1. Chắp mắt là gì?

Chắp mắt là tình trạng viêm mạn tính tuyến Meibomius - tuyến tiết dầu nằm bên trong bờ mi mắt. Khi lỗ tuyến bị bít tắc, chất dầu không thoát ra ngoài được sẽ tích tụ thành một khối u nhỏ trong mi mắt.

Khác với lẹo mắt - thường do nhiễm khuẩn cấp tính gây sưng đỏ và đau nhiều, chắp mắt tiến triển chậm, ít đau hoặc không đau, sờ thấy khối cứng dưới da mi mắt.

Các biểu hiện của chắp mắt thường gồm:

• Xuất hiện cục nhỏ ở mi trên hoặc mi dưới.
• Ban đầu có thể hơi sưng đỏ, sau đó trở thành khối cứng.
• Ít đau hoặc chỉ cảm thấy cộm mắt.
• Chảy nước mắt, cảm giác cộm khó chịu khi chớp mắt.

Nếu chắp lớn có thể chèn ép giác mạc làm nhìn mờ hoặc loạn thị tạm thời.

Tùy vào kích thước chắp mà mức độ ảnh hưởng tới mắt của mỗi người sẽ có sự khác nhau

2. Bị chắp mắt có nên mổ không?

Không phải tất cả trường hợp chắp mắt đều cần mổ. Quyết định mổ hay không sẽ được bác sĩ cân nhắc tùy thuộc vào kích thước khối chắp, thời gian tồn tại, mức độ ảnh hưởng đến mắt và khả năng đáp ứng với phương pháp điều trị nội khoa.

2.1. Đa số trường hợp chưa cần mổ ngay

Ở giai đoạn sớm, chắp mắt thường còn nhỏ và mới hình thành. Lúc này, việc chườm ấm nhiều lần trong ngày kết hợp massage nhẹ mi mắt có thể giúp làm mềm chất dầu bị ứ đọng, tạo điều kiện cho tuyến Meibomius thông trở lại.

Nếu chăm sóc đúng cách, nhiều trường hợp chắp sẽ nhỏ dần và biến mất sau vài tuần mà không cần phẫu thuật.

2.2. Một số trường hợp cần mổ

Nếu khối chắp không giảm sau khoảng 1 - 2 tháng điều trị bảo tồn hoặc đã trở thành khối xơ cứng, khả năng tự khỏi sẽ thấp hơn. Khi đó, bác sĩ Nhãn khoa có thể chỉ định tiểu phẫu rạch nạo chắp để lấy phần dịch viêm và mô hạt bên trong, loại bỏ hoàn toàn khối chắp.

Ngoài ra, trường hợp chắp phát triển với kích thước lớn, nhất là ở trẻ em, có thể đè lên giác mạc làm thay đổi độ cong giác mạc. Điều này khiến người bệnh nhìn mờ, loạn thị tạm thời. Nếu kéo dài, nhất là ở trẻ nhỏ đang trong giai đoạn phát triển thị giác, bác sĩ cũng có thể cân nhắc can thiệp sớm để hạn chế nguy cơ nhược thị.

Sau khi đánh giá tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ cân nhắc có nên mổ chắp mắt hay không

3. Các phương án xử trí với chắp mắt 

Nếu bạn đang băn khoăn “bị chắp mắt có nên mổ không”, hãy lưu ý rằng, bạn không nên tự quyết định phương thức điều trị đối với trường hợp của mình. Chỉ qua thăm khám, đánh giá mức độ của bệnh, bác sĩ mới lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp nhằm giúp chắp khỏi nhanh và hạn chế nguy cơ tái phát.

3.1. Chườm ấm

Đây là phương pháp đơn giản nhưng có hiệu quả đối với nhiều trường hợp chắp mới xuất hiện. Người bệnh có thể dùng khăn sạch, ấm chườm lên mắt khoảng 10 - 15 phút, 3 - 6 lần/ngày.

Sau khi chườm, hãy massage nhẹ nhàng dọc theo bờ mi theo hướng từ trên xuống (mi trên) hoặc từ dưới lên (mi dưới). Không nên dùng khăn quá nóng để chườm vì có thể gây bỏng vùng da quanh mắt.

3.2. Dùng thuốc theo chỉ định 

Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng: thuốc kháng sinh nhỏ mắt, thuốc uống chống viêm hoặc điều trị các bệnh lý nền như viêm bờ mi, rối loạn tuyến Meibomius.

Người bệnh không nên tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa corticoid để sử dụng vì có thể làm tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể, che lấp các bệnh lý khác.

3.3. Tiểu phẫu rạch nạo chắp

Nếu điều trị bảo tồn không hiệu quả, bác sĩ sẽ chỉ định tiểu phẫu. Thời gian thực hiện thường diễn ra trong khoảng 15 - 30 phút. Sau thủ thuật, người bệnh sẽ được bác sĩ kê đơn thuốc nhỏ mắt và hướng dẫn chăm sóc mắt tại nhà.

Tiểu phẫu rạch nạo chắp mắt diễn ra tương đối đơn giản và nhanh chóng

4. Phẫu thuật chắp mắt được thực hiện như thế nào?

Sau khi đánh giá tình trạng bệnh, người bệnh sẽ được bác sĩ giải thích bị chắp mắt có nên mổ không. Với trường hợp cần can thiệp tiểu phẫu rạch nạo chắp mắt, người bệnh không nên lo lắng quá vì đây là một tiểu phẫu tương đối đơn giản, thường diễn ra theo quy trình sau: 

4.1. Gây tê tại chỗ

Một lượng thuốc tê phù hợp sẽ được tiêm vào vùng mí mắt nên người bệnh vẫn tỉnh táo trong suốt quá trình tiểu phẫu. Sau gây tê, người bệnh sẽ không có cảm giác đau khi tiểu phẫu diễn ra.

4.2. Rạch và loại bỏ chất viêm, mô hạt

Bác sĩ thực hiện thao tác lật mí mắt và tạo một đường rạch nhỏ ở mặt trong mí mắt. Nếu chắp nằm sát da hoặc có đặc điểm đặc biệt, bác sĩ thường sẽ lựa chọn đường rạch ngoài da. Sau đó, bác sĩ dùng dụng cụ chuyên dụng lấy sạch chất viêm, nạo phần mô hạt còn sót và làm sạch khoang chắp. 

4.3. Chăm sóc sau tiểu phẫu

Sau khi kết thúc thủ thuật, bác sĩ sẽ dùng băng che mắt bệnh nhân trong vài giờ, kê đơn thuốc dùng tại nhà và hẹn lịch tái khám để đánh giá quá trình lành vết thương.

Để hạn chế nhiễm trùng và giảm nguy cơ tái phát, sau tiểu phẫu, người bệnh cần: 

• Không dụi mắt để tránh gây chảy máu, làm chậm lành vết thương và tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
• Dùng thuốc đúng đơn đã được bác sĩ kê, không dùng chung thuốc nhỏ mắt với người khác.
• Rửa tay sạch trước khi chạm vào mắt, hạn chế trang điểm vùng mắt cho đến khi mắt được điều trị khỏi hoàn toàn.

5. Làm thế nào để phòng ngừa chắp mắt tái phát?

Chắp mắt có thể tái phát nếu không kiểm soát tốt nguyên nhân gây bít tắc tuyến Meibomius. Để hạn chế nguy cơ này, bạn nên:

• Vệ sinh mi mắt hằng ngày nếu có viêm bờ mi.
• Tẩy trang sạch sau khi trang điểm.
• Không dùng chung mỹ phẩm mắt với người khác.
• Không dụi mắt khi tay đang bẩn.
• Điều trị tốt các bệnh lý nguy cơ như: viêm bờ mi, rối loạn chức năng tuyến Meibomius,...
• Khám mắt định kỳ 6 tháng/lần.

Nhìn chung, bị chắp mắt có nên mổ không phụ thuộc vào kích thước khối chắp, thời gian tồn tại, mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt và đáp ứng với điều trị bảo tồn. Phần lớn trường hợp mới xuất hiện có thể cải thiện bằng chườm ấm, vệ sinh mí mắt và theo dõi theo hướng dẫn của bác sĩ. Tiểu phẫu chỉ được cân nhắc khi khối chắp kéo dài, kích thước lớn, gây ảnh hưởng đến thị lực hoặc không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác. 

Thay vì tự tìm hiểu tại nhà, ngay khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ chắp mắt, bạn có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56, đặt lịch khám bác sĩ Chuyên khoa Mắt - Hệ thống Y tế MEDLATEC để có phương án xử trí an toàn.