Bài thuốc dân gian chữa hạch ở cổ: Khi nào nên dùng và dùng sao cho đúng?

1. Các bài thuốc dân gian chữa hạch ở cổ

Trong y học cổ truyền, hạch ở cổ (thường xuất hiện do viêm họng, viêm amidan, hoặc nóng trong) có thể được cải thiện nhờ các thảo dược tự nhiên có tính kháng viêm, tiêu độc và hoạt huyết. Dưới đây là 3 bài thuốc dân gian được nhiều người truyền tai thực hiện:

1.1. Tỏi tươi

Tỏi được ví như một loại "kháng sinh tự nhiên" mạnh nhờ hoạt chất alicin dồi dào. Tỏi giúp kháng khuẩn, tiêu viêm và tăng cường hệ miễn dịch rất tốt cho người bị nổi hạch do viêm nhiễm vùng họng.

Cách dùng: Mỗi ngày, bạn chỉ cần ăn trực tiếp 2 - 3 tép tỏi sống trong các bữa ăn.

Sử dụng tỏi tươi là một trong các bài thuốc dân gian chữa hạch ở cổ

1.2. Lá trầu không

Theo Đông y, lá trầu không có vị cay nồng, tính ấm, sở hữu khả năng sát trùng và tiêu viêm mạnh mẽ, vì vậy nhiều người đã áp dụng loại lá này để làm xẹp các hạch viêm vùng cổ.

Cách dùng: Lấy khoảng 5 - 7 lá trầu không bánh tẻ, rửa sạch rồi giã nát cùng vài hạt muối hạt. Đắp hỗn hợp này lên vùng hạch ở cổ, dùng gạc y tế cố định lại trong khoảng 20 phút rồi rửa sạch. Thực hiện mỗi ngày 1 lần.

1.3. Củ mật gấu (hoặc lá cây mật gấu)

Cây mật gấu nổi tiếng với tác dụng thanh nhiệt, giải độc và tiêu thũng. Đây là bài thuốc Nam được nhiều người truyền tai nhau để hỗ trợ cải thiện triệu chứng trong một số trường hợp hạch lành tính.

Cách dùng: Dùng khoảng 10 - 15g lá hoặc thân cây mật gấu khô, rửa sạch rồi sắc với 500ml nước cho đến khi còn lại một nửa. Chia nước này ra uống 2 lần trong ngày.

2. Khi nào được phép áp dụng bài thuốc dân gian chữa hạch ở cổ? 

Không phải lúc nào bạn cũng có thể tùy tiện áp dụng các bài thuốc dân gian như đã trình bày ở trên khi bị nổi hạch ở cổ. Việc tự ý đắp thuốc lá lên khối hạch không rõ nguồn gốc có thể gây nhiễm trùng, bỏng da hoặc làm chậm trễ thời gian điều trị các bệnh lý nguy hiểm.

Bạn chỉ được phép áp dụng các bài thuốc dân gian chữa hạch ở cổ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện nghiêm ngặt dưới đây:

2.1. Chỉ áp dụng khi hạch có đầy đủ dấu hiệu lành tính

Cơ thể nổi hạch ở cổ thực chất là phản ứng tự nhiên của hệ miễn dịch nhằm chống lại sự tấn công của vi khuẩn, virus. Bạn chỉ nên dùng mẹo dân gian khi xác định rõ đây là hạch viêm lành tính thông qua các biểu hiện:

• Có nguyên nhân rõ ràng: Hạch xuất hiện cùng lúc hoặc ngay sau khi bạn bị viêm họng, viêm amidan, sâu răng, nhiệt miệng, hoặc cảm cúm.
• Đặc điểm của hạch: Khối hạch có kích thước nhỏ (thường dưới 1cm), khi sờ vào thấy mềm, đau nhẹ và di động tốt (có thể dịch chuyển nhẹ dưới da khi dùng ngón tay đẩy).
• Xu hướng tiến triển: Hạch có dấu hiệu nhỏ dần và tự biến mất sau khi các triệu chứng viêm họng hay cảm cúm của bạn thuyên giảm (thường trong vòng 7 - 14 ngày).

2.2. Chỉ áp dụng sau khi đi khám và hỏi ý kiến bác sĩ

Biện pháp an toàn nhất là bạn nên đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Ung bướu. Khi bác sĩ siêu âm và xác định: “Đây là hạch viêm phản ứng lành tính, chỉ cần theo dõi hoặc điều trị nội khoa tại nhà”, lúc này bạn có thể hỏi ý kiến bác sĩ về việc sử dụng thuốc dân gian để hỗ trợ giảm sưng, tiêu viêm nhanh hơn.

Bạn đọc chỉ nên áp dụng bài thuốc dân gian khi có chỉ định từ bác sĩ 

3. Tuyệt đối không dùng bài thuốc dân gian trong trường hợp nào?

Nếu khối hạch ở cổ có các đặc điểm sau, đó có thể là dấu hiệu của hạch ác tính (ung thư) hoặc bệnh lý nghiêm trọng:

• Hạch cứng: Sờ vào thấy khối hạch rất cứng chắc, dính chặt vào các mô xung quanh, không di động (không di chuyển được khi bạn dùng ngón tay đẩy nhẹ).
• Hạch phát triển nhanh: Kích thước hạch tăng lên rõ rệt theo từng ngày hoặc từng tuần, đường kính lớn vượt quá 2cm.
• Hạch nổi dai dẳng: Hạch xuất hiện không rõ lý do (không bị viêm họng, viêm răng trước đó) và tồn tại kéo dài trên 3 - 4 tuần mà không có dấu hiệu nhỏ đi.
• Nổi nhiều hạch (hạch chùm): Hạch nổi thành từng cụm, từng chùm ở nhiều vị trí trên cổ hoặc xuất hiện thêm hạch ở nách, bẹn.

Khi nổi hạch ở cổ kết hợp với một trong các dấu hiệu toàn thân dưới đây, bạn cần đến bệnh viện sớm thay vì tự chữa tại nhà:

• Sút cân đột ngột: Giảm cân nhanh chóng trong thời gian ngắn mà không rõ nguyên nhân (không do ăn kiêng hay tập luyện);
• Sốt kéo dài: Thường xuyên sốt nhẹ, đặc biệt là tình trạng sốt tăng dần về chiều và đêm;

Bạn đọc cần chủ động thăm khám nếu tình trạng xuất hiện hạch cổ kèm theo sốt cao kéo dài 

• Đổ mồ hôi trộm: Ban đêm khi ngủ đổ rất nhiều mồ hôi dù thời tiết không nóng;
• Cơ thể suy nhược: Luôn cảm thấy mệt mỏi quá mức, chán ăn, da dẻ xanh xao.

Ngoài ra, bạn tuyệt đối không đắp bất cứ loại lá hay nguyên liệu dân gian nào lên cổ nếu vùng da bọc ngoài hạch đang có biểu hiện sưng đỏ, nóng rát hoặc có dấu hiệu tụ mủ, rỉ dịch. Việc đắp lá lúc này sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập sâu hơn, gây hoại tử da hoặc nhiễm trùng huyết cực kỳ nguy hiểm.

Tóm lại, các bài thuốc dân gian chữa hạch ở cổ chỉ có tác dụng hỗ trợ giảm sưng đối với hạch viêm lành tính. Đối với hạch do lao, hạch do bệnh tự miễn hay hạch ung thư, các bài thuốc dân gian hoàn toàn không có tác dụng điều trị tận gốc. Bạn cần chủ động đi khám chuyên khoa Ung bướu hoặc Tai Mũi Họng để có kết luận chính xác. Nếu bạn đọc có nhu cầu thăm khám, chẩn đoán chính xác tính chất hạch, có thể liên hệ tới Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ kịp thời.