1. Tìm hiểu về hen suyễn và các dấu hiệu hen suyễn bạn cần biết

Hen suyễn (hay còn được gọi là hen phế quản) là một dạng viêm mạn tính đường hô hấp, đặc trưng bởi sự nhạy cảm quá mức của phế quản trước những tác nhân kích thích. Tình trạng này sẽ dẫn đến các đợt co thắt phù nề và tăng tiết dịch nhầy. Đó cũng là lý do vì sao bệnh nhân hen suyễn thường cảm thấy khó thở, ho kéo dài và có tiếng thở rít đặc trưng. 

Hen suyễn khiến cuộc sống của người bệnh gặp nhiều khó khăn hơn

Bệnh hen suyễn (hen phế quản) có biểu hiện lâm sàng khá đa dạng, dễ nhầm lẫn với COPD, lao hoặc giãn phế quản. Điểm khác biệt lớn nhất chính là tính chu kỳ (tức là triệu chứng bùng phát khi gặp dị nguyên và có thể biến mất hoàn toàn sau cơn hen). Hen suyễn có thể được phân loại dựa theo tác nhân kích thích như: 

• Hen gắng sức: Xuất hiện khi vận động mạnh, đặc biệt trong môi trường lạnh và khô.
• Hen nghề nghiệp: Do người bệnh thường xuyên phải tiếp xúc với bụi, hóa chất hoặc khí độc tại nơi làm việc.
• Hen dị ứng: Thường bị kích hoạt bởi phấn hoa, nấm mốc, lông thú nuôi...

Một cơn hen điển hình thường được chia thành 3 giai đoạn với các dấu hiệu hen suyễn cụ thể như:

• Tiền triệu chứng: Hắt hơi, sổ mũi, ngứa mắt, ho khan hoặc tức ngực.
• Kịch phát: khó thở, thường hay thở rít về đêm hoặc khi giao mùa. Với những trường hợp nặng, người bệnh ngồi chống tay, há miệng để thở.
• Lui cơn: Tình trạng khó thở giảm dần; bệnh nhân ho khạc đờm trong và quánh.

Ngoài ra, còn một số dấu hiệu hen suyễn khác bạn cần lưu ý như:

• Ho dai dẳng, thường nặng hơn về đêm và vào buổi sáng sớm.
• Thở khò khè, đặc biệt phổ biến ở trẻ em.
• Có cảm giác nặng ngực, bị ép ngực thường xuyên.
• Bị rối loạn giấc ngủ do ho hoặc khó thở.
• Triệu chứng trở nên trầm trọng hơn khi mắc cảm cúm hoặc cảm lạnh.

Dấu hiệu hen suyễn khá đa dạng, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác

2. Những đối tượng dễ mắc hen suyễn 

Hen phế quản có thể khởi phát ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp ở những đối tượng sau:

• Người có cơ địa dị ứng (viêm mũi, chàm).
• Trẻ em bị nhiễm trùng hô hấp tái phát.
• Người béo phì 
• Người có tiền sử gia đình mắc bệnh.
• Người thường xuyên phải tiếp xúc với khói thuốc, bụi mịn, hóa chất công nghiệp hoặc sống trong môi trường ô nhiễm.

Người thường xuyên tiếp xúc với khói bụi có nguy cơ cao bị mắc bệnh hen suyễn

3. Những yếu tố có thể làm khởi phát cơn hen suyễn

Dưới đây là những tác nhân hàng đầu có thể gây nên các đợt khởi phát hen suyễn người bệnh cần lưu ý:

• Khói thuốc lá (chủ động và thụ động), các loại khí thải công nghiệp, khói từ việc đốt gỗ, cỏ hoặc nhang nến.
• Mạt bụi từ chăn ga gối nệm, nấm mốc trong môi trường ẩm ướt và protein từ chất thải của gián.
• Lông, da chết và các chất tiết (nước bọt, nước tiểu) của vật nuôi cũng có thể kích hoạt phản ứng viêm phế quản.
• Các đợt cảm cúm, nhiễm siêu vi, viêm xoang hoặc tình trạng trào ngược dạ dày thực quản (GERD).
• Không khí lạnh khô, các loại mùi hương nồng, hóa chất tẩy rửa hoặc một số loại thuốc xịt.
• Chất bảo quản sulfite (có trong thực phẩm khô, đồ đóng hộp, bia rượu) và một số loại thực phẩm có khả năng gây dị ứng khác.
• Căng thẳng, cảm xúc quá mạnh hoặc gắng sức khi tập luyện cường độ cao.

Việc chủ động cách ly với các tác nhân này sẽ giúp bạn kiểm soát tốt bệnh lý, ngăn chặn nguy cơ xảy ra cơn khó thở kịch phát.

Khói bụi, ô nhiễm,... là những nguyên nhân gây nên tình trạng hen suyễn

4. Phương án chẩn đoán bệnh lý

Khi nhận thấy các dấu hiệu hen suyễn, việc thăm khám y tế chuyên sâu là điều cần thiết để bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả. Theo đó, quy trình chẩn đoán thường gồm các bước sau đây:

• Khai thác bệnh sử: Tìm hiểu các dấu hiệu của bệnh hen suyễn, yếu tố kích phát, tiền sử dị ứng gia đình và môi trường sống.
• Đo chức năng hô hấp: Thực hiện test hồi phục phế quản (sau khi dùng thuốc giãn phế quản) để xác định tình trạng co thắt và khả năng đáp ứng của đường thở.
• Đo lưu lượng đỉnh: Theo dõi tốc độ luồng khí thở ra nhằm đánh giá diễn tiến bệnh và hiệu quả thuốc điều trị tại nhà.
• Chẩn đoán hình ảnh (X-quang, CT): Loại trừ tổn thương phổi khác và phát hiện các yếu tố gây khó kiểm soát hen như viêm xoang, polyp mũi.
• Đo FeNO và xét nghiệm dị ứng: Kiểm tra nồng độ Oxit Nitric trong khí thở và thực hiện test lẩy da, xét nghiệm IgE để xác định chính xác các dị nguyên đặc thù.

Bệnh nhân nên đến bệnh viện thăm khám ngay khi có các dấu hiệu hen suyễn nghi ngờ

5. Các biện pháp điều trị bệnh hen suyễn

Mặc dù bệnh hen suyễn chưa thể điều trị được dứt điểm hoàn toàn, nhưng việc kiểm soát tốt các cơn hen và ngăn ngừa đợt cấp là mục tiêu trọng tâm để người bệnh duy trì chất lượng cuộc sống ổn định. Theo đó, chiến lược điều trị thường bao gồm các phương pháp chủ đạo sau:

Sử dụng thuốc: Tùy mức độ hen, phác đồ điều trị duy trì có thể gồm: 

• Hen nhẹ: Sử dụng Corticoid hít liều thấp hoặc ICS-formoterol tùy trường hợp. 
• Hen trung bình và nặng: Điều trị duy trì bằng thuốc kiểm soát (Corticoid đường hít kết hợp thuốc giãn phế quản kéo dài). Lưu ý: Người bệnh cần thường xuyên mang theo thuốc cắt cơn để xử trí kịp thời các đợt khó thở kịch phát.

Kiểm soát các tác nhân gây hen suyễn: Chủ động tránh xa các yếu tố nguy cơ và điều trị triệt để các bệnh đồng mắc như viêm xoang và trào ngược dạ dày.

Kỹ năng quản lý bệnh:

• Sử dụng thành thạo các thiết bị phun, hít theo đúng kỹ thuật. Nên sử dụng buồng đệm khi dùng bình xịt định liều để tăng hiệu quả thuốc. 
• Tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị và hướng dẫn của bác sĩ.
• Chủ động theo dõi diễn tiến các dấu hiệu hen suyễn hàng ngày.
• Tiêm vắc xin cúm hàng năm và vắc xin phế cầu để phòng nhiễm trùng hô hấp làm bùng phát hen.
• Duy trì lịch tái khám định kỳ để điều chỉnh lộ trình điều trị phù hợp nhất.
• Bệnh nhân cần đến cấp cứu ngay khi có các biểu hiện như khó thở nặng không đáp ứng thuốc cắt cơn, nói không trọn câu, tím môi, móng tay tím tái... 

Hiểu rõ các dấu hiệu hen suyễn và tuân thủ lộ trình điều trị khoa học sẽ giúp người bệnh duy trì được chất lượng cuộc sống và đảm bảo sức khỏe tốt nhất. Nếu nhận thấy các biểu hiện nghi ngờ bệnh lý, bạn nên đi thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín như chuyên khoa Hô hấp thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC để được các bác sĩ kiểm tra và tư vấn. Để đặt lịch khám, Quý khách vui lòng liên hệ hotline 1900 56 56 56 của MEDLATEC để được hỗ trợ.