1. Tổng quan về lá đại tướng quân

Đại tướng quân (còn gọi là náng hoa trắng) có tên khoa học là Crinum asiaticum, thuộc họ Thủy tiên, là cây thân thảo thường được trồng làm cảnh. Lá cây đại tướng quân dài, bản rộng, hình ngọn giáo, màu xanh đậm, mùi hơi hăng, mọc ra từ gốc.

Cây ra hoa và quả vào mùa hè. Hoa đại tướng quân màu trắng pha tím, mọc thành cụm tán. Mỗi cán hoa có 6 - 12 hoa hoặc hơn. Hoa có mùi thơm đặc trưng. Quả hình tròn, thường chứa 1 hạt bên trong.

Cây đại tướng quân

2. Cách dùng lá đại tướng quân chữa bong gân

Dùng lá đại tướng quân chữa bong gân là cách dân gian sử dụng và được lưu truyền từ xa xưa đến nay. 

2.1. Vì sao dân gian sử dụng lá đại tướng quân để chữa bong gân?

Dân gian cho rằng lá đại tướng quân có thể chữa bong gân vì công dụng làm ấm vùng tổn thương, cải thiện lưu thông máu, giảm đau nhức, giảm sưng đau phần mềm.

Khi đắp ngoài da, hơi nóng kết hợp với tinh dầu từ lá có thể giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn.

Tuy nhiên cần hiểu rõ: tác dụng của lá đại tướng quân trong chữa bong gân chủ yếu dựa trên kinh nghiệm dân gian và mới ở mức hỗ trợ giảm triệu chứng; hiệu quả làm lành tổn thương dây chằng chưa được chứng minh rõ ràng bằng nghiên cứu y khoa.

2.2. Cách dùng lá đại tướng quân chữa bong gân

Các cách dân gian thường dùng cây đại tướng quân chữa bong gân như sau: 

• Đắp lá đại tướng quân rang nóng:

Khi bị bong gân nhẹ, nhiều người đã lấy 3 - 5 lá đại tướng quân tươi rửa sạch, để ráo nước, đem hơ nóng hoặc rang cùng muối hạt sau đó giã hơi dập, bọc trong khăn sạch và chườm lên vùng bong gân khoảng 15 - 20 phút. Nhiệt nóng có thể giúp giảm cảm giác đau và làm thư giãn vùng cơ quanh khớp.

• Giã lá đại tướng quân đắp trực tiếp:

Đây là cách dùng lá đại tướng quân chữa bong gân rất đơn giản, chỉ cần rửa sạch lá rồi giã nhuyễn cùng vài hạt muối sau đó đắp trực tiếp lên vùng bong gân, cố định lại bằng gạc khoảng 30 phút.

• Kết hợp lá đại tướng quân với ngải cứu:

Ngải cứu có tính ấm, thường được dùng kết hợp trong các bài thuốc giảm đau xương khớp dân gian. Vì thế, nhiều người kết hợp ngải cứu với đại tướng quân để chữa bong gân bằng cách: giã một nắm vừa đủ lá đại tướng quân cùng ngải cứu, đem rang nóng cùng muối hạt, bọc trong khăn sạch rồi chườm lên vùng tổn thương. Cách này giúp tăng cảm giác thư giãn và hỗ trợ giảm đau tạm thời.

Trong quá trình dùng lá đại tướng quân chữa bong gân, người bệnh lưu ý: 

• Cảnh báo độc tính: Toàn cây đại tướng quân (đặc biệt là củ và lá) có độc nếu nuốt, uống do chứa các alkaloid như lycorine và tazettine. Nuốt phải có thể gây nôn, đau bụng, tiêu chảy, rối loạn nhịp thở, mạch nhanh, sốt; ngộ độc nặng có thể ảnh hưởng thần kinh. Do vậy, loại cây này chỉ dùng ngoài da, tuyệt đối không uống nước ép hay nhai nuốt.
• Thời điểm: Nên ưu tiên chườm lạnh trong 48 - 72 giờ đầu sau bong gân (giai đoạn cấp), không đắp lá nóng hay chườm nóng, vì nhiệt làm giãn mạch, có thể tăng sưng và chảy máu tại chỗ. Chỉ cân nhắc đắp nóng sau khi vùng tổn thương đã hết sưng nóng. 
• Ngoài ra: không đắp lá lên vùng da trầy xước (nhựa lá có thể gây kích ứng da), không xoa bóp mạnh vùng bong gân; nếu da mẩn đỏ, kích ứng thì ngừng ngay.

Dân gian thường dùng lá đại tướng quân giã nát đắp lên vùng bị bong gân

3. Lá đại tướng quân chữa bong gân có hiệu quả không?

Mặc dù được sử dụng phổ biến trong dân gian nhưng lá đại tướng quân chữa bong gân vẫn tồn tại nhiều hạn chế:

• Không điều trị được nguyên nhân tổn thương:

Lá đại tướng quân chữa bong gân chủ yếu hỗ trợ giảm triệu chứng bên ngoài. Bong gân thực chất là tổn thương dây chằng bên trong khớp. Nếu dây chằng bị rách hoặc khớp mất vững, việc đắp lá không thể phục hồi cấu trúc tổn thương.

• Dễ làm chậm thời gian điều trị:

Nhiều người chỉ sử dụng mẹo dân gian trong nhiều ngày mà không đi khám nên tổn thương nặng hơn, dây chằng không hồi phục, khớp lỏng lẻo trong thời gian dài, vì thế nguy cơ tái phát bong gân cao. Điều này khiến cho quá trình điều trị sau đó gặp nhiều khó khăn.

Nếu chỉ dựa vào mẹo dân gian mà không thăm khám để điều trị đúng cách, người bệnh có thể bỏ sót tổn thương nghiêm trọng như: rách dây chằng, trật khớp, gãy xương kín, tổn thương sụn khớp,... 

4. Can thiệp y khoa trong điều trị bong gân

Nhiều người cho rằng bong gân chỉ là chấn thương nhẹ và có thể tự khỏi bằng cách nghỉ ngơi hoặc áp dụng mẹo dân gian như dùng lá đại tướng quân chữa bong gân. Tuy nhiên, thực tế có không ít trường hợp dây chằng bị tổn thương nghiêm trọng nhưng không được phát hiện sớm, dẫn đến đau kéo dài và ảnh hưởng chức năng vận động.

Can thiệp y khoa là điều cần thiết để đánh giá chính xác mức độ tổn thương và có phác đồ điều trị phù hợp. Điều này sẽ giúp người bệnh được phục hồi tốt, giảm thiểu được nguy cơ xảy ra biến chứng về sau.

Trường hợp xuất hiện các tình trạng sau, người bệnh cần tới ngay cơ sở y tế thăm khám:

• Đã nghỉ ngơi và chườm giảm đau nhưng triệu chứng không cải thiện, đau kéo dài trên 3 ngày.
• Không thể đứng, di chuyển hoặc cử động khớp.
• Sưng nề và bầm tím nghiêm trọng.
• Bong gân tái phát nhiều lần.

Tùy mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ chỉ định nhiều phương pháp điều trị cụ thể như:

• Nghỉ ngơi và cố định khớp là việc cần thiết để dây chằng có thời gian hồi phục. Người bệnh có thể được cố định khớp bằng băng ép, đeo nẹp và hạn chế vận động.
• Chườm lạnh trong 48 giờ đầu sau chấn thương có tác dụng giảm sưng, giảm đau, hạn chế tụ máu.
• Dùng thuốc giảm đau, thuốc chống viêm để kiểm soát triệu chứng. Thuốc cần dùng theo liệu trình đã được bác sĩ kê đơn, không tự ý lạm dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài.
• Điều trị vật lý trị liệu phục hồi chức năng sau giai đoạn cấp tính nhằm tăng sức mạnh cho vùng cơ quanh khớp, phục hồi vận động, cải thiện độ linh hoạt của khớp và giảm nguy cơ tái bong gân. Các bài tập thường được cá nhân hóa tùy theo vị trí và mức độ tổn thương của người bệnh.
• Phẫu thuật nếu dây chằng rách hoàn toàn hoặc khớp mất vững nghiêm trọng để tái tạo dây chằng.

Bệnh nhân bị bong gân được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, đánh giá tình trạng bệnh

Lá đại tướng quân chữa bong gân là mẹo dân gian được nhiều người áp dụng nhằm hỗ trợ giảm đau và giảm sưng nhẹ. Tuy nhiên, phương pháp này không thể thay thế điều trị y khoa nếu bong gân mức độ trung bình hoặc nặng.

Nếu xuất hiện đau nhiều, sưng lớn, hạn chế vận động hoặc triệu chứng kéo dài, người bệnh nên đi khám sớm để được chẩn đoán chính xác và điều trị phù hợp, tránh biến chứng ảnh hưởng chức năng vận động lâu dài.

Khi phát hiện bong gân và cần được chẩn đoán, xử trí đúng cách, quý khách hàng có thể liên hệ ngay Hotline 1900 56 56 56 để đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC.