1. Tìm hiểu chung về siêu âm hình thái học

siêu âm hình thái học là một trong những phương pháp chẩn đoán hình ảnh tiên tiến, ứng dụng phổ biến trong khám thai. Với kỹ thuật siêu âm này, bác sĩ có thể quan sát cả hình dáng bên ngoài cũng như nhiều cơ quan bên trong của thai nhi. Đây là căn cứ quan trọng hỗ trợ bác sĩ đánh giá sự phát triển của thai nhi và phát hiện sớm các dị tật bẩm sinh. 

Siêu âm hình thái giúp phát hiện sớm dị tật bẩm sinh

Siêu âm nói chung và đặc biệt là siêu âm hình thái học giữ vai trò quan trọng trong việc theo dõi sự phát triển và chuyển động của thai nhi. Ngoài ra, kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh này còn giúp phát hiện nhanh một số dị tật và tính toán ngày dự sinh khá chính xác. 

2. Trả lời câu hỏi: Siêu âm hình thái học có phải là siêu âm 4D không? 

Hiện nay, các phương pháp siêu âm ứng dụng trong đánh giá thai kỳ tương đối đa dạng. Ngoài siêu âm hình thái học, siêu âm 2D, 3D và 4D đều có thể được chỉ định khi chị em khám thai. siêu âm nói chung thường được phân loại dựa theo cách sử dụng đầu dò siêu âm và kỹ thuật siêu âm cụ thể. 

2.1. Phân loại theo cách sử dụng đầu dò

Bao gồm 2 hình thức siêu âm cơ bản:

• Siêu âm ngả bụng: Bác sĩ sẽ di chuyển đầu dò trên bụng của thai phụ để theo dõi chuyển động của thai nhi, nhau thai và tử cung. Đây được xem như phương pháp siêu âm thai phổ biến nhất. 
• Siêu âm đầu dò âm đạo: Đầu dò sẽ được đưa vào âm đạo giúp quan sát thai nhi trong giai đoạn đầu (từ tuần thai thứ 5 đến tuần thai thứ 9). Phương pháp siêu âm này có thể giúp bác sĩ kiểm tra túi thai, đo nhịp tim thai và tính toán tuổi thai. Ngoài ra, siêu âm đầu dò âm đạo còn giúp xác định chiều dài cổ tử cung và hỗ trợ đánh giá cấu trúc của thai nhi. 

2.2. Phân loại theo kỹ thuật siêu âm

Dưới đây là một số kỹ thuật siêu âm phổ biến:

• Siêu âm 2D: Là một trong những kỹ thuật siêu âm cơ bản, khắc họa hình ảnh thai nhi trên từng mặt cắt, giúp đánh giá phần lớn cấu trúc cơ thể của thai nhi. 
• Siêu âm 3D và 4D: Giữ vai trò bổ trợ cho siêu âm 2D thông qua cơ chế tái tạo hình ảnh thai nhi với độ sắc nét cao và trực quan hơn. Nhờ vậy, bác sĩ có thể dễ dàng quan sát khuôn mặt, tay, chân, đồng thời phát hiện dấu hiệu bất thường. 
• Siêu âm Doppler: Giúp kiểm tra dòng máu của tim thai, dây rốn cũng như bánh nhau. Từ đó hỗ trợ bác sĩ đánh giá chức năng của hệ tuần hoàn và phát hiện các bất thường liên quan đến tim mạch. 
• Siêu âm hình thái học: Siêu âm hình thái học thai nhi là kỹ thuật siêu âm chuyên sâu được thực hiện trong thai kỳ nhằm khảo sát toàn diện cấu trúc giải phẫu của thai nhi, đánh giá sự phát triển của các cơ quan và phát hiện sớm các dị tật bẩm sinh. Thời điểm thực hiện tối ưu là từ 18 đến 22 tuần tuổi thai, trong đó khoảng 20 đến 22 tuần được xem là "thời điểm vàng" vì hầu hết các cơ quan đã phát triển đầy đủ để đánh giá, đồng thời việc khảo sát vẫn thuận lợi do thai chưa quá lớn. Siêu âm hình thái học chủ yếu sử dụng kỹ thuật siêu âm hai chiều (2D) kết hợp Doppler màu để đánh giá cấu trúc và huyết động, đồng thời có thể bổ sung siêu âm 3D hoặc 4D khi cần khảo sát rõ hơn một số bất thường về hình thái hoặc hỗ trợ tư vấn cho thai phụ.

Siêu âm hình thái học có phải là siêu âm 4D không là thắc mắc của nhiều người

Như vậy, siêu âm hình thái không hoàn toàn tương đồng với siêu âm 4D. Tuy nhiên, hai kỹ thuật siêu âm này thường được phối hợp cùng siêu âm 4D để đánh giá toàn diện sự phát triển của thai nhi, kịp thời phát hiện dị tật. 

3. Thời điểm nên siêu âm hình thái học

Thời điểm lý tưởng để siêu âm hình thái là vào khoảng tuần thai thứ 20 đến 22, các trường hợp sau 22 tuần chủ yếu nhằm hoàn thiện hoặc bổ sung đánh giá khi cần. Đây chính là giai đoạn thích hợp để quan sát cấu trúc thai nhi, đánh giá mức độ phát triển và tầm soát một số biến chứng bẩm sinh. 

Siêu âm hình thái thường được thực hiện trong tuần thai thứ 20 đến 24

Trong quá trình siêu âm, bác sĩ có thể quan sát hình dáng bên ngoài của thai nhi và một số cơ quan bên trong. Nhịp tim thai lúc này cũng khá rõ ràng. Dựa vào các chỉ số sinh học và độ lớn của thai, bác sĩ sẽ đánh giá được thai nhi có đang phát triển bình thường theo tuổi thai hay không. 

Ngoài ra, giai đoạn từ tuần thai thứ 20 đến 24 còn là lúc các hệ cơ quan của thai nhi dần hoàn thiện. Vậy nên nếu siêu âm thai trong giai đoạn này, bác sĩ có thể phát hiện dấu hiệu bất thường, đưa ra tư vấn chăm sóc phù hợp. 

4. Hướng dẫn đọc kết quả 

Kết quả siêu âm hình thái thai nhi thường bao gồm hình ảnh quan sát được và các chỉ số quan trọng của thai nhi. Cụ thể như:

• Đầu của thai nhi: Gồm hình ảnh xương vòm sọ. Kèm theo đó là những chỉ số quan trọng như chu vi, đường kính của vòng đầu, đặc điểm cấu trúc não bộ, các bộ phận đã phát triển trên gương mặt (mắt, mũi, miệng, cằm). Nhờ đó, bác sĩ có thể phát hiện các dị tật tại vùng đầu như sứt môi, hở hàm ếch, khối u trên vùng mặt.
• Cột sống của thai nhi: Siêu âm hình thái học từ tuần thai 22 hỗ trợ kiểm tra cấu trúc cột sống và phát hiện các bất thường liên quan như thoát vị tủy sống, đốt sống bị chia đôi. 
• Vùng ngực của thai nhi: Trong quá trình siêu âm, bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra vị trí, kích thước và cấu trúc của tim thai, hệ tuần hoàn và mạch máu lớn (động mạch chủ, động mạch phổi). Nhờ vậy, các dị tật về tim, tim to, khối u tim, tràn dịch màng phổi cũng thường được phát hiện khi siêu âm. 
• Vùng bụng của thai nhi: Kỹ thuật siêu âm hình thái có thể giúp bác sĩ kiểm tra vùng cơ hoành và những cơ quan khác thuộc đường tiêu hóa - tiết niệu như dạ dày, bàng quang, thận. Đồng thời, số đo vòng bụng cũng có thể được xác định. Đây là những căn cứ quan trọng phục vụ quá trình đánh giá, xác định các dị tật về hậu môn trực tràng, tình trạng tắc ruột, teo thực quản. 
• Chân và tay của thai nhi: Siêu âm hình thái cho phép bác sĩ kiểm tra cấu trúc tay, chân của thai nhi. Từ đó, phát hiện các dị tật như thiếu hoặc thừa ngón tay, ngón chân, cong/vẹo tay chân. 

Bác sĩ siêu âm và đọc kết quả

Ngoài việc giúp xác định đặc điểm về hình thái và cấu trúc của các hệ cơ quan kể trên, siêu âm hình thái còn hỗ trợ đánh giá các phần phụ như: 

• Bánh nhau: Trong khi siêu âm, bác sĩ sẽ xác định được vị trí của bánh nhau. Bên cạnh đó, bác sĩ cũng có thể phát hiện các bất thường như nhau thai tiền đạo, nhau thai bám thấp, khối u tại bánh nhau. 
• Dây rốn: Nếu thai nhi phát triển bình thường, dây rốn phải có đủ hai động mạch và một tĩnh mạch. 
• Nước ối: Lượng nước ối thường được xác định thông qua chỉ số nước ối khi siêu âm. Trong đó, lượng nước ối quá cao hoặc quá thấp có thể là dấu hiệu cảnh báo một số rủi ro tiềm ẩn. 

5. Lưu ý trước khi siêu âm 

Để quá trình siêu âm thai diễn ra thuận lợi và chính xác, mẹ bầu cần lưu ý những vấn đề sau: 

• Mặc trang phục thoải mái như váy bầu, áo rộng. 
• Uống nước và nhịn tiểu theo hướng dẫn của bác sĩ trước khi lên bàn siêu âm. 
• Cố gắng giữ tâm lý thoải mái, không nên quá lo âu. 
• Có thể ăn uống bình thường. 
• Mang đầy đủ sổ khám thai hoặc kết quả xét nghiệm của các lần khám thai trước đó (nếu có). 

Mẹ bầu nên mặc trang phục thoải mái khi đi siêu âm

Thông qua chia sẻ trong bài viết, bạn đọc có lẽ đã biết chính xác siêu âm hình thái học có phải là siêu âm 4D không. Hai kỹ thuật siêu âm này không hoàn toàn giống nhau nhưng thường được chỉ định đồng thời. Nếu đang có nhu cầu khám thai, siêu âm định kỳ nhưng chưa biết nên lựa chọn cơ sở y tế uy tín nào, chị em có thể đến chuyên khoa Sản phụ khoa thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC. Để đặt lịch khám, Quý khách vui lòng liên hệ hotline 1900 56 56 56 của MEDLATEC để được tư vấn chi tiết hơn.