1. Các chỉ số xét nghiệm tiền sản giật cần quan tâm

Trước khi hướng dẫn về cách đọc kết quả tiền sản giật, bài viết sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về mục đích của xét nghiệm tiền sản giật cũng như một số chỉ số xét nghiệm bạn cần quan tâm. 

Mục đích chủ yếu của việc xét nghiệm tiền sản giật là giúp phát hiện sớm tình trạng tăng huyết áp thai kỳ, qua đó đánh giá được tình trạng tổn thương ở các cơ quan như thận, gan và não bộ. Từ kết quả này, bác sĩ sẽ đưa ra những phương pháp xử trí phù hợp để đảm bảo an toàn cho mẹ bầu và thai nhi.

Phụ nữ mang thai đều có chung nỗi lo về nguy cơ tiền sản giật

Để xác định nguy cơ tiền sản giật, bác sĩ cần dựa vào nhiều chỉ số xét nghiệm khác nhau. Trong đó, nhóm chỉ số quan trọng cần được lưu ý là: 

- Chỉ số huyết áp: Rất quan trọng trong bước sàng lọc ban đầu.

- Chỉ số nước tiểu: Để đánh giá chức năng lọc của cầu thận. 

- Chỉ số công thức máu và sinh hóa: Để đánh giá chức năng của một số cơ quan nội tạng. 

- Chỉ số sàng lọc chuyên sâu (PIGF, sFlt-1): Để đánh giá tăng trưởng nhau thai và dự báo nguy cơ tiền sản giật. 

2. Cách đọc kết quả xét nghiệm tiền sản giật 

Loại xét nghiệm này bao gồm rất nhiều chỉ số khác nhau. Dưới đây là hướng dẫn cơ bản về cách đọc kết quả xét nghiệm tiền sản giật dành cho mẹ bầu trước khi được bác sĩ tư vấn chi tiết: 

Cách đọc chỉ số huyết áp

Chỉ số huyết áp sẽ biểu hiện áp lực trong lòng mạch máu dưới dạng một cặp số. Trong đó, số lớn là huyết áp tâm thu và số nhỏ hơn là huyết áp tâm trương. 

- Nếu huyết áp tâm thu lớn hơn hoặc bằng 140 mmHg và huyết áp tâm trương lớn hơn hoặc bằng 90mmHg (được đo 2 lần và mỗi lần đo cách nhau 4 giờ): Chỉ số này được đánh giá ở mức cảnh báo hay tiền sản giật nhẹ. 

Mẹ bầu là nhóm đối tượng cần thường xuyên quan tâm đến chỉ số huyết áp.

- Nếu huyết áp tâm thu lớn hơn hoặc bằng 160mmHg hoặc huyết áp tâm trương lớn hơn hoặc bằng 110mmHg: Được đánh giá là nguy hiểm. Mẹ bầu cần nhanh chóng đi khám để được các bác sĩ thăm khám, xử trí giúp huyết áp ổn định, từ đó phòng ngừa biến chứng hiệu quả. 

Cách đọc kết quả protein niệu 

Trong nước tiểu có protein (đạm) là yếu tố cho thấy màng lọc cầu thận đang bị tổn thương. Cụ thể, kết quả chỉ số này được đánh giá là bất thường nếu:

- Protein niệu 24 giờ: Kết quả mẫu nước tiểu thu thập trong 24 giờ cho thấy lượng protein vượt quá 300 mg (0.3g). Lưu ý: Protein niệu là dấu hiệu thường gặp trong tiền sản giật, nhưng theo ACOG (từ 2013 đến nay), sự vắng mặt của protein niệu không loại trừ chẩn đoán. Nếu huyết áp tăng cao kèm bất kỳ dấu hiệu tổn thương cơ quan nào (giảm tiểu cầu, suy thận, tổn thương gan, phù phổi, đau đầu không đáp ứng thuốc, rối loạn thị giác), tiền sản giật vẫn được chẩn đoán ngay cả khi protein niệu âm tính. Đây là điểm quan trọng tránh bỏ sót bệnh.

- Tỷ số Protein/Creatinine niệu: Chỉ số này được coi là dương tính với tiền sản giật khi ≥ 0,3 mg/mg (đơn vị dùng ở Mỹ và Việt Nam) hoặc tương đương ≥ 30 mg/mmol (đơn vị SI, dùng ở Anh, Úc). Khi nhận kết quả, người đọc cần chú ý đơn vị đi kèm để diễn giải đúng.

- Creatinine máu: Ngưỡng cảnh báo rối loạn chức năng thận trong tiền sản giật là creatinine > 1,1 mg/dL (97 µmol/L) theo ACOG, hoặc creatinine tăng gấp đôi so với trước khi mang thai. Đây là dấu hiệu tổn thương thận cần can thiệp sớm.

Kết quả xét nghiệm nước tiểu giúp bác sĩ có thể đánh giá được tình trạng protein niệu và nguy cơ tiền sản giật

Cách đọc kết quả xét nghiệm máu và chỉ số men gan

Nếu tình trạng tiền sản giật nghiêm trọng, hệ thống tạo máu và chức năng gan sẽ bị ảnh hưởng đáng kể. Dưới đây là các chỉ số đáng lo ngại: 

- Chỉ số tiểu cầu thấp hơn 150.000/dL: Cảnh báo nguy cơ rối loạn đông máu. Đặc biệt, trong tiền sản giật có dấu hiệu nặng (theo ACOG), ngưỡng cảnh báo là tiểu cầu < 100.000/µL – đây là dấu hiệu của hội chứng HELLP hoặc rối loạn đông máu nghiêm trọng. Tiểu cầu trong khoảng 100.000 - 150.000/µL cần được theo dõi sát và đánh giá cùng các chỉ số khác.

- Chỉ số men gan tăng cao chính là biểu hiện cho thấy gan đang bị tổn thương.

Cách đọc kết quả sàng lọc PIGF và sFlt-1

Trong tiền sản giật, có sự mất cân bằng giữa các yếu tố điều hòa tạo mạch máu nuôi thai. Nhau thai bình thường tiết ra PlGF (Placental Growth Factor – yếu tố tăng trưởng nhau thai), một protein thúc đẩy hình thành và duy trì mạch máu nuôi dưỡng thai. Đồng thời, cơ thể cũng sản xuất sFlt-1 (soluble fms-like tyrosine kinase 1), một protein kháng tạo mạch có tác dụng ức chế PlGF. 

Ở thai kỳ khỏe mạnh, hai chất này duy trì trạng thái cân bằng. Khi tiền sản giật hình thành, nhau thai tổn thương làm PlGF giảm sút trong khi sFlt-1 tăng vọt – tạo ra sự mất cân bằng kéo theo rối loạn mạch máu, tăng huyết áp và tổn thương đa cơ quan ở người mẹ.

- Chỉ số PIGF thấp: Là một trong những dấu hiệu cho thấy thai nhi đang phát triển kém và sản phụ có nguy cơ cao về tiền sản giật.

- Tỷ số sFlt-1/PIGF tăng cao là dấu hiệu cho thấy sự mất cân bằng trong quá trình tạo mạch máu nuôi thai. 

Cần nhấn mạnh rằng PlGF và tỷ số sFlt-1/PlGF là công cụ tiên lượng và phân tầng nguy cơ, không phải tiêu chí chẩn đoán độc lập. Hiện chưa có đồng thuận quốc tế rõ ràng về cách ứng dụng cụ thể các dấu ấn sinh học này trong từng quyết định lâm sàng như thời điểm nhập viện hay điều chỉnh phác đồ. Do đó, kết quả của các xét nghiệm này luôn cần được đặt trong bối cảnh toàn diện: huyết áp đo tại thời điểm khám, kết quả protein niệu, các chỉ số chức năng gan - thận - tiểu cầu, tuổi thai, và các triệu chứng lâm sàng mẹ bầu đang có. Bác sĩ sẽ tổng hợp toàn bộ thông tin này để đưa ra quyết định theo dõi và xử trí phù hợp nhất, đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi.

3. Phương pháp điều trị 

Dưới đây là một số nguyên tắc xử trí tiền sản giật thường được xem xét thực hiện: 

Nếu tiền sản giật xảy ra trong thai kỳ

Sản phụ nên sinh sớm để phòng ngừa biến chứng. Tùy từng trường hợp cụ thể và những yếu tố như tuổi thai, tình trạng phát triển của thai nhi và mức độ nghiêm trọng của bệnh, bác sĩ sẽ trao đổi với sản phụ và gia đình về thời điểm sinh phù hợp. 

- Nếu thai phát triển tốt và đã đủ 37 tuần tuổi trở lên, bác sĩ thường chỉ định sinh sớm để tránh tình trạng tiền sản giật tiến triển nặng. 

- Nếu thai nhi dưới 37 tuần tuổi và tình trạng tiền sản giật không quá nghiêm trọng, bác sĩ sẽ theo dõi tình trạng của sản phụ đến khi thai nhi phát triển tốt để đảm bảo sinh nở an toàn. Đồng thời, bác sĩ có thể điều trị bằng một số loại thuốc cần thiết hoặc tiêm steroid để giúp phổi của thai nhi phát triển nhanh hơn,...

Tiền sản giật xảy ra trong lúc chuyển dạ và sau sinh

Với những trường hợp này, mẹ bầu cần được kiểm tra huyết áp, theo dõi chặt chẽ tình trạng sức khỏe sau khi xuất viện. Nếu có biểu hiện bất thường, sản phụ nên sớm quay lại viện để được bác sĩ xử trí sớm. 

Mẹ bầu nên khám thai tại những đơn vị y tế đáng tin cậy và tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. 

Bài viết đã giúp bạn biết cơ bản về cách đọc kết quả xét nghiệm tiền sản giật để hiểu sơ bộ về tình trạng của mình trước khi được bác sĩ tư vấn. Đây là vấn đề sức khỏe rất nghiêm trọng, do đó mẹ bầu cần phát hiện sớm và điều trị đúng cách để có một thai kỳ an toàn.

Một số dấu hiệu nặng cần đến cơ sở y tế ngay lập tức mà không chờ đặt lịch: đau đầu dữ dội không giảm sau uống thuốc giảm đau thông thường, nhìn mờ hoặc thấy đom đóm mắt, đau vùng thượng vị hoặc hạ sườn phải, buồn nôn/nôn đột ngột, co giật. Kết hợp tiểu cầu giảm, tăng men gan và tan máu tạo thành hội chứng HELLP - một biến chứng cực kỳ nghiêm trọng của tiền sản giật cần nhập viện cấp cứu.

Nếu còn băn khoăn về vấn đề này hoặc muốn đăng ký đặt lịch khám thai tại Hệ thống Y tế MEDLATEC, mẹ bầu có thể liên hệ đến tổng đài 1900 56 56 56 để được các tổng đài viên tư vấn cụ thể.