Chạy thận sống được bao lâu: Tiên lượng tuổi thọ và yếu tố quyết định

1. Giải đáp thắc mắc người bệnh chạy thận sống được bao lâu?

Thắc mắc chạy thận sống được bao lâu phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố sức khỏe và phương pháp điều trị, nhưng trung bình người bệnh có thể kéo dài sự sống từ 5 đến 10 năm, thậm chí nhiều trường hợp ghi nhận mốc 20 đến 30 năm tùy thuộc tuổi, bệnh nền và việc tuân thủ phác đồ. Chạy thận nhân tạo hay lọc màng bụng (thẩm phân phúc mạc) là phương pháp thay thế suy giảm chức năng thận, giúp lọc bỏ chất thải độc hại, muối thừa và nước ra khỏi cơ thể khi thận đã mất đến 85 - 90% chức năng.

Theo dữ liệu từ Hệ thống Dữ liệu Thận Hoa Kỳ (USRDS) và các báo cáo y khoa uy tín, , tỷ lệ sống sót sau 5 năm của bệnh nhân chạy thận đạt trung bình từ 40% đến 60% tùy nhóm tuổi, bệnh nền và quốc gia. Y học hiện đại đã ghi nhận không ít bệnh nhân bắt đầu lọc máu từ khi còn trẻ và vẫn duy trì cuộc sống sinh hoạt, làm việc bình thường suốt hơn 20 năm. Điều này chứng minh rằng chạy thận không làm mất đi hy vọng sống, mà là chiếc "cầu nối" giúp bảo tồn tính mạng và chờ đợi cơ hội ghép thận thích hợp.Với người đủ điều kiện, ghép thận thường mang lại thời gian sống dài hơn so với tiếp tục lọc máu.

Người chạy thận nhân tạo

2. Các yếu tố quyết định người chạy thận sống được bao lâu

Thời gian kéo dài sự sống của từng người bệnh hoàn toàn không giống nhau. Câu trả lời chính xác cho việc chạy thận sống được bao lâu chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi những yếu tố cốt lõi dưới đây:

Độ tuổi và thể trạng nền của bệnh nhân

• Bệnh nhân trẻ tuổi: Có lợi thế về sức đề kháng, các cơ quan khác chưa bị thoái hóa nên khả năng thích ứng với quá trình lọc máu tốt hơn, thời gian sống kéo dài hơn đáng kể.
• Bệnh nhân lớn tuổi: Thường đi kèm các quá trình lão hóa tự nhiên và suy giảm miễn dịch, khiến khả năng phục hồi sau mỗi ca chạy thận chậm hơn.

Bệnh lý đi kèm (Bệnh nền)

• Bệnh tiểu đường và huyết áp cao: Là hai nguyên nhân hàng đầu gây suy thận và cũng là yếu tố làm giảm tiên lượng sống nếu không được kiểm soát tốt.
• Bệnh lý tim mạch: Biến chứng tim mạch là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở người chạy thận. Việc kiểm soát xơ vữa động mạch, suy tim đóng vai trò then chốt trong việc duy trì tuổi thọ.

Người có bệnh lý nền không được kiểm soát tốt khi chạy thận nhân tạo là yếu tố giảm tiên lượng sống

Thời điểm bắt đầu tiến hành lọc máu

• Lọc máu chủ động: Bệnh nhân được theo dõi suy thận từ sớm và chuẩn bị cầu nối động tĩnh mạch (FAV) trước khi cần lọc máu thường tránh được việc đặt catheter tạm. Nhờ đó giảm nguy cơ nhiễm trùng và các biến chứng cấp như phù phổi cấp, tăng kali máu nặng.
• Lọc máu cấp cứu: Những trường hợp nhập viện trong tình trạng nguy kịch do bỏ trị hoặc phát hiện quá muộn thường có tiên lượng kém hơn trong giai đoạn đầu.

Sự tuân thủ phác đồ điều trị và chế độ dinh dưỡng

• Tuân thủ lịch lọc máu: Việc bỏ buổi chạy thận làm tích tụ độc tố ure, creatinin và nước trong cơ thể, gây ngộ độc và tăng nguy cơ ngừng tim đột ngột.
• Chế độ ăn uống khắt khe: Kiểm soát lượng nước nạp vào, kiểm soát kali, phốt pho và muối theo chỉ định giúp giảm tải gánh nặng cho hệ tuần hoàn giữa các kỳ chạy thận.

Người bệnh cần tuân thủ đúng phác đồ điều trị và chế độ dinh dưỡng

3. So sánh chạy thận nhân tạo và lọc phân phúc mạc (Thẩm phân phúc mạc)

Bên cạnh câu hỏi chạy thận sống được bao lâu, việc lựa chọn phương pháp lọc máu phù hợp cũng ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống và tuổi thọ người bệnh:

Phương pháp Chạy thận nhân tạo 

• Cơ chế: Máu được dẫn ra ngoài qua máy lọc nhân tạo để làm sạch độc tố rồi trả về cơ thể.
• Tần suất: Thực hiện tại bệnh viện 3 lần mỗi tuần, mỗi lần kéo dài từ 3 đến 4 tiếng.
• Ưu điểm: Được nhân viên y tế trực tiếp theo dõi và xử lý biến chứng kịp thời; hiệu quả lọc độc tố nhanh.
• Nhược điểm: Phụ thuộc vào lịch bệnh viện, huyết áp dễ dao động trong quá trình lọc.

Phương pháp Lọc màng bụng (thẩm phân phúc mạc)

 Cơ chế: Sử dụng chính màng bụng của bệnh nhân làm màng lọc tự nhiên thông qua một ống catheter cố định.

• Tần suất: Thực hiện hàng ngày tại nhà (thay dịch 4 lần/ngày hoặc dùng máy lọc tự động ban đêm).
• Ưu điểm: Người bệnh chủ động thời gian, có thể đi làm hoặc đi học; bảo tốn chức năng thận còn lại tốt hơn.
• Nhược điểm: Nguy cơ nhiễm trùng màng bụng (viêm phúc mạc) nếu không đảm bảo vệ sinh vô trùng tuyệt đối.

Nhìn chung, cả hai phương pháp có tiên lượng sống tương đương nhau nếu được thực hiện đúng kỹ thuật và tuân thủ nguyên tắc y khoa. Vì vậy, việc lựa chọn nên dựa trên tình trạng sức khỏe, điều kiện gia đình và tư vấn của bác sĩ. 

3. Những biến chứng thường gặp làm ảnh hưởng tuổi thọ người chạy thận

Hiểu rõ các nguy cơ giúp bệnh nhân chủ động phòng ngừa, từ đó giải tỏa áp lực về việc chạy thận sống được bao lâu:

• Biến chứng tim mạch: Suy tim co bóp, phì đại thất trái, nhồi máu cơ tim do tình trạng quá tải thể tích tuần hoàn và tăng huyết áp kéo dài.
• Tăng kali máu cấp tính: Khiến nhịp tim bị rối loạn nghiêm trọng, có thể gây ngừng tim đột ngột nếu ăn thực phẩm chứa nhiều kali như chuối, cam, dừa, rau màu xanh đậm.
• Nhiễm trùng đường vào mạch máu hoặc Catheter: Nhiễm trùng cầu nối AV hoặc chỗ đặt catheter nếu không vệ sinh sạch sẽ có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết nguy hiểm.
• Rối loạn khoáng xương và cường cận giáp thứ phát: Phốt pho tăng cao, canxi và vitamin D hoạt hóa giảm khiến tuyến cận giáp tăng tiết hormone. Điều này làm xương giòn, dễ gãy và gây đau nhức khớp mạn tính.
• Thiếu máu mãn tính: Do thận suy không sản xuất đủ hormone Erythropoietin kích thích tủy xương tạo hồng cầu, khiến người bệnh luôn trong trạng thái mệt mỏi, xanh xao.

4. Bí quyết giúp kéo dài tuổi thọ và nâng cao chất lượng sống cho người chạy thận

Để không còn phải lo lắng chạy thận sống được bao lâu và duy trì một cuộc sống lạc quan, người bệnh cần thực hành các nguyên tắc vàng sau:

Tuân thủ nghiêm ngặt chế độ dinh dưỡng y khoa

• Cắt giảm muối tối đa: Ăn nhạt giúp kiểm soát huyết áp và giảm cảm giác khát nước.
• Kiểm soát lượng nước uống: Lượng nước nạp vào mỗi ngày chỉ nên bằng lượng nước tiểu 24h cộng thêm khoảng 500ml (bao gồm cả nước trong canh, sữa, hoa quả).hoặc theo chỉ định của bác sĩ.
• Hạn chế thực phẩm giàu Kali và Phốt pho: Tránh ăn nội tạng động vật, hải sản khô, hạt ngô, các loại đậu, nước ép trái cây đậm đặc. Mức hạn chế cụ thể phụ thuộc vào kết quả xét nghiệm kali, phốt pho của từng người, nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. 
• Bổ sung đạm chất lượng cao: Ăn đủ thịt lợn nạc, lòng trắng trứng, cá tươi để bù đắp lượng đạm bị mất qua quá trình lọc máu mà không làm tăng Urê quá mức.

Tuyệt đối không tự ý bỏ buổi lọc máu

• Duy trì đúng lịch chạy thận 3 lần/tuần theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
• Không tự ý ngưng thuốc huyết áp, thuốc trợ tim hay thuốc hạ phốt pho máu khi chưa có ý kiến chuyên môn.

Chăm sóc và bảo vệ cầu nối mạch máu (FAV)

• Giữ vệ sinh sạch sẽ vùng tay có cầu nối mạch máu để tránh nhiễm trùng.
• Không đeo đồng hồ, nhẫn chặt, không mang vác nặng hoặc để người khác đo huyết áp, lấy máu trên tay có cầu nối FAV.
• Kiểm tra độ rung (rù) của cầu nối hàng ngày để phát hiện sớm nguy cơ đông máu gây tắc tĩnh mạch.

Rèn luyện tinh thần lạc quan và vận động nhẹ nhàng

• Giữ tinh thần thoải mái, giao lưu kết nối với các bệnh nhân trong câu lạc bộ lọc máu để chia sẻ kinh nghiệm và tiếp thêm nghị lực.
• Tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, dưỡng sinh giữa các ngày không chạy thận giúp tăng cường lưu thông máu và cải thiện sức khỏe tim mạch.

Dấu hiệu cần đi khám hoặc đến cơ sở y tế ngay: khó thở, đau ngực, tim đập bất thường, yếu cơ hoặc mệt lả đột ngột, sốt rét run, mất rung hoặc sưng đỏ đau ở cầu nối, đỏ hoặc chảy dịch ở chỗ đặt catheter, dịch lọc màng bụng đục kèm đau bụng. Bệnh nhân suy thận hoàn toàn có thể chủ động quyết định việc chạy thận sống được bao lâu bằng chính sự kiên trì, tuân thủ phác đồ điều trị và xây dựng một lối sống khoa học. Chạy thận không phải là kết thúc, mà là sự bắt đầu của một hành trình mới bảo vệ sự sống.

Người bệnh hãy chủ động tham vấn ý kiến của bác sĩ chuyên khoa Thận - Tiết niệu để xây dựng lộ trình điều trị và chăm sóc sức khỏe phù hợp nhất cho bản thân.

Quý khách hàng có nhu cầu thăm khám tại Hệ thống Y tế MEDLATEC, liên hệ 1900 56 56 56 để được hỗ trợ và đặt lịch khám.