Cúm B có lây không? Lây qua đường nào và bao lâu thì hết lây

1. Cúm B có lây không?

Cúm B là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm B (Influenza B) gây ra. Virus tấn công mũi, họng và đôi khi cả phổi. Cùng với cúm A, cúm B là tác nhân chính gây nên các đợt cúm mùa hằng năm.

Với câu hỏi cúm B có lây không, câu trả lời là có. Bệnh lây từ người sang người và dễ bùng phát ở nơi đông người, không gian kín như trường học, nhà trẻ, văn phòng. Khác với cúm A, virus cúm B chủ yếu lưu hành ở người, không có ổ chứa thường trực ở động vật. Vì vậy, cúm B chưa được ghi nhận gây đại dịch toàn cầu như một số chủng cúm A, nhưng vẫn có thể tạo thành dịch theo mùa.

Cúm B có thể lây nhanh trong gia đình khi có người mắc bệnh. 

Trước đây, virus cúm B được chia thành hai dòng là B/Victoria và B/Yamagata. Tuy nhiên, từ tháng 3/2020, chưa có ca nhiễm B/Yamagata nào được xác nhận trên thế giới. Các ca cúm B hiện nay chủ yếu do dòng B/Victoria. Vì vậy, WHO khuyến cáo bỏ thành phần B/Yamagata khỏi vắc xin cúm mùa. Nhiều nước đã chuyển sang vắc xin ba thành phần, gồm hai chủng cúm A và một chủng cúm B/Victoria. 

2. Cúm B lây qua những con đường nào?

Để trả lời đầy đủ câu hỏi cúm B có lây không, cần hiểu virus đi từ người bệnh sang người lành bằng cách nào. Cơ chế lây của cúm B tương tự cúm A, gồm hai con đường chính.

2.1. Lây qua giọt bắn đường hô hấp

Phần lớn trường hợp nhiễm cúm B xảy ra qua giọt bắn. Khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, các giọt nhỏ chứa virus bắn ra ngoài. Những giọt này có thể rơi vào miệng, mũi của người đứng gần hoặc được hít vào phổi.

Nguy cơ lây tăng lên khi bạn tiếp xúc gần và kéo dài với người bệnh, nhất là trong phòng kín, ít thông khí. Bạn cũng dễ bị lây hơn khi ngủ chung phòng hoặc ngồi cạnh người bệnh nhiều giờ liền.

2.2. Lây qua tay và bề mặt nhiễm virus

Con đường này ít gặp hơn. Bạn có thể nhiễm virus khi chạm tay vào đồ vật dính dịch tiết của người bệnh, rồi đưa tay lên miệng, mũi hoặc mắt. Những đồ vật thường gặp là tay nắm cửa, điện thoại, bàn phím, đồ chơi của trẻ.

Dùng chung cốc, khăn mặt hay bát đũa với người đang mắc cúm cũng làm tăng khả năng tiếp xúc với nước bọt và dịch mũi họng chứa virus. Trẻ nhỏ hay cho tay, đồ chơi vào miệng nên dễ bị lây theo cách này.

Bạn có thể bị lây cúm khi chạm tay vào bề mặt nhiễm virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng. 

3. Người mắc cúm B có thể lây trong bao lâu?

Theo CDC Hoa Kỳ, virus cúm có thể được phát hiện ở phần lớn người nhiễm từ khoảng 1 ngày trước khi xuất hiện triệu chứng. Virus có thể được phát hiện đến 5 - 7 ngày sau khi bắt đầu bị bệnh. Người bệnh có khả năng lây lan virus cúm mạnh nhất trong 3 ngày đầu.

Triệu chứng cúm thường xuất hiện sau khoảng 2 ngày kể từ khi nhiễm virus, có thể dao động từ 1 đến 4 ngày. Như vậy, một người có thể đã truyền virus cho người thân, đồng nghiệp trước khi bắt đầu sốt hoặc ho. Một số người nhiễm virus nhưng không có triệu chứng vẫn có khả năng lây cho người tiếp xúc gần.

Ở trẻ nhỏ và người suy giảm miễn dịch, thời gian lây có thể kéo dài hơn 7 ngày. Hết sốt cũng chưa có nghĩa là người bệnh hoàn toàn không còn khả năng lây. Tuy vậy, lượng virus thải ra sau khi hết sốt thường thấp hơn nhiều so với lúc đang sốt.

4. Ai dễ gặp biến chứng khi bị lây cúm B?

Phần lớn người khỏe mạnh mắc cúm B sẽ hồi phục sau khoảng một tuần. Tuy nhiên, bệnh có thể diễn biến nặng hơn ở một số nhóm, bao gồm:

• Trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi.
• Người từ 65 tuổi trở lên.
• Phụ nữ mang thai và phụ nữ trong 2 tuần sau sinh.
• Người mắc bệnh mạn tính như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, bệnh tim mạch, đái tháo đường.
• Người suy giảm miễn dịch.
• Người béo phì nặng (BMI từ 40 trở lên). 

Viêm phổi là biến chứng thường gặp nhất. Một số ít trường hợp có thể bị viêm cơ tim, viêm não, viêm cơ, hoặc bệnh nền sẵn có trở nặng hơn. Nếu trong nhà có người thuộc những nhóm trên, bạn nên hạn chế tối đa việc để người bệnh tiếp xúc gần với họ.

5. Cách hạn chế lây cúm B trong gia đình và cộng đồng

Cúm B lây nhanh ở nơi sinh hoạt chung. Một vài thay đổi nhỏ trong thói quen hằng ngày đã có thể giúp giảm đáng kể số người bị lây.

5.1. Khi bạn đang mắc cúm B

Trong thời gian bị bệnh, bạn có thể áp dụng các biện pháp sau:

• Nghỉ ngơi tại nhà: Bạn nên tạm nghỉ học, nghỉ làm khi đang sốt. Chỉ nên quay lại sinh hoạt bình thường khi triệu chứng đã cải thiện và bạn hết sốt ít nhất 24 giờ mà không cần dùng thuốc hạ sốt.
• Đeo khẩu trang: Nên đeo khẩu trang khi buộc phải tiếp xúc với người khác, kể cả trong vài ngày đầu sau khi đi học, đi làm trở lại.
• Che miệng khi ho, hắt hơi: Dùng khăn giấy che miệng, mũi rồi bỏ khăn vào thùng rác có nắp. Sau đó, bạn nên rửa tay ngay.
• Dùng đồ dùng cá nhân riêng: Cốc, khăn mặt, bát đũa nên để riêng trong thời gian bị bệnh.
• Không tự ý dùng thuốc: Kháng sinh không diệt được virus cúm. Không dùng aspirin cho trẻ em và thiếu niên đang bị cúm vì có nguy cơ gây hội chứng Reye. Bạn nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thuốc hạ sốt, giảm đau cho trẻ. 

5.2. Khi chăm sóc người bệnh

Người chăm sóc nên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất 20 giây, nhất là sau khi tiếp xúc với người bệnh hoặc đồ dùng của họ. Nếu không có sẵn nước, bạn có thể dùng dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn.

Đồng thời, người chăm sóc nên thường xuyên lau sạch các bề mặt hay chạm tay như tay nắm cửa, công tắc đèn, điện thoại. Phòng của người bệnh nên được mở cửa cho thông thoáng. Nếu có thể, hãy để người bệnh ngủ riêng, hạn chế cho trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc phụ nữ mang thai tiếp xúc gần.

Rửa tay bằng xà phòng thường xuyên giúp giảm nguy cơ lây cúm khi chăm sóc người bệnh. 

5.3. Tiêm vắc xin cúm hằng năm

Tiêm vắc xin là biện pháp phòng cúm hiệu quả nhất hiện nay. Vắc xin cúm mùa giúp phòng cả cúm A và cúm B. Virus cúm liên tục thay đổi, còn miễn dịch sau tiêm giảm dần theo thời gian. Vì vậy, bạn nên tiêm nhắc lại mỗi năm.

Tiêm phòng không đảm bảo tuyệt đối bạn sẽ không mắc cúm. Tuy nhiên, vắc xin giúp giảm nguy cơ bệnh nặng và biến chứng. Trẻ từ 6 tháng tuổi, phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người có bệnh mạn tính và nhân viên y tế là những nhóm nên được ưu tiên tiêm. Trẻ từ 6 tháng đến 8 tuổi tiêm vắc xin cúm lần đầu cần tiêm 2 mũi theo lịch bác sĩ hướng dẫn.

6. Khi nào cần đi khám?

Cúm thường khởi phát nhanh với sốt, ớn lạnh, ho, đau họng, đau mỏi người, đau đầu và mệt. Trẻ em có thể bị nôn hoặc tiêu chảy nhiều hơn người lớn. Triệu chứng của cúm A, cúm B và một số bệnh hô hấp khác khá giống nhau. Chỉ dựa vào cảm nhận thì khó phân biệt được. Xét nghiệm dịch mũi họng giúp xác định tác nhân gây bệnh. Từ kết quả này, bác sĩ sẽ có cơ sở lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

Xét nghiệm dịch mũi họng tận nơi của MEDLATEC giúp xác định tác nhân gây bệnh

Với người có nguy cơ cao, thuốc kháng virus do bác sĩ chỉ định thường cho hiệu quả tốt hơn khi dùng sớm, trong khoảng 2 ngày đầu. Vì vậy, bạn nên đi khám sớm nếu thuộc nhóm nguy cơ hoặc bị sốt cao kéo dài.

Bạn nên đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu sau:

• Khó thở, thở nhanh hoặc thở gấp. Ở trẻ, có thể thấy lồng ngực rút lõm theo mỗi nhịp thở. 
• Đau hoặc tức ngực, đau bụng kéo dài.
• Chóng mặt đột ngột, lú lẫn, lơ mơ, khó đánh thức.
• Co giật.
• Đau cơ dữ dội, yếu người hoặc đi đứng không vững. Ở trẻ, dấu hiệu này có thể là trẻ không chịu đi lại. 
• Nôn nhiều, nôn liên tục, tiểu ít hoặc có dấu hiệu mất nước.
• Triệu chứng đã đỡ nhưng sau đó sốt trở lại và ho nặng hơn.
• Bệnh nền như hen, đái tháo đường nặng lên cũng là dấu hiệu cần đi khám ngay.
• Ở trẻ nhỏ: bỏ bú, bỏ ăn, li bì, da tái hoặc môi tím.
• Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt ở bất kỳ mức nào, hoặc trẻ sốt trên 40°C, cũng cần được đưa đi khám ngay. 

Hiểu đúng việc cúm B có lây không, lây qua đường nào và trong bao lâu sẽ giúp mỗi gia đình chủ động ngăn bệnh lan rộng. Bệnh lây chủ yếu qua giọt bắn và có thể lây từ trước khi người bệnh có triệu chứng. Ở nhà khi còn sốt, giữ vệ sinh tay và tiêm vắc xin hằng năm là những biện pháp đơn giản nhưng có giá trị. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, nhất là ở trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền, bạn nên cho người bệnh đi khám sớm.

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại MEDLATEC, người bệnh có thể được bác sĩ khám và làm xét nghiệm cúm A, B từ mẫu dịch mũi họng. Dịch vụ lấy mẫu tại nhà cũng giúp hạn chế lây nhiễm chéo khi phải di chuyển. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.