Trong khuôn khổ hội nghị, PGS.TS.BSCKII Trần Ngọc Dũng - Chủ nhiệm Bộ môn kiêm Chủ nhiệm khoa Giải phẫu bệnh, Học viện Quân y, Bệnh viện Quân y 103, đồng thời là chuyên gia Giải phẫu bệnh của Hệ thống Y tế MEDLATEC đã trình bày chuyên đề "Vai trò của xét nghiệm trong thực hành lâm sàng bệnh lý ung thư", mang đến góc nhìn toàn diện về vai trò của xét nghiệm trong y học ung thư hiện đại. 

TS. Nguyễn Trí Anh - Tổng Giám đốc MEDLATEC GROUP cùng Giám đốc các chi nhánh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ nhận hoa chúc mừng từ TS. Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế)

Tham dự hội nghị có đồng chí Nguyễn Tường Lâm - Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam; TS. Hà Anh Đức - Chủ tịch Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế); lãnh đạo Sở Y tế thành phố Cần Thơ; đại diện các bệnh viện, trung tâm y tế và đơn vị trực thuộc. 

Về phía Hệ thống Y tế MEDLATEC có TS. Nguyễn Trí Anh - Tổng Giám đốc MEDLATEC GROUP, tân Phó Chủ tịch Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam; cùng các chuyên gia, lãnh đạo hệ thống. 

Hội nghị cũng thu hút sự tham gia của lãnh đạo MEDLATEC khu vực phía Nam, đại diện các cơ quan báo chí, truyền thông và đông đảo cán bộ y tế trên địa bàn. 

Ung thư - gánh nặng y tế toàn cầu, nguyên nhân do đâu? 

Số liệu thống kê năm 2020 cho thấy, Việt Nam ghi nhận gần 183.000 ca ung thư mới mắc, trong đó có 98.916 ca ở nam giới và 83.647 ca ở nữ giới. Ở nam giới, ung thư gan là loại ung thư phổ biến nhất, chiếm 20,5% số ca mắc mới, tiếp theo là ung thư phổi, ung thư dạ dày, ung thư đại trực tràng và ung thư tuyến tiền liệt. Trong khi đó, ở nữ giới, ung thư vú đứng đầu, tiếp theo là ung thư phổi, ung thư đại trực tràng, ung thư dạ dày và ung thư gan. 

Những con số này phản ánh rõ ung thư đang trở thành gánh nặng lớn đối với hệ thống y tế và sức khỏe cộng đồng. Đáng chú ý, khoảng 80% bệnh nhân ung thư tại Việt Nam được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, khiến hiệu quả điều trị giảm sút đáng kể, đồng thời làm gia tăng chi phí điều trị và gánh nặng kinh tế cho người bệnh cũng như gia đình. 

PGS.TS.BSCKII Trần Ngọc Dũng - Chủ nhiệm Bộ môn kiêm Chủ nhiệm khoa Giải phẫu bệnh, Học viện Quân y, Bệnh viện Quân y 103, đồng thời là chuyên gia Giải phẫu bệnh của Hệ thống Y tế MEDLATEC báo cáo tại hội nghị

PGS.TS.BSCKII Trần Ngọc Dũng cho biết, ung thư không phải là bệnh xuất hiện đột ngột mà là quá trình tiến triển kéo dài trong nhiều năm, bắt nguồn từ sự tích lũy các biến đổi gen. Nhiều yếu tố có thể tham gia vào quá trình sinh ung thư, bao gồm các tác nhân hóa học như arsenic, amiăng, nitrosamine; các tác nhân vật lý như tia X, tia cực tím, bức xạ ion hóa; và các tác nhân sinh học như virus HPV, HBV, HCV, EBV. 

"Ung thư là hệ quả của quá trình tích lũy các biến đổi gen làm mất cân bằng cơ chế điều hòa tăng trưởng tế bào. Sự hoạt hóa các gen sinh ung thư và bất hoạt các gen ức chế u tạo điều kiện cho tế bào tăng sinh bất thường, xâm lấn và di căn", chuyên gia nhấn mạnh. 

Mặc dù là bệnh có tỷ lệ mắc và tử vong cao, nhưng nếu được phát hiện sớm, bệnh hoàn toàn có thể được kiểm soát tốt. Nhiều nghiên cứu cho thấy, khi khối u còn khu trú và chưa di căn, tỷ lệ sống sau 5 năm của người bệnh có thể cao gấp khoảng 4 lần so với trường hợp phát hiện muộn. 

71% trường hợp phát hiện ung thư muộn, kiểm soát thế nào cho hiệu quả? 

Đáng lưu ý, khoảng 71% trường hợp tử vong do ung thư có liên quan đến việc chưa được phát hiện và tầm soát kịp thời. Vì vậy, để chủ động phòng ngừa, người dân nên chủ động khám sức khỏe định kỳ và tầm soát sớm ung thư. 

Theo chuyên gia, một chương trình tầm soát ung thư hiệu quả cần đáp ứng nhiều tiêu chí quan trọng như bệnh có tỷ lệ mắc cao, diễn tiến chậm, có giai đoạn không triệu chứng kéo dài; xét nghiệm có độ nhạy và độ đặc hiệu cao; phương pháp thực hiện đơn giản, ít xâm lấn, chi phí hợp lý và việc phát hiện sớm phải giúp cải thiện rõ rệt tiên lượng sống. 

Hiện nay, nhiều chương trình tầm soát ung thư đã được chứng minh hiệu quả trong thực hành lâm sàng, bao gồm tầm soát ung thư vú bằng chụp X-quang tuyến vú, tầm soát ung thư cổ tử cung bằng PAP test và HPV test, tầm soát ung thư đại trực tràng bằng nội soi và xét nghiệm máu ẩn trong phân, tầm soát ung thư phổi bằng chụp CT liều thấp và tầm soát ung thư tuyến tiền liệt bằng khám chuyên khoa kết hợp xét nghiệm PSA. 

Các marker ung thư - nền tảng của chẩn đoán, đánh giá, tiên lượng bệnh 

Các đại biểu, y bác sĩ tham dự hội nghị chăm chú lắng nghe báo cáo của chuyên gia

Để nâng cao chất lượng chẩn đoán ung thư, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa thăm khám lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh và các xét nghiệm chuyên sâu. 

Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh và thăm dò chức năng như nội soi, siêu âm, X-quang, CT, MRI hay PET-CT giúp phát hiện, đánh giá vị trí và mức độ lan rộng của tổn thương. Tuy nhiên, để xác định bản chất khối u, tiên lượng bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, vai trò của xét nghiệm là không thể thay thế. 

Chất chỉ điểm khối u (Tumor Marker) là các chất như enzyme, hormone, thụ thể, protein hoặc DNA được tế bào ung thư trực tiếp tạo ra hoặc do cơ thể sản xuất dưới tác động của khối u. 

Các marker ung thư có giá trị trong sàng lọc ở nhóm nguy cơ cao, hỗ trợ chẩn đoán, đánh giá tiên lượng, theo dõi đáp ứng điều trị và phát hiện tái phát. Tuy nhiên, để sử dụng hiệu quả các chỉ điểm này, cần tuân thủ 3 nguyên tắc quan trọng như: đánh giá sự tăng nồng độ kết hợp nhiều marker, loại trừ các nguyên nhân tăng không do ung thư và theo dõi diễn biến marker kết hợp với các dữ liệu lâm sàng. 

Giải phẫu bệnh - "tiêu chuẩn vàng" trong chẩn đoán ung thư 

Tiếp theo nội dung nhận được sự quan tâm đặc biệt tại hội nghị là vai trò của giải phẫu bệnh - tế bào học được xem là "tiêu chuẩn vàng" trong xác định chính xác bản chất khối u. 

Xét nghiệm giải phẫu bệnh - tế bào học, gồm 4 loại: tế bào học, mô bệnh học, hóa mô miễn dịch và di truyền - sinh học phân tử. Trong đó, mô bệnh học đóng vai trò quyết định trong chẩn đoán xác định ung thư; hóa mô miễn dịch giúp phân loại, tiên lượng và lựa chọn phác đồ điều trị; còn các kỹ thuật di truyền và sinh học phân tử cho phép phát hiện các biến đổi gen, mở ra cơ hội điều trị cá thể hóa cho người bệnh. 

Hiện nay, các kỹ thuật giải phẫu bệnh và sinh học phân tử đã được ứng dụng rộng rãi trong nhiều loại ung thư như ung thư phổi, ung thư đại trực tràng, ung thư vú, ung thư buồng trứng và ung thư bàng quang, góp phần nâng cao đáng kể hiệu quả điều trị. 

Xét nghiệm gen - nền tảng của y học chính xác 

Một trong những xu hướng nổi bật của y học hiện đại là ứng dụng xét nghiệm đột biến gen trong chẩn đoán và điều trị ung thư. Hiện xét nghiệm gen được sử dụng trong nhiều mục đích khác nhau, từ đánh giá nguy cơ mắc bệnh, hỗ trợ chẩn đoán, tiên lượng đến lựa chọn điều trị nhắm trúng đích. 

Chuyên gia chia sẻ, nhiều gen đã được chứng minh có giá trị lâm sàng quan trọng như BRCA1/2, APC, VHL trong đánh giá nguy cơ; JAK2, BTK, ATP7B trong hỗ trợ chẩn đoán; TP53, FLT3, NPM1, IDH1/2 trong tiên lượng; hay EGFR, KRAS, NRAS, BRAF, KIT, PDGFRA trong lựa chọn điều trị nhắm trúng đích. 

Việc xác định chính xác các đột biến gen đặc hiệu giúp bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị theo hướng cá thể hóa, tối ưu hiệu quả điều trị, giảm tác dụng phụ và cải thiện tiên lượng sống cho người bệnh. 

Bên cạnh chuyên đề về ung thư, các đại biểu tham dự hội nghị còn được cập nhật kiến thức chuyên sâu về "Vai trò của quản lý chất lượng phòng xét nghiệm" do PGS.TS Nguyễn Thái Sơn - nguyên Chủ nhiệm Bộ môn kiêm Chủ nhiệm Khoa Vi sinh, Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y, Giám đốc Hệ thống Xét nghiệm MEDLATEC báo cáo. 

PGS.TS Nguyễn Thái Sơn - nguyên Chủ nhiệm Bộ môn kiêm Chủ nhiệm Khoa Vi sinh, Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y, Giám đốc Hệ thống Xét nghiệm MEDLATEC chia sẻ báo cáo tại hội nghị

Với những báo cáo chuyên sâu, cập nhật và giàu giá trị thực tiễn, hội nghị đã tạo diễn đàn trao đổi học thuật chất lượng cao cho đội ngũ y bác sĩ, từ đó mở ra cơ hội nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị ung thư theo hướng cá thể hóa. 

Hội nghị khoa học "Nâng cao chất lượng chẩn đoán và ứng dụng trong thực hành lâm sàng bệnh lý ung thư" là một trong những hoạt động trọng điểm thuộc chuỗi chương trình phối hợp giữa Sở Y tế thành phố Cần Thơ, Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam và Hệ thống Y tế MEDLATEC. Thông qua các hoạt động đào tạo, cập nhật kiến thức và hỗ trợ cộng đồng, chương trình góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ y tế, đồng thời lan tỏa nhận thức về chăm sóc sức khỏe chủ động. 

Trong khuôn khổ chương trình "Vì một Việt Nam khỏe mạnh hơn" diễn ra cùng ngày, Hệ thống Y tế MEDLATEC đã trao tặng 2.000 gói xét nghiệm phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng, tiếp tục khẳng định sứ mệnh đồng hành cùng ngành y tế trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe người dân Việt Nam.