Tin tức
Trăn trở trước làn sóng AI của vị phó giáo sư đầu tiên ứng dụng CT tại Việt Nam
Từng là một trong hai bác sĩ đầu tiên tiếp cận máy chụp cắt lớp vi tính (CT) tại Việt Nam, đồng thời là một trong những tiến sĩ trẻ tuổi nhất ngành Chẩn đoán hình ảnh, PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng đã dành hơn 30 năm đồng hành cùng những bước chuyển lớn của chuyên ngành.

PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng - Giám đốc chuyên môn Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh, Hệ thống Y tế MEDLATEC là một trong hai bác sĩ đầu tiên tiếp cận kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính (CT) tại Việt Nam
Từ CT, MRI đến trí tuệ nhân tạo (AI), ông luôn nhìn thấy cơ hội từ những tiến bộ công nghệ trong y học, nhưng cũng đau đáu và đặt ra những trăn trở về sứ mệnh đào tạo trong kỷ nguyên của AI, chuyển đổi số.
Bước ngoặt từ những năm tháng bác sĩ nội trú
PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng lớn lên trong một gia đình có năm người con. Công việc của cha mẹ gắn với những công trình xây dựng ở nhiều tỉnh phía Bắc ở thời kỳ đất nước chia làm hai miền. Tuổi thơ của ông vì thế trải qua nhiều vùng đất, trong những năm tháng dân tộc còn bộn bề khó khăn.
Cậu học trò nhỏ từng đội chiếc mũ rơm đến trường, học chữ dưới những căn hầm, giao thông hào tránh bom. Những trang ký ức tuổi thơ còn có hình ảnh người cha ban ngày đi làm, tối về dạy con từng chữ cái, con số, người mẹ tảo tần, dành dụm từng bữa ăn để các con được học hành đến nơi đến chốn.
Có thời điểm, để lo cho con học đại học, cha ông phải tranh thủ làm thêm những công việc nhỏ như vá săm xe đạp, bán nước. Những đồng tiền chắt chiu từ sức lao động của cha mẹ đã nuôi dưỡng ước mơ học tập của cả năm người con. Với PGS.TS Dũng, đó là bài học đầu đời về sự cần cù, lòng biết ơn và giá trị của tri thức.

PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng là một trong 5 đại biểu trẻ của thủ đô tham dự lễ kỷ niệm 20 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (1995). Ông cũng được Trung ương Đoàn trao tặng Huy chương Tuổi trẻ sáng tạo, ghi nhận những đóng góp trong lĩnh vực y tế
Năm 1979, ông thi đỗ vào Trường Đại học Y Hà Nội, bắt đầu hành trình học tập và rèn luyện trong môi trường đào tạo y khoa hàng đầu cả nước. Sáu năm miệt mài trên giảng đường tiếp nối bằng ba năm đào tạo bác sĩ nội trú khóa 12 (1985-1988), đặt nền tảng chuyên môn cho hành trình hơn ba thập kỷ gắn bó với ngành Chẩn đoán hình ảnh.
Thế nhưng, chuyên ngành ông lựa chọn khi ấy lại không phải lĩnh vực được nhiều bác sĩ trẻ hào hứng. Những năm 1980, X-quang còn là công việc gắn với những căn phòng tối, phim chụp thường quy và nhiều thao tác thủ công. Bác sĩ phải mặc áo chì, đeo kính bảo hộ, trực tiếp làm việc trong môi trường có nguy cơ phơi nhiễm tia X. Công việc vừa vất vả, vừa đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ, trong khi vị thế của chuyên ngành chưa được nhìn nhận như ngày nay.

PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng tại buổi bảo vệ luận văn bác sĩ nội trú khóa 12, Bệnh viện Việt Đức, tháng 6/1988
Bởi vậy, khi được phân công vào X-quang, ông từng không tránh khỏi tâm trạng băn khoăn. Nhưng rồi, thay vì coi đó là một lựa chọn không như ý, ông tiếp nhận công việc với suy nghĩ đã nhận nhiệm vụ thì phải làm đến cùng.
Một sự phân công ban đầu, qua thời gian, lại trở thành con đường gắn bó suốt cuộc đời. Từ căn phòng chụp X-quang còn nhiều thiếu thốn ngày ấy, ông từng bước đi vào một lĩnh vực mà những tiến bộ công nghệ sau này sẽ làm thay đổi sâu sắc cách con người nhìn nhận bệnh tật.
“Đó là những năm tháng tôi luôn trân trọng khi nhìn lại. Tôi may mắn được học tập, rèn luyện tại những bệnh viện lớn như Việt Đức, Bạch Mai, Hữu Nghị và được các bậc thầy của ngành y tận tình dìu dắt: GS Đặng Văn Ấn, GS Vũ Long, GS Hoàng Đức Kiệt và GS Hoàng Kỷ - Chủ nhiệm đầu tiên Bộ môn Chẩn đoán hình ảnh, Trường Đại học Y Hà Nội.
Những người thầy ấy đã truyền cho tôi không chỉ tri thức, kinh nghiệm mà còn cả ngọn lửa yêu nghề, tinh thần tận hiến và trách nhiệm với từng người bệnh”, PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng xúc động.
Vị Phó giáo sư với “những lần đầu tiên”
Sau khi tốt nghiệp bác sĩ nội trú, ông nhận công tác tại Bệnh viện Hữu Nghị Việt Xô (nay là Bệnh viện Hữu Nghị). Năm 1989, ông bắt đầu làm nghiên cứu sinh, đồng thời tiếp tục hoạt động chuyên môn tại khoa X-quang - tiền thân của khoa Chẩn đoán hình ảnh sau này.
Nhắc đến PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng, nhiều học trò nhớ tới một người thầy thuốc gắn với hàng loạt dấu mốc tiên phong của ngành Chẩn đoán hình ảnh Việt Nam. Ông thuộc thế hệ bác sĩ đầu tiên tiếp cận và đưa những kỹ thuật hiện đại như CT, MRI vào thực hành trong nước, đồng thời tham gia đặt nền móng cho sự hình thành, phát triển của một chuyên khoa độc lập.
Tháng 2/1991, ông cùng GS Hoàng Đức Kiệt là những người đầu tiên ứng dụng kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính (CT) tại Việt Nam. Đây là dấu mốc đặc biệt trong bối cảnh đất nước vẫn chịu tác động của lệnh cấm vận, điều kiện trang thiết bị y tế vô cùng khó khăn. Việc đưa CT vào thực hành mở ra phương thức khảo sát cơ thể theo từng lát cắt, giúp bác sĩ nhận diện rõ hơn vị trí, kích thước và đặc điểm tổn thương so với phương pháp X-quang thường quy.

PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng (đội mũ trắng) cùng các đồng nghiệp trong quá trình triển khai kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính (CT) tại Việt Nam
Năm 1996, ông tiếp tục tham gia ứng dụng kỹ thuật cộng hưởng từ (MRI) từ lực cao tại Việt Nam, góp phần mở rộng khả năng khảo sát các cấu trúc mô mềm. Bên cạnh những dấu mốc về kỹ thuật, ông còn tham gia phát triển can thiệp mạch và là người tham mưu thành lập khoa Chẩn đoán hình ảnh trên cơ sở sáp nhập bộ phận Siêu âm và X-quang.

PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng (trong cùng) cùng GS. Francis Joffre - nguyên Chủ tịch Hội Điện quang Pháp (đứng giữa) trong một buổi thực hành tại phòng can thiệp, thời gian ông tham gia chương trình đào tạo bác sĩ nội trú tại Pháp
Năm 1995, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ và là bác sĩ đầu tiên được tuyển chọn tham gia chương trình FFI (Faisant Fonction d'Interne) tại Pháp. Ông học tập tại Bệnh viện CHU Rangueil, Toulouse, dưới sự hướng dẫn của GS Francis Joffre - nguyên Chủ tịch Hội Điện quang Pháp. Đây là cơ hội để ông tiếp cận môi trường y khoa tiên tiến, bổ sung kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn trong giai đoạn Chẩn đoán hình ảnh Việt Nam đang từng bước hiện đại hóa.
“Trong bối cảnh đất nước còn nhiều thiếu thốn, những lần đầu tiên ấy đối với tôi là một vinh hạnh”, PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng bồi hồi.

Buổi thực hành cùng các bác sĩ nội trú tại Pháp, được PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng ghi lại
Từ những cột mốc tiên phong ấy, các kỹ thuật mới từng bước được tiếp nối, hoàn thiện và mở rộng trong thực hành. Những nỗ lực của thế hệ đi trước như PGS.TS Dũng đã đặt nền móng để nhiều bác sĩ thế hệ sau kế thừa, phát triển, đưa các tiến bộ y học vào phục vụ người bệnh.
“AI sẽ thay thế tất cả những con người không biết về AI”
Sau hơn ba thập kỷ chứng kiến Chẩn đoán hình ảnh thay đổi từ những tấm phim X-quang đến các hệ thống CT, MRI hiện đại, PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng lại đứng trước một bước chuyển mới của y học: sự tham gia ngày càng sâu của trí tuệ nhân tạo (AI).
Dù thuộc thế hệ bác sĩ trưởng thành trước thời đại số, ông không nhìn AI bằng tâm thế dè dặt. Trái lại, ông đánh giá cao khả năng xử lý dữ liệu, nhận diện tổn thương, đo đạc và so sánh hình ảnh của công nghệ này. Trong một chuyến thăm bệnh viện tại Thượng Hải, ông từng chứng kiến hệ thống chụp ứng dụng AI tự động hóa nhiều công đoạn, từ định vị người bệnh đến thiết lập thông số và vận hành máy.

Từ phim X-quang đến CT, MRI và nay là AI, PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng tiếp tục chứng kiến những bước chuyển mang tính thời đại của ngành Chẩn đoán hình ảnh
Những trải nghiệm ấy khiến ông nhận ra tốc độ thay đổi của công nghệ đang đặt ra yêu cầu mới đối với người làm nghề. Ông đưa ra một nhận định đáng suy ngẫm: “AI không thể thay thế hoàn toàn con người, nhưng AI sẽ thay thế tất cả những con người không biết về AI”.
Theo ông, điều quan trọng không còn là tranh luận có nên sử dụng AI hay không, mà là làm thế nào để sử dụng đúng. AI có thể đưa ra kết quả rất nhanh, nhưng tốc độ không đồng nghĩa với sự phù hợp trong mọi trường hợp.
“Nếu bác sĩ quá tin vào kết quả có sẵn mà bỏ qua việc kiểm tra, đối chiếu, sự thuận tiện có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến chủ quan”, ông đặc biệt lưu ý điều này với các bác sĩ trẻ.

AI mở ra khả năng mới cho Chẩn đoán hình ảnh, đồng thời đòi hỏi bác sĩ phải làm chủ công nghệ
Công nghệ có thể giúp rút ngắn hàng giờ phân tích xuống còn vài phút, nhưng không vì thế mà người sử dụng được phép bỏ qua tư duy lâm sàng. Một chẩn đoán cần được đặt trong bối cảnh cụ thể của người bệnh, đối chiếu với các hướng dẫn thực hành và đồng thuận chuyên môn, thay vì chỉ dựa vào câu trả lời của một phần mềm.
Với ông, AI nên được xem là một trợ lý giỏi, có thể hỗ trợ con người xử lý khối lượng thông tin lớn và phát hiện những chi tiết khó nhận ra bằng cách thông thường. Nhưng quyền đánh giá và quyết định cuối cùng vẫn phải thuộc về người bác sĩ.
“Tôi vẫn ví AI như một “loài người khác” với những cấp độ năng lực riêng mà con người phải học cách nhận diện, thấu hiểu và sử dụng. Nhưng dù công nghệ phát triển đến đâu, đích cuối cùng của mình vẫn là bệnh nhân”, ông nhấn mạnh.
Đó là nguyên tắc xuyên suốt trong cách ông nhìn nhận công nghệ. Máy móc có thể phân tích hàng nghìn hình ảnh, AI có thể đưa ra nhiều khả năng chẩn đoán, nhưng mỗi người bệnh vẫn là một trường hợp riêng biệt, với tình trạng sức khỏe và diễn biến bệnh không giống ai.
Tại Hệ thống Y tế MEDLATEC - nơi ông đảm nhiệm cương vị Giám đốc chuyên môn Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh, những quan điểm ấy có thêm môi trường để triển khai trong thực tiễn.
"Ở MEDLATEC, nền tảng dữ liệu kết nối theo định hướng 4.0 cùng hệ thống đọc phim từ xa, hội chẩn trực tuyến giúp xóa nhòa khoảng cách địa lý trong tiếp cận chuyên môn y tế. Dù cách xa hàng trăm, hàng nghìn cây số, hình ảnh chẩn đoán của người bệnh vẫn có thể được kết nối, chia sẻ để các bác sĩ ở nhiều cơ sở cùng phân tích, trao đổi và đưa ra nhận định chuyên môn.
Đặc biệt, khả năng kết nối hình ảnh Siêu âm từ xa góp phần đưa sự hỗ trợ chuyên môn đến gần hơn với từng cơ sở, tạo điều kiện để bác sĩ có thêm dữ liệu và góc nhìn chuyên sâu, hướng tới chẩn đoán chính xác, trúng đích hơn”, PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng chia sẻ.

Một ca hội chẩn liên viện tại MEDLATEC, với sự tham gia trực tiếp của người bệnh, PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng và các chuyên gia từ các bệnh viện đầu ngành
Tuy nhiên, theo ông, công nghệ hay AI chỉ phát huy giá trị khi đi cùng hạ tầng, quy trình và đội ngũ có năng lực. Hình ảnh được truyền đi nhanh mới là điều kiện ban đầu, chất lượng chẩn đoán vẫn cần được bảo đảm bằng kiến thức và trách nhiệm của người thực hiện.
Nhìn lại hành trình đã qua, có lẽ một trong những di sản đáng quý nhất mà PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng để lại không chỉ là những dấu mốc chuyên môn, mà còn là những thế hệ bác sĩ được ông dìu dắt.
Trưởng thành từ mô hình bác sĩ nội trú trợ lý giảng dạy và nghiên cứu, ông hiểu sâu sắc ý nghĩa của việc “đào tạo ra những người đi đào tạo” - để tri thức không dừng lại ở một thế hệ, mà tiếp tục được trao truyền và bồi đắp qua năm tháng.
Giữa thời đại AI đang mở ra những chân trời mới cho y học, điều người thầy như ông mong muốn ở thế hệ sau có lẽ vẫn giản dị: giỏi nghề, vững vàng trước những đổi thay và luôn đặt người bệnh ở vị trí trung tâm. Để rồi, những điều được trao hôm nay sẽ tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa trong hành trình của những người thầy thuốc mai sau.
Bác sĩ duyệt bài:PGS.TS.BSCC Nguyễn Quốc Dũng
Đã kiểm duyệt
Tốt nghiệp Bác sĩ Đa khoa và Bác sĩ nội trú tại Đại học Y Hà Nội, từng học bác sĩ Nội trú Pháp (FFI), được phong hàm Phó Giáo sư, hơn 40 năm kinh nghiệm khám chữa bệnh. Hiện là Giám đốc Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh MEDLATEC. Xem thêm thông tin chi tiết>>
Nội dung được kiểm duyệt chặt chẽ bởi đội ngũ chuyên gia y tế theo đúng Công bố quy trình duyệt bài MEDLATEC.
Bình luận ()
Lựa chọn dịch vụ
Quý khách hàng vui lòng lựa chọn dịch vụ y tế theo nhu cầu!