1. Một số loại thuốc điều trị lao phổ biến

Hiện nay, các loại thuốc điều trị lao tương đối đa dạng. Tùy vào tình trạng bệnh lý cụ thể, bác sĩ sẽ xem xét chỉ định loại thuốc phù hợp. 

1.1. Isoniazid (INH)

Isoniazid thường dùng trong dự phòng lao và là thành phần cốt lõi trong phác đồ điều trị lao đang hoạt động. Loại thuốc này có thể được phối hợp cùng Rifapentine để điều trị lao tiềm ẩn cho người trưởng thành và trẻ nhỏ từ 2 tuổi trở lên. Đối với phác đồ dự phòng lao tiềm ẩn (3HP), người bệnh thường phải dùng thuốc 1 lần/tuần, duy trì trong 12 tuần (liệu pháp DOT). 

Thuốc Isoniazid dùng trong điều trị lao phổi

Tác dụng chính của Isoniazid là ngăn chặn quá trình tổng hợp axit mycolic, ức chế, phá vỡ thành tế bào vi khuẩn lao. Đối với người mắc lao phổi đang hoạt động, Isoniazid thường được dùng phối hợp với Pyridoxine (vitamin B6) 25 - 50 mg/ngày, nhằm phòng ngừa tình trạng viêm dây thần kinh ngoại biên. 

1.2. Rifampicin (RIF)

Rifampicin dạng viên nang hàm lượng 150mg hoặc 300mg chủ yếu được chỉ định trong điều trị lao hoạt động. Thay vì dùng đơn lẻ, người bệnh cần dùng Rifampicin với ít nhất một loại thuốc khác theo chỉ định của bác sĩ. Hoạt chất trong thuốc có tác dụng ức chế enzym RNA polymerase của vi khuẩn gây lao. Quá trình ức chế này không ảnh hưởng đến tế bào của cơ thể nhưng có thể gây tình trạng kháng chéo. 

Người bệnh cần duy trì dùng thuốc trong khoảng 6 tháng (giai đoạn tấn công và duy trì). Nếu sau 2 tháng xét nghiệm đờm vẫn cho kết quả dương tính, bác sĩ có thể chỉ định kéo dài giai đoạn củng cố, nâng tổng thời gian điều trị lên 9 tháng tùy theo phác đồ. 

1.3. Rifapentine

Rifapentine được dùng phối hợp với nhiều loại thuốc khác trong điều trị lao tiềm ẩn ở người lớn và trẻ nhỏ trên 2 tuổi. Trong điều trị lao hoạt động, việc sử dụng Rifapentine phải tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ của Chương trình Chống lao Quốc gia hoặc chỉ định riêng biệt của bác sĩ (tùy thuộc vào mức độ nhạy cảm của vi khuẩn). 

1.4. Pyrazinamid (PZA)

Pyrazinamid được điều chế theo dạng viên 500mg. Tác dụng của loại thuốc này là ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn gây lao trong môi trường axit (như trong các ổ viêm). Pyrazinamid có thể được chỉ định trong 2 tháng đầu (giai đoạn tấn công) điều trị lao. 

1.5. Ethambutol (E)

Ethambutol dạng viên nén hàm lượng 100 mg hoặc 400mg là loại thuốc có thể kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn lao, đồng thời ức chế quá trình chuyển hóa cho sự sống của vi khuẩn. Nhờ vậy, vi khuẩn sẽ dần bị tiêu diệt. Tuy nhiên, vi khuẩn lao hoàn toàn có khả năng kháng lại thuốc này nếu người bệnh không tuân thủ điều trị đúng cách (hiện tượng kháng thuốc). 

1.6. Rifabutin

Rifabutin là một loại kháng sinh thuộc nhóm Ansamycin. Loại kháng sinh này có nguồn gốc từ Rifamycin S. Dưới tác động của Rifabutin, enzyme RNA polymerase của vi khuẩn sẽ bị ức chế. Từ đó, quá trình nhân lên của vi khuẩn cũng bị ngăn chặn. Thuốc Rifabutin chủ yếu được chỉ định trong điều trị lao cho bệnh nhân nhiễm HIV không thể sử dụng Rifampicin do tương tác thuốc (đặc biệt là với các thuốc kháng virus ARV). 

2. Nguyên tắc chung khi sử dụng thuốc 

Bệnh nhân mắc lao phổi cần tuân thủ chặt chẽ theo hướng dẫn của bác sĩ khi dùng thuốc. Dưới đây là một số nguyên tắc chung người bệnh cần ghi nhớ: 

• Đối với bệnh lao tiềm ẩn: Người bệnh cần điều trị sớm theo chỉ định của bác sĩ, nhất là khi đang nhiễm HIV/AIDS hoặc có nguy cơ tiến triển thành dạng lao hoạt động. 
• Dùng thuốc đúng giờ và đủ thời gian: Trong quá trình điều trị, người bệnh không tự ý tăng liều hoặc giảm thời gian dùng thuốc khi chưa được bác sĩ hướng dẫn. Nên uống thuốc vào một giờ cố định trong ngày để tạo thói quen và duy trì nồng độ thuốc ổn định.
• Uống thuốc đều đặn: Không tự ý ngừng dùng thuốc. Đồng thời, thuốc chống lao (đặc biệt là Rifampicin) nên được uống xa bữa ăn (lúc bụng đói, ví dụ: 1 giờ trước khi ăn hoặc 2 giờ sau khi ăn) để đạt hiệu quả hấp thụ tốt nhất. 
• Tuân thủ chỉ định dùng phối hợp với loại thuốc khác (nếu có): Nếu thuốc điều trị lao là kháng sinh, người bệnh thường được chỉ định dùng phối hợp với một số loại thuốc khác trong thời gian nhất định. Trường hợp tự ý dùng đơn lẻ, bệnh nhân có thể phải đối mặt với nguy cơ kháng thuốc hoặc bệnh lý tiến triển nghiêm trọng hơn. 

Người mắc bệnh lao cần dùng thuốc đều đặn và đúng liều

3. Trả lời thắc mắc: Quên uống thuốc lao 1 ngày có sao không?

Bệnh nhân mắc lao phổi thường phải dùng thuốc dài ngày, từ 6 tháng trở lên. Trong thời gian điều trị, người bệnh cần sử dụng thuốc đều đặn và đúng liều theo chỉ dẫn của bác sĩ. Nếu không tuân thủ chỉ dẫn về liều lượng và tần suất sử dụng, bệnh nhân có thể phải đối mặt với nguy cơ kháng thuốc, khiến quá trình điều trị phức tạp hơn. 

Nếu chỉ quên uống thuốc một ngày, bạn không cần quá lo lắng về tình trạng kháng thuốc nhưng cần xử trí đúng cách ngay lập tức. Quy tắc xử lý được khuyến cáo như sau:

• Nếu nhớ ra trong ngày: Hãy uống liều đã quên ngay lập tức.
• Nếu đã đến ngày hôm sau: Hãy bỏ qua liều đã quên và uống liều tiếp theo đúng lịch trình. Tuyệt đối không uống gấp đôi liều để bù.
• Nếu quên liên tiếp từ 2 liều trở lên: Cần liên hệ ngay với bác sĩ điều trị để được hướng dẫn, tránh nguy cơ vi khuẩn bùng phát trở lại. 

Để hạn chế quên liều, người bệnh nên uống thuốc vào thời điểm cố định trong ngày (tốt nhất là buổi sáng khi bụng đói) hoặc đặt nhắc nhở trên điện thoại, luôn mang theo thuốc bên mình. 

Quên uống thuốc lao 1 ngày có sao không là băn khoăn chung của nhiều người bệnh

4. Biến chứng nguy hiểm khi ngừng sử dụng thuốc đột ngột 

Mỗi liệu trình dùng thuốc điều trị lao thường kéo dài ít nhất 6 tháng. Đối với thuốc kháng lao, người bệnh có thể dùng thuốc trong 9 đến 24 tháng (tùy thuộc vào phác đồ ngắn hạn hay dài hạn). Nếu tự ý ngừng sử dụng thuốc đột ngột hoặc thường xuyên quên không uống thuốc, người nhiễm lao có nguy cơ tái phát do vi khuẩn gây lao chưa bị tiêu diệt hoàn toàn. Thậm chí, việc ngừng dùng thuốc đột ngột còn là nguyên nhân dẫn đến tình trạng kháng thuốc hoặc siêu kháng thuốc. Khi đó, chi phí điều trị sẽ tăng cao gấp hàng chục lần, thời gian điều trị kéo dài và tỷ lệ tử vong cao hơn, đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh. 

Trong nhiều trường hợp, người bệnh có thể phải dùng thuốc kéo dài do không tuân thủ phác đồ ban đầu. Việc sử dụng thuốc dài ngày là một trong những nguyên nhân gia tăng tác dụng phụ, ảnh hưởng đến chức năng gan, thận, thính giác và thị giác. Do đó, bệnh nhân mắc lao phổi cần tuyệt đối tuân thủ chỉ dẫn của bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc ngay cả khi thấy các triệu chứng đã thuyên giảm. 

Ngưng sử dụng thuốc đột ngột có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc

5. Khi nào bệnh nhân cần đi khám?

Nếu phải dùng thuốc điều trị lao phổi dài ngày, bạn nên đi kiểm tra sức khỏe, làm xét nghiệm định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ (thường là mỗi tháng 1 lần). Thông qua kết quả xét nghiệm kiểm tra chức năng gan và một số hệ cơ quan khác, bác sĩ có thể đánh giá mức độ tiến triển, kịp thời điều chỉnh phác đồ để hạn chế ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh. 

Ngoài ra, nếu trong thời gian dùng thuốc, cơ thể xuất hiện tác dụng phụ ảnh hưởng đến sức khỏe, bạn cũng nên chủ động thăm khám hoặc trao đổi ngay với bác sĩ. Đồng thời cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu nguy hiểm sau:

• Nôn, buồn nôn liên tục, chán ăn, mệt mỏi vô cớ.
• Vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu (dấu hiệu tổn thương gan).
• Nhìn mờ, giảm thị lực hoặc rối loạn nhận biết màu sắc (tác dụng phụ của Ethambutol).
• Ù tai, chóng mặt (tác dụng phụ của Streptomycin hoặc Kanamycin).
• Nổi ban da, ngứa hoặc sốt phát ban.

Trường hợp phải dùng thuốc trong thời gian dài, bạn cần đi khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ

Lưu ý rằng, thông tin về một số loại thuốc điều trị lao phổi đề cập trong bài viết trên chỉ có tính chất tham khảo, không có giá trị thay thế cho tư vấn của chuyên gia y tế. 

Nhìn chung, bạn không cần quá lo lắng về việc quên uống thuốc lao 1 ngày có sao không. Bởi nếu chỉ quên uống thuốc 1 ngày và uống bù đúng cách, nguy cơ kháng thuốc là rất thấp. Tuy vậy, người bệnh nên tham khảo tư vấn của bác sĩ về cách xử lý trong trường hợp quên liều và chú ý tuân thủ chặt chẽ phác đồ điều trị để đạt hiệu quả khỏi bệnh hoàn toàn. Để được thăm khám và tư vấn kỹ hơn về phác đồ điều trị lao, bạn nên tìm đến các cơ sở y tế uy tín như chuyên khoa Truyền nhiễm thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC để được các bác sĩ hỗ trợ cụ thể hơn. Để đặt lịch khám, Quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 của MEDLATEC.