Giải đáp từ bác sĩ: U lành tính có tăng sinh mạch máu không?

1. Hiểu đúng về hiện tượng tăng sinh mạch máu và giải đáp u lành tính có tăng sinh mạch máu không?

tăng sinh mạch máu là quá trình hình thành và phát triển các mạch máu mới từ hệ thống mạch máu sẵn có tại khu vực tổn thương.

Trong cơ thể, mọi mô sống đều cần được cung cấp oxy và các chất dinh dưỡng để duy trì sự sống. Khối u cũng không ngoại lệ. Khi khối u mới hình thành và có kích thước rất nhỏ (dưới 1 - 2 mm), các tế bào u có thể sống sót nhờ vào cơ chế khuếch tán chất dinh dưỡng thụ động từ các mô xung quanh.

Tuy nhiên, khi khối u phát triển lớn hơn kích thước này, lượng dưỡng chất khuếch tán không còn đủ để nuôi sống các tế bào ở trung tâm. Lúc này, tình trạng thiếu oxy sẽ kích hoạt các tín hiệu sinh học trong cơ thể (điển hình là yếu tố kích thích tăng trưởng nội mạc mạch máu - VEGF). Tín hiệu này thúc đẩy các mạch máu xung quanh đâm nhánh, tạo ra mạng lưới tuần hoàn mới dẫn máu đến nuôi dưỡng khối u.

Như vậy, lời giải đáp cho câu hỏi u lành tính có tăng sinh mạch máu không là: có , u lành tính hoàn toàn có thể có tăng sinh mạch máu.

U lành tính có tăng sinh mạch máu không là thắc mắc của nhiều người

Bản chất u lành tính vẫn là một tổ chức mô sống đang phát triển. Để duy trì sự tồn tại và tăng dần kích thước, chúng bắt buộc phải có nguồn máu nuôi dưỡng. Do đó, việc xuất hiện các mạch máu mới xung quanh hoặc bên trong khối u lành tính là hiện tượng bình thường.

Tuy nhiên, điểm khác biệt nằm ở cách sắp xếp của mạng lưới mạch máu chứ không phải ở việc có nhiều mạch hay ít mạch. Không ít khối u lành tính có mạch máu rất phong phú, chẳng hạn như u xơ tử cung; nên riêng chữ "tăng sinh mạch phong phú" trên phiếu kết quả không nói lên điều gì về lành hay ác. Điều bác sĩ quan tâm là các mạch đó phân nhánh có quy luật hay lộn xộn, nằm ở rìa hay đâm xuyên vào giữa khối u, và những đặc điểm này cũng phải đọc cùng với hình thái khối u chứ không đứng một mình. 

Ngược lại, không phải tất cả u lành đều có mạch máu mới. Thực tế tồn tại những khối u không tăng sinh mạch máu rõ rệt trên các phương pháp chẩn đoán hình ảnh. Đây thường là những khối u có kích thước nhỏ, hoạt động chuyển hóa thấp hoặc các cấu trúc dạng nang nước, u mỡ lành tính. Vì nhu cầu tiêu thụ năng lượng của chúng rất thấp nên hệ thống mạch máu nguyên bản xung quanh đã đủ đáp ứng, không cần kích hoạt cơ chế tạo mạch mới.

2. Phân biệt tăng sinh mạch máu ở u lành và u ác tính

Dù cả hai loại u đều có thể xuất hiện mạch máu nuôi dưỡng, nhưng tính chất và cấu trúc của mạng lưới mạch máu giữa u lành và u ác (ung thư) lại có sự khác biệt rất lớn, cụ thể:

Mạng lưới mạch máu u lành và u ác có đặc điểm khác nhau

3. Một số khối u lành tăng sinh mạch máu thường gặp

Trong thực tế, hiện tượng tăng sinh mạch máu thường xảy ra ở một số loại u lành tính phổ biến sau:

• U xơ tử cung: Đây là loại u phụ khoa lành tính phổ biến ở phụ nữ. U xơ tử cung rất giàu mạch máu nuôi. Hệ thống mạch này thường tập trung dày đặc ở phần vỏ bao quanh Khối u để cấp máu cho u phát triển.
• U tuyến giáp (Nhân giáp lành tính): Tuyến giáp vốn là cơ quan có mật độ mạch máu đậm đặc nhiều nhất cơ thể. Khi xuất hiện các nhân giáp lành tính, siêu âm Doppler rất dễ phát hiện tín hiệu mạch máu bao quanh viền nhân giáp.
• U máu (Hemangioma): Khối u này được cấu tạo chính từ các khoang chứa máu. Điều nghe có vẻ nghịch lý là dù bản chất là mạch máu, u máu ở gan thường không hiện tín hiệu trên siêu âm Doppler, vì máu trong các khoang này chảy rất chậm. Bác sĩ nhận ra u máu chủ yếu qua cách khối u bắt thuốc cản quang: thuốc ngấm thành từng nốt ở rìa trước rồi lan dần vào giữa. Đây là một trong những tổn thương gan lành tính hay gặp nhất và phần lớn chỉ cần theo dõi. 

Ngược lại, các tổn thương lành tính như nang đơn thuần (chứa dịch nước), u mỡ kích thước nhỏ,... thường là các khối u không tăng sinh mạch máu do chúng không có nhu cầu chuyển hóa cao.

4. Có phải cứ tăng sinh mạch máu là cảnh báo ung thư?

Tăng sinh mạch máu chỉ là một dấu hiệu gợi ý trên chẩn đoán hình ảnh, không phải là tiêu chuẩn vàng để khẳng định một khối u là ác tính hay lành tính. Để đưa ra kết luận chính xác, bác sĩ thường kết hợp thêm nhiều yếu tố khác như:

• Hình thái khối u: Bờ viền có đều không (bờ đều hay tua gai, đa cung), trục khối u dọc hay ngang, cấu trúc âm đồng nhất hay hỗn hợp.
• siêu âm đàn hồi mô: Đánh giá độ cứng, độ đàn hồi của khối u (u ác tính thường có xu hướng rất cứng).
• Lấy mẫu bệnh phẩm phân tích giải phẫu bệnh: Đây là bước cho thông tin có giá trị nhất về bản chất khối u. Có hai phương án:
• Chọc hút kim nhỏ (FNA): Dùng kim rất mảnh hút ra các tế bào rời từ khối u. Thủ thuật nhẹ nhàng, thường làm ngay tại phòng khám. Kết quả FNA phân loại khối u theo mức độ nghi ngờ, và ở một tỷ lệ nhất định sẽ rơi vào nhóm "chưa xác định được".
• Sinh thiết lấy lõi mô: Dùng kim to hơn để lấy một mẩu mô còn nguyên cấu trúc. Nhờ giữ được cấu trúc mô nên phương án này trả lời được những câu hỏi mà FNA không trả lời được, chẳng hạn khối u đã xâm lấn ra ngoài vỏ bao hay chưa. 

5. Phiếu kết quả ghi "tăng sinh mạch máu", người bệnh cần làm gì?

Việc đầu tiên cần làm là quay lại gặp bác sĩ đã chỉ định chụp chiếu cho bạn. Một dòng mô tả trên phiếu siêu âm hay CT không phải là chẩn đoán. Bác sĩ cần đặt kết quả đó cạnh triệu chứng, tiền sử gia đình, tuổi và các xét nghiệm khác của bạn thì mới kết luận được, và mới quyết định được bạn chỉ cần theo dõi định kỳ hay cần làm thêm thủ thuật lấy mẫu.

Bạn nên đi khám sớm, không chờ đến lịch hẹn định kỳ, nếu có thêm một trong các dấu hiệu sau: 

• Khối u to lên nhanh trong vài tuần đến vài tháng. 
• Khối trở nên cứng chắc, dính, không đẩy di động được.
• Sờ thấy hạch mới ở cổ, nách hoặc bẹn. 
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Sốt kéo dài hoặc ra mồ hôi đêm. 
• Khàn tiếng, nuốt vướng hoặc khó thở với khối vùng cổ.
• Chảy máu bất thường ở vị trí liên quan tới khối u.

Ngược lại, bạn cần giữ đúng lịch tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ, kể cả khi không thấy khó chịu gì. Phần lớn các khối u lành cần theo dõi chứ không cần can thiệp, nhưng "theo dõi" nghĩa là khám lại đúng hẹn, không bỏ quên. 

Tầm soát và chẩn đoán khối u cần kết hợp nhiều phương pháp khác nhau

Bài viết đã giúp bạn đọc giải đáp thắc mắc u lành tính có tăng sinh mạch máu không và một số thông tin liên quan. Để được tư vấn chi tiết hơn hoặc đặt lịch khám, Quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 của Hệ thống Y tế MEDLATEC để được hỗ trợ.