1. Dấu hiệu và những nguy cơ tiềm ẩn khi nổi hạch ở cổ lâu ngày không đau

Hạch bạch huyết là một bộ phận của hệ miễn dịch, có nhiệm vụ tham gia bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh. Khi xảy ra viêm hoặc nhiễm trùng, hạch thường to lên rồi dần trở về kích thước bình thường sau khi tình trạng bệnh được kiểm soát.

Ngược lại, nếu nổi hạch ở cổ lâu ngày không đau kéo dài trên 2 - 4 tuần, hạch không nhỏ đi hoặc tiếp tục phát triển, người bệnh cần được đánh giá nguyên nhân để loại trừ các bệnh lý nguy hiểm. Một số đặc điểm thường gặp của hạch bất thường gồm:

• Sờ thấy rõ khối hạch ở vùng cổ, dưới cằm, góc hàm hoặc sau tai;
• Hạch chắc, ít di động hoặc bám dính vào mô xung quanh;
• Không đau hoặc chỉ hơi tức khi chạm vào;
• Kích thước có xu hướng tăng theo thời gian;
• Da bề mặt vị trí hạch thay đổi màu sắc.

Ngoài khối hạch, một số người còn xuất hiện các triệu chứng toàn thân như sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt nhẹ kéo dài, ra nhiều mồ hôi về đêm, khàn tiếng, ho dai dẳng hoặc cảm giác mệt mỏi kéo dài.

Hạch cổ tồn tại kéo dài, không đau và có xu hướng lớn dần cần được bác sĩ đánh giá nguyên nhân

Nếu không được xác định nguyên nhân và điều trị đúng cách, hạch lớn có thể chèn ép khí quản, thực quản hoặc các cấu trúc thần kinh vùng cổ. Trong trường hợp liên quan đến bệnh lý ác tính, tế bào ung thư còn có khả năng lan sang các cơ quan khác, làm việc điều trị trở nên phức tạp hơn. Người bệnh nên đến cơ sở y tế khi hạch tồn tại trên hai tuần, ngày càng to, cứng, ít di động hoặc đi kèm các dấu hiệu toàn thân kể trên, đặc biệt nếu có tiền sử lao, HIV hoặc từng mắc ung thư.

2. Những nguyên nhân có thể khiến hạch cổ kéo dài không biến mất

Có nhiều nguyên nhân khiến nổi hạch ở cổ lâu ngày không đau. Một số trường hợp chỉ là phản ứng còn sót lại sau viêm nhiễm, nhưng cũng có những bệnh lý cần được phát hiện sớm để điều trị kịp thời.

Lao hạch là một trong những nguyên nhân khá phổ biến. Hạch thường xuất hiện thành từng cụm, tăng kích thước theo thời gian, mềm, có thể hóa mủ hoặc rò ra ngoài da và thường ít gây đau.

Bên cạnh đó, hạch cổ cũng có thể là dấu hiệu của ung thư di căn từ vùng đầu cổ hoặc các cơ quan khác như tuyến giáp, phổi hay vú. Những hạch này thường cứng, ranh giới không rõ và di động kém.

Một nguyên nhân khác là u lympho (lymphoma) – bệnh lý ác tính của hệ bạch huyết. Người bệnh có thể đồng thời xuất hiện hạch ở nhiều vị trí như cổ, nách hoặc bẹn, kèm sốt kéo dài, đổ mồ hôi ban đêm và sụt cân.

Hạch cổ kéo dài có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý và cần được kiểm tra sớm

Ngoài các nguyên nhân trên, nổi hạch kéo dài còn có thể liên quan đến bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hệ thống, viêm khớp dạng thấp hoặc hội chứng Sjögren. Nhiễm HIV, một số bệnh nhiễm nấm sâu, sarcoidosis hay hội chứng Castleman cũng là những nguyên nhân cần được lưu ý dù ít gặp hơn.

Ở một số người, sau khi điều trị viêm họng, viêm amidan, viêm tai hoặc bệnh lý răng miệng, hạch vẫn tồn tại thêm một thời gian trước khi thu nhỏ dần. Tuy nhiên, trường hợp này vẫn nên được theo dõi để bảo đảm hạch không tiếp tục phát triển.

3. Chẩn đoán, điều trị và cách giảm nguy cơ hạch cổ kéo dài

Để tìm nguyên nhân gây hạch, bác sĩ sẽ khai thác thời điểm xuất hiện, các triệu chứng đi kèm cũng như tiền sử bệnh của người bệnh. Sau khi thăm khám trực tiếp, tùy từng trường hợp có thể chỉ định xét nghiệm máu, siêu âm hạch, chụp X-quang, CT, MRI hoặc sinh thiết hạch khi nghi ngờ lao hay bệnh lý ác tính. Hướng điều trị sẽ được lựa chọn dựa trên nguyên nhân cụ thể.

Nếu hạch liên quan đến nhiễm khuẩn, người bệnh có thể được sử dụng kháng sinh theo chỉ định. Lao hạch cần điều trị bằng phác đồ thuốc chống lao trong thời gian đủ dài. Với các bệnh tự miễn hoặc HIV, bác sĩ sẽ xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp để kiểm soát bệnh nền. Trường hợp hạch do ung thư hạch hoặc ung thư di căn, việc điều trị có thể bao gồm hóa trị, xạ trị hoặc các phương pháp điều trị chuyên sâu khác. Phẫu thuật thường được cân nhắc khi hạch quá lớn gây chèn ép, hóa mủ, rò dịch hoặc cần lấy toàn bộ hạch để chẩn đoán xác định.

Thăm khám chuyên khoa kết hợp xét nghiệm phù hợp giúp xác định nguyên nhân gây hạch và lựa chọn hướng điều trị hiệu quả

Song song với điều trị, người bệnh nên duy trì chế độ sinh hoạt khoa học bằng cách nghỉ ngơi đầy đủ, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, ăn nhiều rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu đạm, vitamin C, kẽm để hỗ trợ hệ miễn dịch. Đồng thời cần điều trị dứt điểm các bệnh lý tai mũi họng, răng miệng và khám sức khỏe định kỳ nhằm phát hiện sớm những bất thường. Tiêm chủng đầy đủ các loại vắc xin được khuyến cáo như BCG, HPV cùng việc bảo vệ sức khỏe hô hấp và tránh tiếp xúc với môi trường ô nhiễm cũng góp phần giảm nguy cơ mắc một số bệnh có thể gây nổi hạch cổ kéo dài.

Nổi hạch ở cổ lâu ngày không đau không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của bệnh nguy hiểm, nhưng tuyệt đối không nên chủ quan nếu hạch tồn tại nhiều tuần, ngày càng to hoặc đi kèm các biểu hiện toàn thân. Thăm khám sớm giúp xác định đúng nguyên nhân, điều trị kịp thời và hạn chế nguy cơ biến chứng, đặc biệt trong những trường hợp liên quan đến lao, bệnh lý miễn dịch hoặc ung thư.

Nếu có thắc mắc cần giải đáp, tư vấn hoặc nhu cầu thăm khám sức khỏe tổng quát, tầm soát ung thư, bạn đọc hãy liên hệ tới Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ kịp thời.