Uống nước vối có mất ngủ không? Giải đáp từ góc độ y khoa

1. Nước vối là gì, vì sao được nhiều người dùng hàng ngày?

Nước vối được nấu từ lá hoặc nụ của cây vối, tên khoa học là Cleistocalyx operculatus, thuộc họ Sim (Myrtaceae). Loại cây này mọc phổ biến ở miền Bắc Việt Nam, lá và nụ có thể dùng tươi, ủ lên men hoặc phơi khô rồi hãm với nước sôi như pha trà.

Các nghiên cứu hóa thực vật trong nước cho thấy lá và nụ vối chứa nhiều flavonoid, polyphenol cùng tinh dầu, đây là nhóm hợp chất có hoạt tính chống oxy hóa. Trong y học cổ truyền, lá vối được xem có vị hơi chát, tính mát, tác dụng thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa và kháng khuẩn nhẹ.

Lá và nụ vối là hai bộ phận thường được dùng để nấu nước uống. 

2. Uống nước vối có mất ngủ không?

Về bản chất hóa học, nước vối không chứa caffeine hay các hoạt chất kích thích hệ thần kinh trung ương như cà phê, trà đặc. Do đó, nước vối không gây mất ngủ theo cơ chế kích thích thần kinh giống các loại đồ uống chứa caffeine.

Ngược lại, tính mát và vị chát nhẹ của nước vối thường tạo cảm giác dễ chịu, có thể hỗ trợ thư giãn sau một ngày dài. Đây là lý do nhiều người vẫn xem nước vối là lựa chọn an toàn hơn trà hay cà phê vào buổi tối.

3. Vì sao một số người vẫn thấy khó ngủ sau khi uống nước vối?

Dù không chứa caffeine, một số người vẫn cảm thấy khó ngủ sau khi uống nước vối, đặc biệt vào buổi tối. Nguyên nhân thường không nằm ở bản thân nước vối, mà ở cách dùng. Cụ thể như:

• Uống nước vối quá đặc: vị chát mạnh có thể kích thích dạ dày, gây đầy bụng, khó tiêu, khiến cơ thể khó chịu và khó vào giấc.
• Uống lượng lớn sát giờ ngủ: nước vối có tính lợi tiểu nhẹ, uống nhiều trước khi ngủ dễ khiến bạn phải thức dậy đi vệ sinh giữa đêm, làm gián đoạn giấc ngủ.
• Cơ địa nhạy cảm với tiêu hóa: người có dạ dày yếu, dễ đầy hơi có thể phản ứng rõ hơn với nước vối đậm đặc, dẫn đến cảm giác khó chịu về đêm.

Uống nước vối có mất ngủ không phụ thuộc vào liều lượng, độ đặc và thời điểm uống hơn là do thành phần của nước vối

4. Những trường hợp nên thận trọng khi uống nước vối

Không phải ai cũng phù hợp để dùng nước vối như nước uống hàng ngày. Một số nhóm sau nên cân nhắc kỹ hoặc hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thường xuyên:

• Người đang có rối loạn giấc ngủ: với người vốn đã ngủ chập chờn, việc uống nước vối vào buổi tối, nhất là uống đặc, có thể khiến tình trạng khó ngủ rõ hơn do tác động lên tiêu hóa và bài tiết.
• Phụ nữ mang thai và cho con bú: đây là giai đoạn cơ thể nhạy cảm với thay đổi trong ăn uống, nên hạn chế dùng nước vối với lượng lớn nếu chưa có tư vấn từ bác sĩ.
• Người thể trạng gầy yếu, suy nhược: tính mát và lợi tiểu của nước vối có thể không phù hợp với người đang trong tình trạng suy dinh dưỡng hoặc mới ốm dậy.
• Người có bệnh lý tiêu hóa mạn tính: viêm loét dạ dày, rối loạn tiêu hóa kéo dài nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng nước vối đều đặn.

5. Uống nước vối đúng cách để không ảnh hưởng giấc ngủ

Áp dụng đúng cách dùng dưới đây sẽ giúp bạn không còn băn khoăn uống nước vối có mất ngủ không mỗi khi dùng loại nước này:

• Pha loãng vừa phải: không nên hãm nước vối quá đặc, tránh gây khó tiêu, cảm giác cồn cào ruột gan.
• Ưu tiên uống vào ban ngày hoặc đầu buổi tối: tránh uống sát giờ ngủ để hạn chế tình trạng thức giấc do đi tiểu đêm.
• Không uống thay hoàn toàn nước lọc: nên xen kẽ với nước lọc trong ngày, tránh dùng nước vối với lượng quá lớn liên tục.
• Quan sát phản ứng của cơ thể: nếu sau vài lần uống bạn nhận thấy đầy bụng, khó ngủ rõ rệt, nên giảm lượng dùng hoặc tạm ngưng.

6. Khi nào bạn cần đi khám thay vì chỉ đổi thói quen uống nước vối

Nếu bạn đã điều chỉnh cách uống nước vối nhưng tình trạng mất ngủ vẫn không cải thiện, nguyên nhân có thể không liên quan đến loại đồ uống này. Bạn nên đi khám khi gặp phải các vấn đề như:

• mất ngủ kéo dài trên một tháng, xảy ra gần như mỗi đêm.
• Khó ngủ đi kèm lo âu, căng thẳng kéo dài hoặc tâm trạng bất ổn.
• Ngủ ngáy to, có lúc như ngưng thở khi ngủ.
• Thức dậy nhiều lần trong đêm không rõ nguyên nhân, kèm mệt mỏi kéo dài vào ban ngày.

Trong những trường hợp này, việc thăm khám chuyên khoa thần kinh hoặc tâm thần giúp xác định đúng nguyên nhân, thay vì chỉ tập trung vào chế độ ăn uống.

Bạn nên đến cơ sở y tế thăm khám nếu tình trạng mất ngủ không cải thiện sau khi thay đổi thói quen sinh hoạt. 

7. Một số câu hỏi thường gặp

Trẻ em uống nước vối có sao không?

Nước vối không phải thức uống được khuyến khích cho trẻ nhỏ dùng thường xuyên; nếu muốn cho trẻ dùng, nên tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa.

Bà bầu uống nước vối có ảnh hưởng đến giấc ngủ không?

Chưa có đủ dữ liệu khẳng định nước vối gây mất ngủ ở phụ nữ mang thai, nhưng do cơ thể giai đoạn này nhạy cảm hơn, nên dùng với lượng ít và tránh uống đặc.

Nhìn chung, uống nước vối có mất ngủ không phụ thuộc chủ yếu vào cách dùng hơn là bản thân loại nước này. Nước vối không chứa caffeine nên không trực tiếp gây mất ngủ, nhưng thói quen uống đặc, uống nhiều sát giờ ngủ vẫn có thể khiến bạn khó chịu về đêm. Nếu đã điều chỉnh cách uống mà tình trạng mất ngủ vẫn kéo dài, đây có thể là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe khác cần được thăm khám.

Nếu bạn đang gặp tình trạng mất ngủ kéo dài chưa rõ nguyên nhân, có thể liên hệ Hệ thống Y tế MEDLATEC để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và tư vấn hướng xử trí phù hợp. Quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ đặt lịch khám.