Cục u ở mông là bệnh gì? Có nguy hiểm không, khi nào đi khám?

1. Cục u ở mông là bệnh gì?

Cục u ở mông thường do 5 nguyên nhân chính gây ra: mụn nhọt hoặc áp xe da, u bã đậu, u mỡ, nang lông vùng xương cụt và cục cứng sau tiêm bắp. Mỗi nguyên nhân có vị trí, cảm giác khi sờ và diễn tiến khác nhau.

Cục u ở mông có thể do nhiều nguyên nhân

1.1. Mụn nhọt và áp xe da

Mụn nhọt là tình trạng nang lông bị nhiễm khuẩn, chủ yếu do tụ cầu vàng, tạo thành cục sưng đỏ, nóng và đau. Sau khoảng 3 - 5 ngày, giữa nhọt thường hóa mủ và có đầu trắng vàng. Khi nhiều nhọt dính vào nhau hoặc mủ tụ thành túi lớn dưới da thì gọi là áp xe da, cục u lúc này to hơn, căng và đau nhức liên tục.

Mụn nhọt ở mông hay gặp ở người ngồi lâu, mặc quần bó, ra nhiều mồ hôi hoặc mắc đái tháo đường.

1.2. U bã đậu

U bã đậu là một túi kín dưới da chứa chất sừng màu trắng ngà, sệt và có mùi hôi. Cục u bã đậu thường tròn, chắc, kích thước từ 0,5 - 5 cm, không đau và đôi khi có một chấm nhỏ màu đen ở đỉnh. Khi bị nhiễm khuẩn, u bã đậu sưng đỏ, đau và dễ bị nhầm với mụn nhọt.

U bã đậu

1.3. U mỡ

u mỡ là khối mô mỡ lành tính nằm ngay dưới da, sờ thấy mềm như cao su, trượt nhẹ dưới ngón tay và không đau. U mỡ lớn rất chậm, đa số có kích thước dưới 5 cm và hay gặp ở người 40 - 60 tuổi.

1.4. Nang lông vùng xương cụt

Nang lông vùng xương cụt là túi nhỏ hình thành ở khe giữa hai mông, phía trên xương cụt, do sợi lông đâm ngược vào da. Nang lông vùng xương cụt gặp nhiều ở nam giới 15 - 30 tuổi, người nhiều lông, thừa cân hoặc phải ngồi lâu như lái xe, nhân viên văn phòng. Khi viêm, nang sưng đau, có thể chảy dịch mủ lẫn máu qua một hoặc vài lỗ nhỏ trên da.

1.5. Cục cứng sau tiêm bắp

Cục cứng sau tiêm bắp ở mông có thể xuất hiện vài ngày đến vài tuần sau khi tiêm thuốc hoặc vaccine, do thuốc chưa hấp thu hết, mô bị kích ứng hoặc nhiễm khuẩn tại chỗ tiêm. Cục cứng không đỏ, không nóng thường nhỏ dần trong 2 - 4 tuần. Cục cứng ngày càng sưng đỏ, đau tăng và sốt là dấu hiệu áp xe sau tiêm.

1.6. Viêm tuyến mồ hôi mủ

Viêm tuyến mồ hôi mủ (hidradenitis suppurativa) là bệnh viêm mạn tính ở nang lông vùng nếp gấp da. Bệnh gây các cục sưng đau và ổ áp xe tái phát ở mông, bẹn hoặc nách, thường để lại sẹo và đường rò dưới da. Vì vậy, nếu cục u ở mông nổi lại nhiều lần, bạn nên đi khám Da liễu thay vì chỉ xử trí từng ổ nhọt. 

2. Cách nhận biết cục u ở mông qua đặc điểm bên ngoài

Cục u ở mông có thể được phân biệt sơ bộ dựa vào 4 đặc điểm: mức độ đau, độ mềm hay cứng, khả năng di động và vị trí. Cách nhận biết này chỉ giúp định hướng, chẩn đoán chính xác vẫn cần bác sĩ thăm khám và siêu âm.

Cục u ở mông đau, đỏ, nóng và xuất hiện nhanh trong 1 - 3 ngày thường do nhiễm khuẩn. Cục u không đau, tồn tại nhiều tháng mà gần như không đổi kích thước thường gợi ý u mỡ hoặc u bã đậu chưa viêm.

Độ mềm và khả năng di động của cục u ở mông giúp phân biệt thêm. u mỡ mềm, trượt dễ dưới da, còn u bã đậu chắc hơn và dính vào da phía trên. Khối u cứng như đá, dính chặt vào mô bên dưới, ấn không xê dịch cần được khám sớm để loại trừ khối u ác tính.

Vị trí cục u ở mông gợi ý thêm nguyên nhân. Cục u ở khe mông, gần xương cụt hay nghĩ đến nang lông, còn cục u ở góc trên ngoài của mông, nơi thường tiêm thuốc, gợi ý cục cứng sau tiêm. Cục u sát hậu môn, đau tăng khi ngồi và khi đi đại tiện cần nghĩ đến áp xe cạnh hậu môn hoặc trĩ huyết khối, tức búi trĩ bị cục máu đông làm sưng tím và đau.

3. Cục u ở mông có nguy hiểm không?

Đa số cục u ở mông không nguy hiểm và có thể xử trí bằng thủ thuật nhỏ hoặc chỉ cần theo dõi. Cục u ở mông trở nên đáng lo chủ yếu khi bị nhiễm khuẩn mà xử trí sai, hoặc khi khối u có đặc điểm nghi ngờ ác tính.

Ổ nhiễm khuẩn ở mông nếu để lâu hoặc tự nặn có thể thành viêm mô tế bào, tức là nhiễm khuẩn lan trong da và mô dưới da, gây mảng đỏ lan rộng và sốt. Ở người mắc đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch, vi khuẩn có thể vào máu và gây nhiễm khuẩn huyết, tức nhiễm trùng máu. Áp xe cạnh hậu môn không được dẫn lưu đúng cách có thể để lại rò hậu môn, tức là đường hầm nhỏ thông từ ống hậu môn ra da, thường phải phẫu thuật.

Hiếm hơn, nhiễm khuẩn có thể lan sâu xuống lớp cân và cơ, gọi là nhiễm khuẩn hoại tử mô mềm. Tình trạng này tiến triển rất nhanh và cần cấp cứu, nhất là ở người bị đái tháo đường hoặc có tổn thương nằm gần vùng sinh dục - hậu môn. Cục u ở mông còn cần được loại trừ sarcoma phần mềm, một loại ung thư hiếm xuất phát từ mô mỡ, cơ hoặc mô liên kết, chiếm dưới 1% các ca ung thư ở người lớn. Sarcoma phần mềm thường không đau ở giai đoạn đầu nên dễ bị bỏ qua. Khối u lớn hơn 5 cm, nằm sâu dưới lớp cơ, to lên rõ trong vài tuần hoặc mọc lại sau khi cắt cần được bác sĩ kiểm tra sớm. Dù vậy, phần lớn khối u có các đặc điểm này vẫn là lành tính.

4. Chẩn đoán và xử trí cục u ở mông

Cục u ở mông được chẩn đoán chủ yếu bằng thăm khám trực tiếp và siêu âm phần mềm. Cách xử trí phụ thuộc vào nguyên nhân bác sĩ xác định được.

Siêu âm phần mềm là kỹ thuật đầu tay, không đau, cho kết quả trong khoảng 10 - 15 phút và phân biệt được ổ mủ, nang hay khối mỡ. Với khối u nằm sâu hoặc lớn trên 5 cm, bác sĩ có thể chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) để thấy rõ khối u và sinh thiết, tức là lấy một mẩu mô nhỏ để soi dưới kính hiển vi. Người có nhọt tái đi tái lại có thể được xét nghiệm đường huyết để tầm soát đái tháo đường.

Bạn có thể được chỉ định siêu âm phần mềm để chẩn đoán tình trạng u 

Mụn nhọt nhỏ có thể được chườm ấm 10 - 15 phút mỗi lần, 3 - 4 lần mỗi ngày để giúp nhọt tự vỡ và thoát mủ. Áp xe lớn cần được rạch, dẫn lưu mủ tại cơ sở y tế, bác sĩ sẽ cân nhắc dùng kháng sinh tùy mức độ nhiễm khuẩn. U bã đậu và nang lông vùng xương cụt muốn hạn chế mọc lại cần được cắt bỏ cả vỏ nang, tức lớp màng bao quanh khối u, nên thực hiện khi nang không còn viêm. U mỡ nhỏ, không gây vướng có thể chỉ theo dõi, chỉ cắt bỏ khi u to, gây đau khi ngồi hoặc vì lý do thẩm mỹ.

Bạn không nên tự nặn, chích kim hoặc đắp lá cây lên cục u ở mông vì dễ đẩy vi khuẩn vào sâu, làm ổ viêm lan rộng và để lại sẹo. Mẹo dân gian nếu dùng chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế điều trị y tế.

5. Khi nào cần đi khám cục u ở mông?

Bạn nên đi khám khi cục u ở mông có dấu hiệu nhiễm khuẩn nặng, có đặc điểm nghi ngờ khối u ác tính hoặc không cải thiện sau thời gian theo dõi. Các dấu hiệu cụ thể gồm:

• Cục u có kích thước lớn hơn 5 cm hoặc to dần lên theo thời gian mà không rõ nguyên nhân, dù to chậm. 
• Cục u cứng chắc, dính chặt vào mô bên dưới và không xê dịch khi ấn.
• Cục u sưng đỏ, đau tăng dần kèm sốt trên 38,5°C hoặc ớn lạnh.
• Vùng da đỏ quanh cục u lan rộng ra trong vòng 24 - 48 giờ.
• Mụn nhọt đã chườm ấm 5 - 7 ngày mà không vỡ mủ, không nhỏ lại.
• Cục u nằm sát hậu môn, gây đau khi ngồi hoặc khi đi đại tiện.
• Cục u mọc lại tại chỗ đã từng được cắt bỏ.
• Cục u kèm sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc nổi hạch ở bẹn.

Người mắc đái tháo đường, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc điều trị ung thư nên đi khám ngay khi có cục u viêm ở mông. Nhóm này dễ bị nhiễm khuẩn lan rộng nên không tự theo dõi tại nhà. Cục u ở mông có thể được khám tại chuyên khoa Da liễu với tổn thương nông trên da, hoặc chuyên khoa Ngoại với khối u nằm sâu, áp xe lớn và cục u cạnh hậu môn.Hãy đến cơ sở cấp cứu ngay nếu vùng mông hoặc đáy chậu đau dữ dội, đau nhiều hơn so với vẻ ngoài của vết sưng, da chuyển tím hoặc đen, nổi bọng nước, tê mất cảm giác hoặc sốt cao kèm lừ đừ. Đây có thể là dấu hiệu nhiễm khuẩn hoại tử mô mềm. 

6. Một số câu hỏi thường gặp về cục u ở mông

6.1. Cục u ở mông có tự hết không?

Cục u ở mông do mụn nhọt nhỏ hoặc cục cứng sau tiêm có thể tự hết sau 1 - 4 tuần. U bã đậu, u mỡ và nang lông vùng xương cụt thường không tự biến mất, vỏ nang hoặc khối mỡ chỉ được loại bỏ bằng thủ thuật cắt bỏ.

6.2. Cục u ở mông không đau có cần đi khám không?

Cục u ở mông không đau vẫn nên được bác sĩ kiểm tra ít nhất một lần để xác định bản chất, vì u mỡ, u bã đậu và cả sarcoma phần mềm ở giai đoạn đầu đều có thể không gây đau. Sau lần khám đầu, khối u lành tính nhỏ thường chỉ cần tự theo dõi kích thước mỗi 1 - 2 tháng và quay lại khám nếu u to lên hoặc thay đổi..

6.3. Cắt cục u ở mông có phải nằm viện không?

Cắt u bã đậu, u mỡ nhỏ hoặc rạch áp xe nông ở mông thường được làm dưới gây tê tại chỗ trong khoảng 20 - 30 phút và người bệnh về trong ngày. Nang lông vùng xương cụt phức tạp hoặc khối u nằm sâu có thể cần phẫu thuật lớn hơn và thời gian lành vết thương kéo dài vài tuần.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn trả lời câu hỏi cục u ở mông là bệnh gì và phân biệt được trường hợp có thể theo dõi với trường hợp cần đi khám. Nếu cục u lớn hơn 5 cm, cứng và dính chặt, to nhanh, sưng đỏ kèm sốt trên 38,5°C hoặc nằm sát hậu môn, bạn nên đi khám sớm để được siêu âm và chẩn đoán đúng nguyên nhân. Mọi thắc mắc hoặc có nhu cầu đặt lịch khám với các bác sĩ chuyên khoa Da liễu, Ngoại khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC, quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 để được tư vấn cụ thể.