Phát hiện tổn thương gan sau thời gian đau âm ỉ vùng hạ sườn phải 

Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Vĩnh Phúc vừa tiếp nhận bệnh nhân N.X.T (nam, 42 tuổi, Phú Thọ) đến khám do tình trạng đau âm ỉ vùng hạ sườn phải kéo dài hơn 1 tháng. 

Theo chia sẻ, thời gian gần đây bệnh nhân thường xuyên xuất hiện cảm giác đau âm ỉ vùng bụng bên phải, ăn uống kém hơn bình thường, kèm tình trạng nổi mẩn ngứa ngoài da. Tuy nhiên, người bệnh không sốt, không nôn, không rối loạn tiêu hóa và cũng không sụt cân nên nghĩ chỉ là rối loạn thông thường. 

Đặc biệt, bệnh nhân cho biết có thói quen ăn rau sống, nhất là các loại như rau ngổ, rau cải và những loại rau ăn kèm với bún, miến phở khi đi ăn sáng. 

Qua thăm khám, bác sĩ ghi nhận bệnh nhân tỉnh táo, da niêm mạc hồng, không phù, không xuất huyết dưới da. Vùng bụng chướng nhẹ, ấn đau hạ sườn phải nhưng chưa có phản ứng thành bụng. 

Kết quả xét nghiệm cho thấy: số lượng bạch cầu tăng 15.45 G/l, đặc biệt bạch cầu ái toan tăng cao tới 31,3% - dấu hiệu thường gặp trong các bệnh lý ký sinh trùng. Xét nghiệm huyết thanh học phát hiện sán lá gan lớn dương tính. 

Kết quả chụp CT của bệnh nhân ghi nhận đám tổn thương tại gan

Trên hình ảnh siêu âm và chụp cắt lớp vi tính (CT scan), bác sĩ phát hiện đám tổn thương tại gan trái, hướng tới tổn thương gan do ký sinh trùng. 

Sau khi tổng hợp kết quả lâm sàng, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, bệnh nhân được chẩn đoán áp xe gan, do sán lá gan lớn và được kê đơn điều trị ngoại trú, theo dõi định kỳ. 

Tái khám sau 3 tuần điều trị, siêu âm ghi nhận kích thước bình thường, nhu mô đều, gan trái có đám hỗn hợp âm kích thước 30x25mm bờ không đều, ranh giới rõ, không tăng sinh mạch. 

Sán lá gan lớn nguy hiểm như thế nào? 

Bệnh sán lá gan (Fascioliasis) gồm hai nhóm chính là sán lá gan lớn và sán lá gan nhỏ. Trong đó, sán lá gan lớn do hai loài Fasciola hepatica hoặc Fasciola gigantica gây ra. 

Người mắc sán thường do ăn phải các loại rau sống như rau ngổ, rau cần, cải xoong, ngó sen… hoặc uống nước chưa đun sôi có chứa ấu trùng nang sán. Ảnh minh họa, nguồn Internet

Sán lá gan thường ký sinh ở động vật ăn cỏ như trâu, bò, dê, cừu. Người mắc sán thường do ăn phải các loại rau sống như rau ngổ, rau cần, cải xoong, ngó sen… hoặc uống nước chưa đun sôi có chứa ấu trùng nang sán. 

Sau khi xâm nhập cơ thể, ấu trùng xuyên qua thành ruột, di chuyển vào gan và gây ra hàng loạt tổn thương nguy hiểm. 

Trong quá trình di chuyển, sán phá hủy nhu mô gan gây viêm, xuất huyết và hoại tử. Các ổ viêm và hoại tử trong nhu mô gan tạo nên các ổ áp xe có kích thước từ 0,5-2cm. 

Đặc biệt, đường di chuyển của sán tạo nên những “đường hầm” ngoằn ngoèo dài 3-5cm trong gan - dấu hiệu khá đặc trưng trên chẩn đoán hình ảnh. 

Khi vào trong đường mật, sán bắt đầu trưởng thành và đẻ trứng. Sán trưởng thành tiết ra proline (một amino acid có nhiều Protein gây viêm xơ hóa, tăng sản thành đường mật). 

Sán bên trong đường mật có thể gây tắc mật, hoặc gây biến chứng nghiêm trọng như tắc mật, viêm đường mật, viêm gan, xơ gan tắc mật. 

Trong một số trường hợp, sán có thể di chuyển tới nhiều cơ quan khác ngoài gan như phổi, màng phổi, da, não, hốc mắt, tụy, khớp… 

Dù không thể phát triển hoàn chỉnh tại các cơ quan này, sán vẫn gây viêm, tạo u hạt hoặc vôi hóa, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe người bệnh. 

Dấu hiệu cảnh báo không nên chủ quan 

Theo các bác sĩ, nhiều trường hợp nhiễm sán lá gan lớn có triệu chứng không điển hình nên dễ bị bỏ sót hoặc nhầm lẫn với bệnh tiêu hóa thông thường. 

Nổi mẩn ngứa ngoài da có thể là một trong những dấu hiệu mắc sán lá gan lớn

Người dân nên đi khám sớm nếu xuất hiện các biểu hiện: 

• Đau âm ỉ vùng hạ sườn phải; 
• Ăn uống kém; 
• Mệt mỏi kéo dài; 
• nổi mẩn ngứa ngoài da; 
• Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân; 
• Rối loạn tiêu hóa; 
• Tăng bạch cầu ái toan trong xét nghiệm máu. 

Đặc biệt, những người có thói quen ăn rau sống thủy sinh hoặc sử dụng nguồn nước chưa đảm bảo vệ sinh cần nâng cao cảnh giác. 

Chẩn đoán bệnh sán lá gan bằng cách nào? 

Theo bác sĩ Vũ Ngọc Kiên - Chuyên khoa Chẩn đoán hình ảnh, Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Vĩnh Phúc, tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán bệnh là phát hiện trực tiếp ký sinh trùng hoặc trứng sán, tìm thấy sán trưởng thành hoặc trứng sán trong trong dịch mật, mô gan hoặc phân. 

Siêu âm giúp phát hiện sớm tổn thương gan do sán lá gan

Tuy nhiên, ở giai đoạn cấp - khi ấu trùng đang di chuyển trong gan việc tìm thấy trứng sán trong phân thường rất khó. Do đó, bác sĩ thường phối hợp nhiều phương pháp để chẩn đoán. 

Đáng lưu ý, trong thực hành lâm sàng tiêu chuẩn vàng này ít khi đạt được, vì: Giai đoạn áp xe gan thường là giai đoạn cấp (ấu trùng di chuyển) nên chưa có trứng trong phân, hoặc sinh thiết gan/xâm lấn không phải lúc nào cũng thực hiện. Vì vậy, chẩn đoán chính xác sán lá gan lớn thường, bác sĩ thường phối hợp nhiều phương pháp để chẩn đoán, cụ thể gồm: 

• Xét nghiệm huyết thanh học: Đây là phương pháp quan trọng giúp phát hiện kháng thể kháng Fasciola với độ nhạy cao. Xét nghiệm mán có tăng bạch cầu ái toan - dấu hiệu gợi ý mạnh bệnh lý ký sinh trùng. 
• Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm và CT scan đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong phát hiện sớm tổn thương gan do sán lá gan. 

Trên siêu âm, tổn thương có thể xuất hiện dưới dạng ổ, đường hầm di chuyển trong gan. Còn CT scan giúp đánh giá rõ vị trí, kích thước ổ tổn thương, mức độ lan rộng và nguy cơ biến chứng. 

Các chuyên gia cho biết, chẩn đoán hình ảnh không phải tiêu chuẩn vàng nhưng có vai trò rất lớn trong gợi ý chẩn đoán sớm, đánh giá mức độ tổn thương gan, theo dõi đáp ứng điều trị, hoặc hỗ trợ can thiệp dẫn lưu khi cần thiết. 

Điều trị áp xe gan do sán lá gan lớn có gì đặc biệt? 

Điều trị đặc hiệu hiện nay chủ yếu sử dụng thuốc Triclabendazole - loại thuốc có hiệu quả cao với sán lá gan lớn. 

Liều dùng thường là: 

• 10 mg/kg liều duy nhất; 
• Có thể lặp lại sau 12-24 giờ nếu cần. 

Ngoài thuốc đặc hiệu, người bệnh có thể được giảm đau, chống viêm, dùng thuốc kháng histamin giảm phản ứng dị ứng, hoặc theo dõi chức năng gan định kỳ. 

Một số trường hợp ổ áp xe lớn, nguy cơ vỡ hoặc không đáp ứng điều trị nội khoa có thể cần chọc hút hoặc dẫn lưu dưới hướng dẫn siêu âm/CT. 

Tránh xa sán lá gan lớn bằng thói quen ăn uống, sinh hoạt khoa học 

Để phòng ngừa sán lá gan lớn, bác sĩ khuyên người dân cần thực hiện ăn uống, sinh hoạt khoa học như sau: 

• Ăn chín, uống sôi; 
• Hạn chế ăn rau thủy sinh sống; 
• Rửa sạch thực phẩm trước chế biến; 
• Sử dụng nguồn nước hợp vệ sinh; 
• Tẩy giun định kỳ; 
• Khám sức khỏe khi có dấu hiệu nghi ngờ. 

Các chuyên gia khuyến cáo, người dân không nên chủ quan với các triệu chứng đau bụng kéo dài, đặc biệt khi kèm nổi mẩn ngứa hoặc tăng bạch cầu ái toan trong xét nghiệm máu. Việc phát hiện sớm giúp điều trị hiệu quả, hạn chế nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng. 

Với 30 năm kinh nghiệm, Hệ thống Y tế MEDLATEC thế mạnh vượt trội về quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ đầu ngành, giàu kinh nghiệm, luôn tận tâm, hết mình người bệnh, cùng việc sở hữu đồng bộ hệ thống Trung tâm Xét nghiệm đạt tiêu chuẩn quốc tế, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh công nghệ cao... Vì vậy, MEDLATEC có điều kiện tốt nhất chẩn đoán, theo dõi và điều trị chính xác đa dạng các bệnh lý ký sinh trùng, gan mật và tiêu hóa. 

Mọi thông tin về dịch vụ khám chữa bệnh tại MEDLATEC, người dân vui lòng liên hệ tổng đài toàn quốc 1900 56 56 56.