1. Thế nào là rối loạn tiền đình?

Hệ tiền đình bao gồm hai thành phần: ngoại biên (tai trong) và trung ương (não và thân não). Phần tai trong (chứa các ống bán khuyên, túi nang và sỏi tai) đảm nhận nhiệm vụ cảm nhận chuyển động và trọng lực. Phần não - thân não xử lý các tín hiệu này để duy trì thăng bằng, phối hợp vận động và định hướng cơ thể trong không gian.

rối loạn tiền đình xảy ra khi hệ tiền đình hoặc các đường dẫn truyền thần kinh liên quan bị tổn thương. Điều này khiến não bộ tiếp nhận tín hiệu sai lệch về vị trí cơ thể, dẫn đến cảm giác chóng mặt, choáng váng hoặc mất cân bằng.

Người bị rối loạn tiền đình có thể gặp các dấu hiệu như: chóng mặt đột ngột, hoa mắt, quay cuồng, mất thăng bằng khi đi lại, buồn nôn, nôn, ù tai, giảm thính lực, mệt mỏi, khó tập trung,... 

Hầu hết các trường hợp bị rối loạn tiền đình xuất phát từ nguyên nhân:

• Lưu lượng máu đến não giảm khiến cho các cơ quan liên quan đến thăng bằng không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất.
• Thoái hóa cột sống cổ khiến mạch máu và dây thần kinh bị chèn ép, tuần hoàn máu lên não giảm, từ đó xuất hiện các triệu chứng rối loạn tiền đình.
• Căng thẳng trong thời gian dài làm cho hoạt động của hệ thần kinh trung ương bị rối loạn và ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng tiền đình.
• Bệnh lý tai trong như viêm mê nhĩ, viêm dây thần kinh tiền đình hoặc bệnh Meniere,... khiến hệ tiền đình bị tổn thương.
• Tuổi cao, mắc bệnh tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu,... làm tăng nguy cơ rối loạn tiền đình.

Chóng mặt, buồn nôn do rối loạn tiền đình gây ảnh hưởng đến cuộc sống

2. Cách chữa rối loạn tiền đình phổ biến nhất

Để chữa rối loạn tiền đình hiệu quả, người bệnh cần được chẩn đoán đúng nguyên nhân và tình trạng bệnh. Tùy theo từng trường hợp cụ thể, bác sĩ sẽ có hướng điều trị phù hợp.

2.1. Chẩn đoán nguyên nhân gây rối loạn tiền đình

Khi thăm khám, bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, thời gian xuất hiện cơn chóng mặt, các yếu tố khởi phát cũng như tiền sử bệnh lý liên quan để có căn cứ chẩn đoán ban đầu. 

Nếu cần thiết, người bệnh có thể được chỉ định chụp MRI, chụp CT-Scanner, đo thính lực hoặc kiểm tra chức năng tiền đình để tìm ra nguyên nhân chính xác. 

2.2. Điều trị nội khoa chỉ định của bác sĩ

Sau khi xác định nguyên nhân, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân. Trong giai đoạn cấp tính, mục tiêu chính là giảm nhanh các triệu chứng khó chịu như chóng mặt, buồn nôn, mất thăng bằng và cảm giác quay cuồng.

Các loại thuốc thường được sử dụng có thể là:

• Thuốc giảm chóng mặt và cải thiện chức năng tiền đình.
• Thuốc chống buồn nôn, chống nôn.
• Thuốc cải thiện tuần hoàn máu não.
• Thuốc giãn mạch hoặc thuốc tăng tuần hoàn máu.
• Thuốc điều trị bệnh lý nền là nguyên nhân gây rối loạn tiền đình.

Đối với trường hợp rối loạn tiền đình do tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu, việc kiểm soát tốt các bệnh lý này là yếu tố quan trọng giúp cải thiện triệu chứng lâu dài.

Người bệnh cần sử dụng thuốc đúng liều lượng và thời gian đã được bác sĩ chỉ định. Việc tự ý ngưng thuốc khi thấy đỡ chóng mặt hoặc tự ý đổi thuốc có thể khiến bệnh tái phát nhanh chóng hoặc trở nên khó kiểm soát hơn.

Để cải thiện triệu chứng, người bệnh có thể được bác sĩ áp dụng cách chữa rối loạn tiền đình bằng thuốc

2.3. Tập phục hồi chức năng tiền đình

Phục hồi chức năng cũng là một trong những cách chữa rối loạn tiền đình được áp dụng rộng rãi, nhất là đối với người thường xuyên chóng mặt hoặc mất thăng bằng. Các bài tập được duy trì đều đặn sẽ giúp não bộ học cách thích nghi với những tín hiệu bất thường từ hệ tiền đình, nhờ đó giảm thiểu chóng mặt, cải thiện khả năng giữ thăng bằng, tăng độ linh hoạt khi thay đổi tư thế và giảm nguy cơ té ngã.

Các bài tập phục hồi chức năng tiền đình cần được bác sĩ hoặc nhà vật lý trị liệu hướng dẫn cụ thể trước khi tự tập tại nhà. Một số bài tập phổ biến gồm: 

• Bài tập chuyển động mắt: Nhìn tập trung vào một điểm cố định trong khi từ từ di chuyển mắt theo chiều ngang rồi chiều dọc, mỗi chiều khoảng 1 phút, thực hiện 3 - 5 lần/ngày. 
• Bài tập chuyển động đầu: Giữ nguyên tư thế ngồi hoặc đứng thẳng, từ từ xoay đầu sang trái rồi sang phải (không xoay vòng tròn), lặp lại chậm rãi trong khoảng 1 - 2 phút. Dừng ngay nếu cảm thấy chóng mặt tăng nặng.
•  Bài tập đứng thăng bằng: Đứng bằng một chân, giữ ít nhất 30 giây, tăng dần thời gian theo khả năng. Nên đứng gần tường hoặc có người hỗ trợ để phòng té ngã.

2.4. Nghiệm pháp tái định vị sỏi tai

Nghiệm pháp này được chỉ định đặc hiệu cho chóng mặt tư thế lành tính (BPPV - Benign Paroxysmal Positional Vertigo), không áp dụng cho tất cả các dạng rối loạn tiền đình. Thủ thuật được thực hiện bằng cách di chuyển đầu của người bệnh qua một số tư thế nhất định để đưa các tinh thể (sỏi tai) nằm lạc chỗ trong các ống bán khuyên về đúng vị trí ban đầu. Nghiệm pháp Epley là phương pháp được nghiên cứu nhiều nhất, có hiệu quả giải quyết BPPV trong khoảng 80 - 90% trường hợp sau 1 - 3 lần thực hiện. Thủ thuật cần được bác sĩ chuyên khoa thực hiện hoặc hướng dẫn trực tiếp.

2.5. Điều chỉnh chế độ sinh hoạt hỗ trợ điều trị

Người bệnh nên duy trì thời gian ngủ 7 - 8 giờ/đêm, hạn chế thức khuya và tránh làm việc quá sức. Có được giấc ngủ chất lượng sẽ giúp hệ thần kinh được nghỉ ngơi và phục hồi tốt hơn.

Ngoài ra, người bệnh cũng cần hạn chế các yếu tố có thể kích thích cơn chóng mặt như: căng thẳng, làm việc quá sức, tiếp xúc với tiếng ồn lớn, uống nhiều bia rượu,... 

Mặc dù nhiều trường hợp bị rối loạn tiền đình có thể cải thiện bằng các biện pháp chăm sóc tại nhà nhưng trong các tình huống sau, người bệnh vẫn cần thăm khám chuyên khoa sớm: 

• Chóng mặt trong thời gian dài hoặc tái phát liên tục.
• Có triệu chứng thần kinh như tay chân yếu hoặc liệt, nói khó, nhìn mờ, mất ý thức,... Đây là các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ, cần gọi cấp cứu ngay.
• Bị ngã hoặc xảy ra chấn thương do mất thăng bằng.

Duy trì chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng khoa học có thể giảm nguy cơ tái phát rối loạn tiền đình

3. Biện pháp phòng ngừa nguy cơ tái phát rối loạn tiền đình 

Rối loạn tiền đình rất dễ tái diễn thường xuyên. Vì thế, muốn kiểm soát bệnh lâu dài, hạn chế các nguy cơ ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt và công việc, người bệnh nên thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa sau đây: 

• Duy trì lối sống lành mạnh, trong đó ưu tiên chế độ ăn uống khoa học, ngủ đủ giấc và tập thể dục thường xuyên để cải thiện sức khỏe hệ thần kinh và tuần hoàn máu.
• Tránh đứng lên hoặc ngồi xuống đột ngột vì điều này dễ kích thích cơn chóng mặt. 
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các bệnh lý nền như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu - yếu tố làm tăng nguy cơ rối loạn tiền đình.
• Điều trị hiệu quả các bệnh lý tai trong, cột sống cổ và bệnh tim mạch nhằm giảm thiểu nguy cơ tái phát triệu chứng.

Trường hợp thường xuyên xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ cần được chẩn đoán đúng và tìm ra cách chữa rối loạn tiền đình hiệu quả, quý khách hàng có thể liên hệ đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56.