1. Người bị lao phổi có phải cách ly không? Những trường hợp cần lưu ý

Bệnh lao tại phổi khởi phát do sự xâm nhập của chủng vi khuẩn có tên khoa học là Mycobacterium tuberculosis. Điều quan trọng cần phân biệt: người bị lao tiềm ẩn (nhiễm vi khuẩn nhưng không có triệu chứng, kết quả soi đờm AFB âm tính) không có khả năng lây bệnh và không cần cách ly. Chỉ người mắc lao phổi thể hoạt động mới có nguy cơ lây truyền cho người xung quanh. 

Chủng vi khuẩn này phát tán từ cơ thể người bệnh sang người lành thông qua các giọt bắn li ti ≤5µm bắn ra khi họ khạc nhổ, nói chuyện, ho hoặc hắt hơi. Tuy nhiên, không phải ai nhiễm lao cũng có khả năng truyền bệnh giống nhau. Mức độ nguy hiểm đối với cộng đồng sẽ phụ thuộc vào số lượng vi khuẩn trú ngụ trong đường thở và tần suất phát tán của bệnh nhân. Những đối tượng có nguy cơ lây lan mạnh nhất bao gồm: 

• Bệnh nhân mắc lao phổi thể hoạt động, có kết quả xét nghiệm đờm tìm thấy trực khuẩn (AFB dương tính);
• Người bệnh có biểu hiện ho dai dẳng, khạc nhổ đờm liên tục;
• Bệnh nhân mới phát hiện chưa điều trị hoặc vừa mới bắt đầu uống thuốc lao vài ngày;
• Đối tượng không tuân thủ các nguyên tắc bảo vệ đường thở khi tiếp xúc xã hội.

Trở lại với câu hỏi: Người bị lao phổi có phải cách ly không? Đứng trên nguyên tắc y tế về phòng chống nhiễm khuẩn, những bệnh nhân mắc lao thể hoạt động được khuyến cáo nên hạn chế các giao tiếp gần ít nhất trong 2 tuần đầu điều trị. Giai đoạn cách ly có thể kết thúc khi người bệnh đã điều trị đủ thời gian, cải thiện lâm sàng rõ rệt (hết sốt, giảm ho) và lý tưởng là có 3 kết quả soi đờm AFB âm tính liên tiếp. Bác sĩ sẽ đánh giá cụ thể từng trường hợp. 

Trong đời sống hàng ngày, người bệnh cần tự giác:

• Tránh lui tới những khu vực tập trung đông người hoặc không gian kín;
• Chủ động giữ khoảng cách với các đối tượng dễ bị tổn thương như trẻ nhỏ, người già hay người suy giảm đề kháng;
• Luôn sử dụng khẩu trang y tế đạt chuẩn khi trò chuyện;
• Sử dụng khăn giấy che kín mũi miệng mỗi khi ho, hắt hơi;
• Bố trí không gian ngủ nghỉ riêng biệt nếu hoàn cảnh gia đình cho phép.

Người mắc lao phổi hoạt động cần thực hiện các biện pháp hạn chế lây nhiễm trong giai đoạn đầu điều trị

2. Cách phòng ngừa lây nhiễm khi sống cùng người bị lao phổi

Việc thiết lập một không gian sinh hoạt khoa học kết hợp với các giải pháp kiểm soát nhiễm khuẩn tại nhà giữ vai trò then chốt trong việc bảo vệ an toàn cho toàn bộ gia đình.

Sử dụng khẩu trang y tế

Trong giai đoạn đầu của liệu trình điều trị, người bệnh bắt buộc phải mang khẩu trang khi có người xung quanh. Đồng thời, người trực tiếp chăm sóc cũng cần đeo khẩu trang y tế để bảo vệ bản thân khi tiếp xúc với bệnh nhân.

Tối ưu hóa độ thông thoáng của nhà ở

Trực khuẩn lao có xu hướng tồn tại lâu và tích tụ mật độ cao trong các căn phòng ẩm thấp, đóng kín cửa. Do đó, gia đình cần thực hiện:

• Mở hệ thống cửa sổ liên tục để luân chuyển không khí sạch;
• Tận dụng tối đa ánh nắng mặt trời chiếu vào phòng (tia UV có khả năng diệt vi khuẩn lao);
• Tránh việc để người bệnh lưu trú trong phòng bật điều hòa kín quá lâu.

Giữ môi trường sống thông thoáng là biện pháp giúp giảm nguy cơ lây truyền lao phổi

Kiểm soát hành vi khi ho và khạc nhổ

• Sử dụng khăn giấy che miệng khi ho, hoặc dùng khuỷu tay áo nếu không kịp lấy giấy;
• Gói gọn khăn giấy đã qua sử dụng và vứt bỏ vào thùng rác y tế có nắp đậy kín;
• Tuyệt đối không khạc nhổ đờm bừa bãi ra môi trường chung;
• Thực hiện sát khuẩn tay bằng xà phòng hoặc dung dịch cồn thường xuyên.

Chủ động thực hiện tầm soát cho người tiếp xúc gần

Những người sống chung nhà hoặc có tần suất tiếp xúc thường xuyên với bệnh nhân lao phổi cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được khám và làm các xét nghiệm sàng lọc. Trẻ em trong gia đình chưa tiêm BCG cần được tiêm phòng; người lớn tiếp xúc gần cần được sàng lọc lao tiềm ẩn để can thiệp kịp thời nếu cần. 

3. Điều trị lao phổi và những lưu ý giúp giảm nguy cơ lây lan

Uống thuốc đúng và đủ theo phác đồ chính là giải pháp tối ưu nhất để triệt tiêu nguồn lây và dập tắt Bệnh lao.

Tuân thủ tuyệt đối liệu trình thuốc

Người bệnh phải uống thuốc lao đều đặn, đúng giờ và đúng liều lượng theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa, tuyệt đối không được tự ý ngừng thuốc ngay cả khi thấy triệu chứng đã thuyên giảm. Tự ý bỏ thuốc là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến lao kháng thuốc (MDR-TB). Đây là một thể bệnh rất khó điều trị, chi phí cao và nguy cơ lây lan nghiêm trọng hơn.

Thực hiện chế độ ăn uống khoa học

Một thực đơn giàu dinh dưỡng sẽ giúp nâng cao thể trạng, tăng tốc độ phục hồi của nhu mô phổi. Bệnh nhân nên bổ sung:

• Nhóm thực phẩm dồi dào protein chất lượng cao (thịt nạc, cá, trứng);
• Các loại rau củ quả tươi để nạp vitamin và các chất chống oxy hóa;
• Đảm bảo lượng nước lọc cần thiết cho cơ thể mỗi ngày.

Theo dõi sức khỏe định kỳ

Trong suốt thời gian điều trị, người bệnh cần đi tái khám đúng lịch để bác sĩ làm các xét nghiệm đánh giá mức độ sạch vi khuẩn trong đờm. Nếu nhận thấy cơ thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sau, cần liên hệ ngay với y bác sĩ:

• Cơn ho có xu hướng nặng hơn hoặc bắt đầu khạc ra máu tươi;
• Cảm giác lồng ngực đau thắt, khó thở tăng dần;
• Tình trạng sốt cao tái diễn dai dẳng;
• Cơ thể suy kiệt, sụt cân không kiểm soát.

Tuân thủ phác đồ điều trị giúp giảm nguy cơ lây lan và nâng cao hiệu quả kiểm soát bệnh lao

Tóm lại, người bị lao phổi có phải cách ly không phụ thuộc vào tình trạng bệnh và khả năng lây truyền của từng trường hợp. Người mắc lao phổi hoạt động, đặc biệt trong giai đoạn đầu điều trị, cần áp dụng các biện pháp hạn chế tiếp xúc để giảm nguy cơ phát tán vi khuẩn. Bên cạnh đó, tuân thủ phác đồ điều trị, giữ vệ sinh hô hấp, duy trì môi trường sống thông thoáng và khám sức khỏe định kỳ là những yếu tố quan trọng giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, bảo vệ sức khỏe cho gia đình và cộng đồng. Nếu bạn cần tư vấn và thăm khám hoặc xuất hiện bất kỳ triệu chứng bất thường nào liên quan đến đường hô hấp, có thể liên hệ tới Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ kịp thời.