1. Nhịp tim trẻ em bình thường là bao nhiêu? 

Nhịp tim trẻ em không cố định mà sẽ thay đổi, giảm dần theo từng mốc phát triển sinh lý. Dưới đây là bảng tiêu chuẩn tham chiếu nhịp tim bình thường theo từng nhóm tuổi bạn có thể tham khảo:

Nguồn: NIH - Liên viện Sức khỏe Quốc gia Hoa Kỳ

Nhiều cha mẹ thường thắc mắc tại sao nhịp tim lại có xu hướng sụt giảm dần khi trẻ lớn lên. Sự sụt giảm tuần tự và logic này được định đoạt bởi quá trình trưởng thành của hệ thần kinh tự chủ. Ở những năm tháng đầu đời, hệ thần kinh giao cảm chiếm ưu thế, liên tục kích thích tim đập nhanh. Tuy nhiên, khi trẻ dần bước vào các độ tuổi lớn hơn, hệ thần kinh phó giao cảm bắt đầu phát triển mạnh mẽ và gia tăng mức độ kiểm soát. 

Ba mẹ nên nắm rõ nhịp tim trẻ em bình thường theo từng nhóm tuổi

2. Những yếu tố ảnh hưởng đến nhịp tim của trẻ

Nhịp tim chịu tác động bởi các yêu cầu chuyển hóa bên trong cơ thể cũng như các tác nhân vật lý và cảm xúc từ môi trường. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng này sẽ giúp cha mẹ tránh được những hoang mang không cần thiết khi nhịp tim của trẻ có sự biến động. Cụ thể:

• Vận động và trạng thái ngủ: Khi trẻ chạy nhảy hay tham gia thể thao cường độ cao, nhu cầu tiêu thụ oxy tăng vọt, hệ thần kinh giao cảm sẽ lập tức phản hồi bằng cách đẩy nhịp tim lên đến ngưỡng 200 lần/phút. Ngược lại, trong chu kỳ giấc ngủ sâu, nhịp tim sẽ giảm xuống mức cực kỳ thấp.
• Sốt và bệnh lý: Khi trẻ bị sốt, tốc độ chuyển hóa gia tăng. Về mặt lâm sàng, nhịp tim thường có xu hướng tăng từ 10 đến 15 nhịp/phút tương ứng với mỗi độ C thân nhiệt tăng thêm.
• Cảm xúc, căng thẳng và khóc lóc: Những trạng thái căng thẳng tâm lý, sự gào khóc chống đối hay cảm giác phấn khích tột độ đều kích hoạt chuỗi phản ứng thần kinh nội tiết. Quá trình này giải phóng ồ ạt các nội tiết tố căng thẳng, khiến trái tim đập dồn dập ngay cả khi trẻ không hề di chuyển.
• Cân nặng và thể trạng: Những trẻ béo phì thường phải đối diện với tình trạng nhịp tim nền cao hơn đáng kể do tim phải tăng cường đẩy máu để nuôi dưỡng khối lượng mô mỡ dư thừa. 
• Cafein, thuốc và môi trường nhiệt độ: Các thức uống chứa nhiều cafein (sô-cô-la, trà đậm, nước tăng lực) có thể gây ra tình trạng nhịp nhanh. Ngoài ra, các liệu pháp dùng thuốc như thuốc cảm cúm hay thuốc giãn phế quản cũng thường xuyên đẩy nhanh tần số điện tim ra khỏi mức sinh lý thông thường.

Vận động mạnh là nguyên nhân phổ biến làm nhịp tim trẻ tăng cao tạm thời

3. Khi nào nhịp tim trẻ là bất thường - Dấu hiệu cần đi khám ngay

Sự chuyển biến từ các biến động nhịp tim sinh lý sang trạng thái bệnh lý thường diễn ra rất âm thầm. Phụ huynh cần đặc biệt nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường sau để đưa trẻ đi thăm khám kịp thời:

• Nhịp tim nhanh, kéo dài: Dấu hiệu cảnh báo là khi nhịp tim của trẻ quá nhanh và không quay trở lại mức bình thường sau khi trẻ đã ngừng các hoạt động vận động, dừng khóc,... được khoảng 6 phút.
• Hội chứng nhịp nhanh trên thất: Biểu hiện lâm sàng của hội chứng này bao gồm tình trạng hồi hộp rõ rệt, trẻ có thể than phiền về việc lồng ngực đánh trống đập thình thịch liên hồi. Tình trạng này luôn đi kèm với cảm giác đau tức chèn ép vùng ngực, vã mồ hôi, hoa mắt và đau đầu dữ dội. 
• Nhịp tim chậm bất thường: Nhịp tim chậm do hội chứng nút xoang hay block tim độ cao rất nguy hiểm. Tình trạng này không thể duy trì đủ lưu lượng máu lên tổ chức não bộ, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của trẻ do gây ra các cơn ngất xỉu và ngưng tim.
• Các dấu hiệu cần cấp cứu ngay: Môi, da của trẻ chuyển sang màu tím tái xanh xao, nhợt nhạt không đều màu, đi kèm tức ngực trái lan ra hàm, kiệt sức toàn thân, ngất xỉu,...

Những trẻ có nhịp tim bất thường thường sẽ có những biểu hiện bên ngoài

4. Cách đo nhịp tim trẻ em tại nhà đúng 

Sau đây là 4 bước đo nhịp tim thủ công tại nhà cho trẻ ba mẹ có thể tham khảo:

• Bước 1 - Chuẩn bị thời điểm đo: Nếu trẻ vừa trải qua các hoạt động chạy nhảy, cười đùa hoặc khóc lóc, phụ huynh bắt buộc phải kiên nhẫn chờ đợi ít nhất 5 phút để hệ thống huyết động học trở lại cân bằng.
• Bước 2 - Tư thế đo: Ba mẹ nên để trẻ nằm ngửa hoặc ngồi thư giãn thoải mái nhất.
• Bước 3 - Vị trí đặt ngón tay: Phụ huynh khi đo tuyệt đối không sử dụng ngón cái để bắt mạch mà hãy sử dụng phần đệm mềm của ngón trỏ và ngón giữa để áp lên cổ tay phía ngón cái, vùng cổ, hoặc mặt trong nếp gấp khuỷu tay của trẻ.
• Bước 4 - Đếm nhịp đập: Việc đếm số nhịp đập phải diễn ra trọn vẹn và liên tục trong khoảng 60 giây, không nên áp dụng phương pháp đếm 15 giây rồi nhân 4 như ở người lớn để hạn chế tối đa sai số.

Lưu ý khi dùng thiết bị đeo thông minh hoặc máy SpO2: Phụ huynh có thể sử dụng máy đo nồng độ oxy bão hòa qua da (SpO2 kẹp ngón tay) có tích hợp hệ thống đếm nhịp quang học để theo dõi nhanh chóng.

Theo dõi nhịp tim của trẻ định kỳ giúp bảo vệ sức khỏe trẻ tốt hơn

Việc chủ động đo lường, theo dõi nhịp tim trẻ em định kỳ tại nhà là một trong những cách ba mẹ có thể theo dõi thể trạng của trẻ. Nếu nhận thấy có dấu hiệu bất thường, ba mẹ nên đưa trẻ đi thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín như chuyên khoa Nhi thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC để các bác sĩ kiểm tra và tư vấn thêm. Để được tư vấn chi tiết và đặt lịch khám sớm, Quý phụ huynh vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 của MEDLATEC để được hỗ trợ.