1. Bệnh tự miễn là gì?

Bệnh tự miễn xảy ra khi hệ miễn dịch mất khả năng nhận diện đúng, dẫn đến việc tấn công các tế bào khỏe mạnh của cơ thể. Trong điều kiện bình thường, hệ miễn dịch sẽ nhận biết và tiêu diệt các yếu tố gây hại xâm nhập vào cơ thể. Tuy nhiên, ở người mắc bệnh tự miễn, hệ thống bảo vệ này lại “nhầm lẫn” giữa tế bào của cơ thể và tác nhân lạ, từ đó tạo ra phản ứng miễn dịch gây tổn thương các mô bình thường.

Bệnh tự miễn xảy ra khi hệ miễn dịch của cơ thể tấn công nhầm các cơ quan khỏe mạnh 

Các bệnh tự miễn có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể như da, khớp, tuyến giáp, hệ thần kinh hoặc hệ tiêu hóa, thận tiết niệu... Dù biểu hiện khác nhau, các bệnh này thường có điểm chung là tình trạng viêm mạn tính.

Cho đến nay, y học vẫn chưa xác định rõ ràng nguyên nhân chính xác của bệnh tự miễn. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy bệnh có thể liên quan đến sự kết hợp của các yếu tố như di truyền, rối loạn hệ miễn dịch, thay đổi nội tiết, nhiễm trùng và tác động từ môi trường. Bệnh tự miễn có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào và thường gặp hơn ở phụ nữ.

2. Các bệnh tự miễn phổ biến hiện nay 

Tùy vào cơ quan bị hệ miễn dịch tấn công mà mỗi bệnh sẽ có biểu hiện và mức độ ảnh hưởng riêng. Dưới đây là một số bệnh tự miễn phổ biến hiện nay thường gặp trong thực tế lâm sàng.

Viêm khớp dạng thấp

Tình trạng bệnh thường biểu hiện qua đau khớp, sưng viêm, cứng khớp buổi sáng và khả năng vận động bị ảnh hưởng. Khi không được điều trị đúng thời điểm, bệnh có thể gây tổn thương khớp nghiêm trọng, ảnh hưởng kéo dài đến khả năng vận động.

Lupus ban đỏ hệ thống

Đây là bệnh lý tự miễn có thể gây tổn thương đa cơ quan, bao gồm da, khớp, thận, tim và hệ thần kinh. Người bệnh có thể xuất hiện phát ban đặc trưng trên mặt, kèm theo đau khớp, tình trạng mệt mỏi kéo dài, sốt nhẹ và rụng tóc. Bệnh có thể tiến triển từng đợt và cần được theo dõi, điều trị lâu dài để hạn chế biến chứng.

Lupus ban đỏ là một trong những bệnh tự miễn phổ biến hiện nay 

Bệnh Basedow (cường giáp tự miễn)

Bệnh Basedow xảy ra khi hệ miễn dịch kích thích tuyến giáp hoạt động quá mức, dẫn đến tình trạng cường giáp. Người bệnh có thể gặp các dấu hiệu như tim đập nhanh, sụt cân, run tay, lo lắng, mất ngủ và mắt lồi. Đây là một trong những bệnh tự miễn liên quan đến tuyến giáp khá phổ biến.

Viêm tuyến giáp Hashimoto

Trái ngược với Basedow, bệnh Hashimoto khiến hệ miễn dịch tấn công và phá hủy tuyến giáp, dẫn đến suy giáp. Người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi, tăng cân, da khô, rụng tóc và giảm khả năng tập trung. 

Bệnh vảy nến

Vảy nến xảy ra khi cơ chế miễn dịch rối loạn, thúc đẩy tế bào da tăng sinh quá mức. Các tổn thương đặc trưng gồm mảng da đỏ, dày, kèm lớp vảy trắng bạc, thường thấy ở khuỷu tay, đầu gối, da đầu hoặc lưng. Ngoài ảnh hưởng thẩm mỹ, bệnh còn có thể gây ngứa, đau rát và làm giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh.

3. Cách phòng ngừa bệnh tự miễn 

Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây ra bệnh tự miễn vẫn chưa được xác định hoàn toàn, do đó chưa có biện pháp nào có thể phòng ngừa tuyệt đối. Tuy nhiên, việc duy trì lối sống lành mạnh và chăm sóc hệ miễn dịch đúng cách có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tự miễn cũng như hạn chế các yếu tố kích hoạt bệnh. Bạn đọc có thể tham khảo các biện pháp sau đây: 

Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh

Bạn nên xây dựng thực đơn cân bằng với đầy đủ các nhóm chất như protein, chất béo lành mạnh, vitamin và khoáng chất. Tăng cường ăn rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các loại hạt để cung cấp chất chống oxy hóa và dưỡng chất cần thiết cho cơ thể. Bên cạnh đó, nên hạn chế các loại thực phẩm công nghiệp, đồ ăn giàu đường, muối và chất béo bão hòa do có thể thúc đẩy phản ứng viêm trong cơ thể. 

Duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh là cách duy trì cơ thể khỏe mạnh 

Tập luyện thể dục thường xuyên

Vận động đều đặn giúp tăng cường sức đề kháng và cải thiện chức năng miễn dịch. Các hoạt động như đi bộ, chạy bộ, đạp xe, yoga hoặc bơi lội không chỉ giúp nâng cao sức khỏe tổng thể mà còn hỗ trợ kiểm soát cân nặng và giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh lý mạn tính. 

Kiểm soát căng thẳng

Hãy bố trí thời gian nghỉ ngơi hợp lý, thư giãn và duy trì sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Các phương pháp như thiền, yoga, đọc sách hoặc tham gia các hoạt động giải trí có thể giúp giảm căng thẳng hiệu quả.

Ngủ đủ giấc

Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi và điều hòa hoạt động của hệ miễn dịch. Người trưởng thành nên ngủ từ 7 - 8 giờ mỗi đêm để đảm bảo cơ thể được nghỉ ngơi và tái tạo năng lượng.

Thăm khám sức khỏe định kỳ

Khám định kỳ là cách hiệu quả để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và có hướng can thiệp kịp thời. Đặc biệt, với những người có tiền sử gia đình mắc bệnh tự miễn hoặc có các dấu hiệu nghi ngờ, việc kiểm tra sức khỏe thường xuyên sẽ giúp kiểm soát nguy cơ và bảo vệ sức khỏe tốt hơn.

Tóm lại, hiểu đúng bệnh tự miễn là gì sẽ giúp mỗi người chủ động hơn trong việc nhận biết các dấu hiệu bất thường của cơ thể và có biện pháp chăm sóc sức khỏe phù hợp. Nếu bạn đọc còn các thắc mắc có liên quan hoặc xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ cần được tư vấn kiểm tra sức khỏe, hãy liên hệ Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được đội ngũ bác sĩ chuyên môn hỗ trợ kịp thời.