1. Vị thuốc đông y nữ trinh tử là gì?

Để sử dụng một cách hiệu quả và an toàn, trước hết chúng ta cần tìm hiểu về đặc điểm tự nhiên cũng như đặc tính đông y của vị thuốc đặc biệt này. 

1.1. Nguồn gốc tự nhiên và đặc điểm thực vật

Nữ trinh tử (Tên khoa học quốc tế: Ligustrum lucidum Ait, thuộc họ Nhài - Oleaceae) thực chất là phần quả chín đã được thu hoạch, chế biến bằng phương pháp phơi hoặc sấy khô của cây Nữ trinh. Đây là một loại cây thân gỗ nhỏ hoặc cây bụi lớn, xanh tươi quanh năm.

Tên gọi "Nữ trinh tử" ẩn chứa một giai thoại và đặc tính y học thú vị. Trong các tài liệu cổ thư, người xưa nhận thấy loại cây này dẫu bước vào mùa đông lạnh giá, sương tuyết phủ dày nhưng lá cây vẫn không hề héo úa, quả vẫn chín mọng đen bóng, giữ vẹn sự tươi tốt và "tiết trinh" kiên cường như người phụ nữ đức hạnh. Do đó, vị thuốc được đặt tên là Nữ trinh. Quả có hình trứng hoặc hình bầu dục bản tròn, khi chín chuyển sang màu xanh đen hoặc tím đen, bề mặt nhăn nheo, bên trong chứa hạt hình thoi cứng.

Hình ảnh nữ trinh tử tươi đã chín 

1.2. Tính vị và kinh quy theo y học cổ truyền

Như vậy, bạn đã được giải đáp ý nghĩa tên gọi nữ trinh tử là gì, vậy dược tính của loại thuốc ra sao? Theo các tài liệu y học cổ truyền chính thống, vị thuốc nữ trinh tử có tính vị như sau.

• Vị: Ngọt, đắng nhẹ.
• Tính: Mát (tính bình, thiên hàn).
• Kinh quy: Vị thuốc sau khi đi vào cơ thể sẽ hấp thụ và quy vào hai kinh mạch cốt lõi là kinh Can (Gan) và kinh Thận.

Nhờ sở hữu các đặc tính này, nữ trinh tử được xếp vào nhóm thuốc bổ dưỡng phần âm (bổ âm), chuyên trị các chứng bệnh phát sinh do nguồn âm dịch của gan và thận bị hao tổn, suy kiệt. 

Nữ trinh tử khi phơi khô có thể sử dụng theo nhiều cách khác nhau như: sắc uống, ngâm rượu, nấu canh bồi bổ, tán bột trộn cùng mật ong để làm thành viên uống. 

Nhiều người thắc mắc tính vị và kinh quy của nữ trinh tử là gì trong y học cổ truyền

2. Các công dụng đối với sức khỏe

Trong Đông Y, việc sử dụng nữ trinh tử có thể mang lại nhiều lợi ích cho cơ thể như:

2.1. Bồi bổ can thận âm, điều trị chứng hư nhiệt

Khi cơ thể bị tổn thương tạng thận và gan âm (thường gặp ở người lớn tuổi, người làm việc quá sức hoặc phụ nữ tiền mãn kinh) sẽ xuất hiện tình trạng âm hư sinh nội nhiệt. Người bệnh thường có biểu hiện đau lưng, mỏi gối, ù tai, chóng mặt, người sốt hâm hấp về chiều, lòng bàn tay bàn chân nóng ran và thường xuyên ra mồ hôi trộm khi ngủ. Nữ trinh tử có tác dụng bổ sung phần âm dịch thiếu hụt, làm mát cơ thể, xoa dịu các cơn bốc hỏa và dứt điểm chứng mồ hôi trộm hiệu quả.

2.2. Dưỡng huyết, làm đen râu tóc và hạn chế tóc bạc sớm

Theo quan niệm đông y, "tóc là phần dư của huyết, thận họa ra ở tóc". Khi thận khí dồi dào và máu huyết lưu thông tốt, mái tóc sẽ luôn đen bóng, chắc khỏe. 

Nữ trinh tử nhờ tác động sâu vào tạng thận và bổ huyết, giúp nuôi dưỡng các nang tóc từ gốc, ngăn chặn tình trạng tóc bị khô xơ, gãy rụng nhiều, đồng thời làm chậm quá trình bạc tóc sớm ở người trẻ tuổi.

Dùng nữ trinh tử đúng cách có thể giúp mái tóc đen hơn

2.3. Dưỡng can, làm sáng mắt và tăng cường thị lực

Tạng Can (Gan) theo y học cổ truyền có mối liên hệ mật thiết với đôi mắt - "Can khai khiếu ra mắt". Những người bị suy giảm chức năng gan âm thường gặp các triệu chứng như mắt bị khô rát, mờ mắt, hoa mắt, thị lực giảm sút đột ngột khi bước vào tuổi trung niên. Sử dụng nữ trinh tử giúp nuôi dưỡng dòng máu đến võng mạc, làm ẩm nhuận đôi mắt, giảm mệt mỏi cho mắt đối với những người phải làm việc liên tục với máy tính.

2.4. Khả năng bảo vệ gan và hỗ trợ tim mạch theo y học hiện đại

Trong quả nữ trinh tử chứa nhiều hoạt chất sinh học quý giá như axit oleanolic, ligustrin, các axit hữu cơ và vitamin. Trong đó, axit oleanolic có tác dụng tăng cường chức năng thải độc của gan, bảo vệ các tế bào gan khỏi các tác nhân gây hại do rượu bia hoặc hóa chất.

Ngoài ra, vị thuốc này còn giúp hỗ trợ hạ mỡ máu (giảm cholesterol xấu), chống xơ vữa động mạch, kháng khuẩn nhẹ và nâng cao hệ miễn dịch tự nhiên của cơ thể.

Nữ trinh tử có khả năng thải độc gan, bảo vệ gan hiệu quả

3. Những lưu ý cần biết khi sử dụng nữ trinh tử là gì?

Mặc dù nữ trinh tử là một vị thuốc bổ lành tính, nhưng dưới góc độ y học, bất kỳ loại thảo dược nào cũng có dược tính và cần cẩn trọng trong quá trình dùng. Việc tự ý lạm dụng hoặc sử dụng sai cách có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe. Sau đây là những lưu ý quan trọng bạn cần nắm: 

• Chống chỉ định tuyệt đối với người tỳ vị hư hàn: Vì nữ trinh tử có tính mát (thiên về hàn), nên những người có hệ tiêu hóa yếu, bụng hay bị lạnh, thường xuyên bị tiêu chảy, đầy bụng, đại tiện phân lỏng tuyệt đối không được sử dụng. Nếu cố tình dùng, tính hàn của thuốc sẽ ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, khiến tình trạng tiêu chảy và lạnh bụng trở nên trầm trọng hơn. Những người bị chứng dương hư (sợ lạnh, tay chân luôn lạnh) cũng nên tránh dùng nữ trinh tử. 
• Kiểm soát liều lượng hợp lý: Liều lượng sử dụng thông thường được khuyến cáo chỉ dao động từ 10g đến 15g mỗi ngày dưới dạng thuốc sắc hoặc hãm trà. Sử dụng quá liều lượng có thể gây ra hiện tượng say thuốc, buồn nôn hoặc chướng bụng.
• Tìm hiểu nguồn gốc và chất lượng thuốc khi sử dụng: Hiện nay trên thị trường có rất nhiều nguồn dược liệu trôi nổi, không rõ nguồn gốc xuất xứ, dễ bị ẩm mốc hoặc bị xông lưu huỳnh (diêm sinh) quá mức để bảo quản. Việc sử dụng dược liệu bẩn, chứa chất hóa học độc hại có thể gây suy gan, suy thận cấp tính. 

Với những lưu ý trên, người bệnh bắt buộc phải mua thuốc tại các nhà thuốc y học cổ truyền được cấp phép và phải tham khảo ý kiến tư vấn của thầy thuốc, bác sĩ chuyên khoa trước khi dùng.

Người bệnh cần thăm khám và tham vấn ý kiến của bác sĩ, thầy thuốc tại các cơ sở y tế uy tín trước khi sử dụng các bài thuốc thảo dược 

Hy vọng qua bài viết, bạn đọc đã hiểu nữ trinh tử là gì và những lưu ý khi dùng. Đây là vị thuốc quý giúp bổ can thận âm và dưỡng huyết, nhưng đòi hỏi người dùng phải hiểu đúng thể trạng và kiểm soát liều lượng nghiêm ngặt. Bạn hãy tham khảo ý kiến của các chuyên gia đông y hoặc bác sĩ để bồi bổ cơ thể một cách khoa học, tránh lạm dụng thảo dược trôi nổi để tránh làm ảnh hưởng đến sức khỏe. Nếu cần tư vấn thêm các thông tin liên quan, Quý khách có thể liên hệ với Hệ thống Y tế MEDLATEC theo tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.