễm chéo vi khuẩn HP giữa các bệnh nhân.

4. Khi nào nên điều trị HP cho trẻ em để đảm bảo an toàn?

Một sai lầm rất lớn của nhiều phụ huynh là khi thấy kết quả xét nghiệm của con dương tính với HP liền tự ý mua thuốc kháng sinh về cho trẻ uống để "diệt tận gốc". Theo khuyến cáo từ Hội Nhi khoa Việt Nam và các hướng dẫn y khoa quốc tế, không phải trường hợp nào trẻ dương tính với HP cũng cần điều trị diệt trừ.

Khác với người lớn, việc dùng phác đồ kháng sinh diệt HP ở trẻ em gặp nhiều khó khăn do tỷ lệ kháng thuốc cao, dễ gây tác dụng phụ (tiêu chảy, loạn khuẩn ruột, mệt mỏi) và nguy cơ tái nhiễm lại rất lớn. Chỉ định điều trị diệt HP ở trẻ em chỉ được thực hiện khi có các căn cứ chuẩn xác sau:

– Trẻ được chẩn đoán xác định bị loét dạ dày - tá tràng thông qua hình ảnh nội soi dạ dày.

– Trẻ bị viêm dạ dày có triệu chứng lâm sàng nặng nề (đau bụng kéo dài, ảnh hưởng sinh hoạt, ợ chua, nôn ói) và đã loại trừ các nguyên nhân khác.

– Trẻ bị thiếu máu thiếu sắt mạn tính đã được bổ sung sắt đầy đủ nhưng không cải thiện và xác định do nhiễm HP.

– Trẻ bị xuất huyết giảm tiểu cầu cầu miễn dịch vô căn.

– Gia đình có tiền sử bố, mẹ hoặc anh chị em ruột bị ung thư dạ dày.

5. Phương pháp chẩn đoán vi khuẩn HP ở trẻ em 

Để đưa ra kết luận chính xác về tình trạng nhiễm HP và mức độ tổn thương dạ dày ở trẻ, bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa Nhi sẽ chỉ định các phương pháp chẩn đoán phù hợp:

Nội soi dạ dày kết hợp làm xét nghiệm

Nội soi dạ dày ống mềm là tiêu chuẩn vàng giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc dạ dày, phát hiện các ổ viêm, loét hay chảy máu. Trong quá trình nội soi, bác sĩ sẽ sinh thiết một mẫu mô nhỏ để làm test urease nhanh (CLO test), nhuộm soi vi thể hoặc nuôi cấy vi khuẩn làm kháng sinh đồ. Phương pháp này thường áp dụng cho trẻ có triệu chứng nặng.

Test thở C13 hoặc C14 (Urea Breath Test)

Đây là phương pháp chẩn đoán không xâm lấn, có độ chính xác rất cao và an toàn cho trẻ em (thường áp dụng cho trẻ từ 5 tuổi trở lên đã biết hợp tác thổi bóng). Trẻ chỉ cần uống một lượng nhỏ dung dịch đánh dấu và thổi vào túi khí để đo lượng carbon dioxide phân giải.

Xét nghiệm tìm kháng nguyên HP trong phân

Phương pháp không xâm lấn, lấy mẫu phân của trẻ để tìm sự xuất hiện của vi khuẩn HP. Đây là xét nghiệm rất phù hợp cho trẻ nhỏ chưa hợp tác làm test thở hoặc nội soi.

Lưu ý: Việc thử máu tìm kháng thể HP không được khuyến cáo dùng để chẩn đoán tình trạng nhiễm HP hiện tại ở trẻ vì kháng thể có thể tồn tại trong máu rất lâu ngay cả khi vi khuẩn đã bị tiêu diệt.

6. Nguyên tắc chăm sóc và phòng ngừa lây nhiễm HP cho trẻ tại nhà

Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ của bác sĩ (nếu có chỉ định điều trị), cha mẹ cần xây dựng chế độ sinh hoạt và ăn uống khoa học để giúp niêm mạc dạ dày của trẻ nhanh chóng phục hồi:

– Chế độ ăn uống lành mạnh: Cho trẻ ăn đúng giờ, không để trẻ quá đói hoặc ăn quá no. Hạn chế các món ăn nhiều mỡ động vật, đồ chiên rán, thực phẩm quá chua, cay, hoặc nước ngọt có ga.

– Thay đổi thói quen sinh hoạt gia đình: Tuyệt đối không mớm thức ăn, không hôn vào miệng trẻ. Sử dụng riêng bát, đĩa, thìa, cốc cho trẻ và tập thói quen dùng đũa riêng khi gắp thức ăn trong bữa cơm gia đình.

– Giữ vệ sinh cá nhân và an toàn thực phẩm: Cha mẹ cần hướng dẫn trẻ rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Thực hiện ăn chín, uống sôi, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

– Tăng cường sức đề kháng: Bổ sung đầy đủ các vitamin, khoáng chất và chất xơ từ rau xanh, trái cây tươi giúp hệ miễn dịch đường ruột của trẻ khỏe mạnh hơn.

Câu trả lời cho thắc mắc trẻ em bị HP dạ dày có nguy hiểm không phụ thuộc vào việc trẻ có triệu chứng viêm loét hay không. Vi khuẩn HP hoàn toàn có thể kiểm soát an toàn nếu phụ huynh phát hiện sớm và đưa trẻ đi thăm khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kháng sinh diệt HP cho trẻ khi chưa có chỉ định từ bác sĩ để tránh gây tổn hại cho hệ tiêu hóa còn non nớt của con.

Quý khách hàng có nhu cầu đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa hoặc lấy mẫu xét nghiệm tận nơi của Hệ thống Y tế MEDLATEC, liên hệ Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ nhanh nhất.