1. Nguyên nhân khiến bé bị nghẹt mũi

nghẹt mũi ở trẻ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, và việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ áp dụng phương pháp chăm sóc phù hợp. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm:

• Cảm lạnh hoặc cảm cúm: Khi trẻ bị cảm, dịch mũi tăng lên khiến mũi tắc nghẽn, thở khó khăn.
• Dị ứng: Bụi, phấn hoa, lông thú hoặc khói thuốc có thể kích thích niêm mạc mũi, gây nghẹt và sổ mũi.
• Không khí khô hoặc ô nhiễm: Môi trường thiếu độ ẩm hoặc nhiều khói bụi làm niêm mạc mũi trẻ bị khô, dẫn đến tắc nghẽn.

Bé bị nghẹt mũi do cảm lạnh hoặc cảm cúm

2. Dấu hiệu nhận biết bé bị nghẹt mũi

Trước khi tìm hiểu cách trị nghẹt mũi cho bé tại nhà, cha mẹ nên nhận biết các dấu hiệu điển hình của tình trạng này. Các biểu hiện phổ biến gồm:

• Thở bằng miệng hoặc có tiếng khụt khịt: Khi mũi tắc, trẻ thường phải thở bằng miệng, có thể kèm tiếng khụt khịt hoặc ngáy nhẹ.
• Ngủ không sâu giấc, quấy khóc: Trẻ khó chịu do nghẹt mũi, đặc biệt vào ban đêm.
• Ăn uống kém: Nghẹt mũi khiến trẻ khó bú hoặc khó ăn, dẫn đến ăn ít và mệt mỏi.
• Sổ mũi, dịch nhầy: Dịch mũi có thể trong suốt, loãng hoặc đặc, màu vàng xanh tùy theo nguyên nhân.
• Các dấu hiệu khác: Trẻ thường xuyên dụi mũi, cáu gắt, mệt mỏi hoặc giảm vận động.

3. Cách trị nghẹt mũi cho bé tại nhà

Khi bé bị nghẹt mũi, cha mẹ có thể áp dụng một số biện pháp đơn giản, an toàn tại nhà để giúp bé thở dễ dàng, ăn ngon và ngủ ngon hơn:

Dùng nước muối sinh lý 

Nước muối sinh lý là phương pháp an toàn, hiệu quả để làm sạch mũi cho bé. Cha mẹ chỉ cần nhỏ 1 - 2 giọt vào mỗi bên mũi 1 - 2 lần, ở trẻ lớn có thể dùng xịt mũi phun sương. Phương pháp này giúp làm loãng dịch mũi, giảm tắc nghẽn và hỗ trợ bé thở dễ dàng hơn mà không gây hại cho niêm mạc mũi.

Hút mũi bằng dụng cụ chuyên dụng 

Sử dụng ống hút mũi hoặc bóng cao su mềm là cách giúp loại bỏ dịch nhầy còn đọng trong mũi trẻ. Khi thực hiện, cha mẹ cần hút nhẹ nhàng, không đưa dụng cụ quá sâu vào mũi để tránh làm tổn thương niêm mạc. Việc hút mũi đúng cách sẽ giúp trẻ thở thông thoáng, giảm khó chịu và hạn chế bé quấy khóc.

Giữ ẩm không khí 

Không khí khô, đặc biệt trong mùa lạnh hoặc khi bật điều hòa, có thể làm niêm mạc mũi trẻ bị khô và tăng nguy cơ nghẹt mũi. Cha mẹ có thể sử dụng máy tạo ẩm hoặc đặt bát nước trong phòng để duy trì độ ẩm phù hợp. Không khí ẩm giúp niêm mạc mũi mềm, giảm tắc nghẽn và cải thiện khả năng thở của bé.

Giữ ẩm không khí giúp niêm mạc mũi mềm, giảm tắc nghẽn và cải thiện khả năng thở của bé

Thay đổi tư thế ngủ 

Nâng nhẹ đầu bé khi ngủ là một cách đơn giản nhưng hiệu quả để giảm nghẹt mũi. Cha mẹ có thể kê một chiếc gối nhỏ hoặc nâng nhẹ nệm phần đầu. Tư thế này giúp dịch mũi chảy ra dễ dàng hơn, đặc biệt hữu ích vào ban đêm, giúp bé ngủ sâu giấc và thoải mái hơn.

Các biện pháp hỗ trợ khác

Ngoài những biện pháp chính như dùng nước muối sinh lý, hút mũi, giữ ẩm không khí và thay đổi tư thế ngủ, cha mẹ có thể áp dụng một số biện pháp hỗ trợ khác để giúp bé giảm nghẹt mũi nhanh chóng và thoải mái hơn. Một số cách đơn giản, an toàn gồm:

• Massage nhẹ quanh mũi và hai bên má: Giúp kích thích lưu thông dịch mũi, giảm tắc nghẽn và giúp bé thở dễ dàng hơn.
• Duy trì vệ sinh mũi thường xuyên: Lau sạch dịch nhầy, bụi bẩn quanh mũi và mặt bé để hạn chế vi khuẩn và tác nhân gây dị ứng.
• Hạn chế tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng: Như bụi, phấn hoa, lông thú hoặc khói thuốc, để bé không bị kích thích niêm mạc mũi.
• Tránh dùng thuốc xịt mũi hoặc thuốc trị nghẹt mũi người lớn: Đặc biệt với trẻ dưới 2 tuổi, để đảm bảo an toàn và tránh tác dụng phụ.

4. Khi nào cần đưa bé đi khám bác sĩ?

Trong nhiều trường hợp, nghẹt mũi ở trẻ có thể tự cải thiện. Tuy nhiên, cha mẹ cần chủ động đưa bé đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường để được khám và điều trị kịp thời. Những tình huống cần lưu ý gồm:

• Nghẹt mũi kéo dài trên 7 - 10 ngày mà không có dấu hiệu cải thiện.
• Kèm sốt cao hoặc khó thở, thở khò khè hoặc thở nhanh.
• Dịch mũi bất thường: Có máu, mủ, hoặc chuyển màu vàng xanh đậm.
• Trẻ quấy khóc liên tục, lười ăn hoặc mệt mỏi: Biểu hiện cơ thể không khỏe, có thể ảnh hưởng đến sức đề kháng và sự phát triển.
• Các triệu chứng nghiêm trọng khác như môi hoặc móng tay tím tái, thở rít, co rút lồng ngực khi thở.

Phụ huynh cần đưa trẻ đến khám bác sĩ nếu nghẹt mũi kéo dài mà không có dấu hiệu cải thiện

5. Cách phòng ngừa nghẹt mũi cho bé

Để việc áp dụng cách trị nghẹt mũi cho bé đạt hiệu quả và hạn chế tình trạng tái phát, cha mẹ nên kết hợp các biện pháp phòng ngừa hàng ngày. Việc chủ động chăm sóc sẽ giúp bé thở dễ dàng, ngủ ngon và giảm nguy cơ mắc các bệnh hô hấp. Một số biện pháp phòng ngừa đơn giản nhưng hiệu quả gồm:

• Giữ vệ sinh mũi họng cho bé: Rửa mũi định kỳ bằng nước muối sinh lý để loại bỏ bụi bẩn, dịch nhầy và vi khuẩn.
• Duy trì độ ẩm trong phòng: Sử dụng máy tạo ẩm hoặc đặt bát nước trong phòng, đặc biệt khi bật điều hòa hoặc trong mùa hanh khô.
• Hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng như bụi, phấn hoa, lông thú hoặc khói thuốc có thể làm trẻ bị kích thích niêm mạc mũi.
• Tiêm phòng đầy đủ cho trẻ: Bao gồm các loại vaccine phòng cúm, viêm phổi và các bệnh hô hấp khác theo lịch tiêm chủng.
• Chăm sóc dinh dưỡng và sức đề kháng: Phụ huynh cần cho trẻ ăn uống đầy đủ chất, tăng cường rau quả, vitamin và nước để hỗ trợ hệ miễn dịch.

Việc áp dụng đúng cách trị nghẹt mũi cho bé tại nhà không chỉ giúp bé thở dễ dàng, mà còn làm giảm quấy khóc, cải thiện giấc ngủ và tăng sức đề kháng. Bên cạnh đó, kết hợp với các biện pháp phòng ngừa như giữ vệ sinh mũi họng, duy trì độ ẩm không khí, hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng và chăm sóc dinh dưỡng đầy đủ sẽ giúp giảm nguy cơ tái phát.

Nếu triệu chứng nghẹt mũi kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, cha mẹ có thể liên hệ Tổng đài MEDLATEC – 1900 56 56 56 để được hướng dẫn chi tiết về chăm sóc và đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ chuyên khoa.