1. Đánh răng chảy máu: Dấu hiệu đặc trưng của bệnh lý răng miệng tại chỗ

Trong phần lớn các trường hợp, đánh răng chảy máu xuất phát từ nguyên nhân khu trú tại khoang miệng, liên quan đến tổn thương mô nha chu và thói quen vệ sinh sai cách, cụ thể:

Đánh răng chảy máu báo hiệu các bệnh lý răng miệng

1.1. Bệnh lý viêm nướu

Viêm nướu là tác nhân phổ biến và trực tiếp nhất gây ra hiện tượng đánh răng chảy máu. Triệu chứng lâm sàng của viêm nướu thường tiến triển khá âm thầm, khiến người bệnh có tâm lý chủ quan. Những dấu hiệu đặc trưng bao gồm:

• Nướu mất màu hồng sinh lý, chuyển sang đỏ sẫm hoặc đỏ tía tại viền và gai nướu.
• Bờ nướu sưng phồng, kết cấu lỏng lẻo, bở, mất độ bám dính săn chắc vào cổ răng.
• Bệnh nhân nhức mỏi chân răng, ngứa ran nhẹ, đau ê ẩm khi ăn nhai đồ chua, cay.
• Rất dễ chảy máu dù chỉ dùng bàn chải lông mềm hoặc chỉ nha khoa trượt qua kẽ răng.

Sự tích tụ cao răng là nguyên nhân gây viêm nhiễm và dẫn đến hiện tượng đánh răng chảy máu thường xuyên

1.2. Viêm nha chu

Viêm nướu nếu không được làm sạch cao răng, vi khuẩn sẽ thâm nhập xuống dưới nướu, phá hủy hệ thống dây chằng nha chu và tiêu xương ổ răng. Lúc này, bệnh tiến triển thành viêm nha chu - tình trạng nhiễm trùng mạn tính, tiến triển, có thể khiến răng lung lay, mất răng và làm giảm đáng kể chất lượng cuộc sống nếu không được điều trị kịp thời.

1.3. Các tổn thương do bệnh lý răng miệng khác

Sâu kẽ răng gây ứ đọng thức ăn, lên men axit tạo viêm nướu cục bộ. Nguy hiểm hơn, khi vi khuẩn thâm nhập buồng tủy sẽ gây hoại tử và hình thành áp xe răng. Bệnh nhân sẽ sốt cao, sưng nề mặt, nướu sưng to trông như mụn mủ, rò rỉ mủ hôi thối và chảy máu liên tục do mô mềm bị phá hủy.

2. Đánh răng chảy máy cảnh báo các bất thường sức khỏe khác 

Khi tình trạng chảy máu kéo dài dù đã duy trì vệ sinh răng miệng đúng cách, bạn có thể đang gặp phải một số bất thường về sức khỏe như:

2.1. Thiếu hụt vi chất dinh dưỡng

Sự thiếu hụt các yếu tố vi lượng sau có thể ảnh hưởng đến sức bền mạch máu vùng nướu:

• Vitamin C: Thiếu hụt vitamin C làm suy yếu cấu trúc collagen, mao mạch dễ vỡ, dễ khiến nướu sưng đỏ, dễ chảy máu, xuất huyết dưới da.
• Vitamin K: Thiếu hụt vitamin K có thể làm rối loạn đông máu dẫn đến tình trạng khó cầm máu, chỉ cần một vết xước nhỏ ở chân răng cũng khiến máu chảy dai dẳng. Dù vậy, thiếu vitamin K nặng ở người trưởng thành khá hiếm, thường gặp ở người bệnh gan, kém hấp thu hoặc đang dùng thuốc kháng vitamin K, nên nếu nghi ngờ rối loạn đông máu, người bệnh cần được bác sĩ thăm khám và làm xét nghiệm thay vì tự ý bổ sung.
• Kẽm (Zinc): Thiếu kẽm làm tổn thương nướu lâu lành, vi khuẩn dễ gây viêm. Ở người suy dinh dưỡng, chế độ ăn nghèo nàn kéo dài có thể góp phần làm nướu nhạy cảm hơn.
• Canxi và Magie: Hai khoáng chất này giữ vai trò quan trọng với hệ xương răng, giúp nền xương quanh răng vững chắc. Tuy nhiên, thiếu canxi hay magie đơn thuần hiếm khi là nguyên nhân trực tiếp gây chảy máu chân răng, yếu tố quyết định vẫn là vệ sinh răng miệng và kiểm soát mảng bám.

Thiếu hụt vi chất dinh dưỡng sẽ gây nên tình trạng chảy máu chân răng

2.2. Rối loạn nội tiết tố ở phụ nữ

Biến động hormone ở tuổi dậy thì, hành kinh, tiền mãn kinh cũng là nguyên nhân khiến nướu răng nhạy cảm hơn. Đặc biệt, hội chứng viêm nướu thai kỳ (tháng thứ 2 đến tháng 8) có thể làm tăng tính thấm mao mạch, nướu sưng đỏ và dễ chảy máu nhiều mỗi khi chải răng.

2.3. Bệnh lý về máu và hệ thống miễn dịch nguy hiểm

Khi chảy máu tự phát, lượng máu nhiều, khó cầm, đi kèm nốt bầm tím trên da, bạn cần cảnh giác với các bệnh lý nghiêm trọng như:

• Bệnh sốt xuất huyết: Ở giai đoạn nguy hiểm (ngày 3 - 7), chảy máu chân răng thường xuất hiện kèm sốt, mệt nhiều, xuất huyết dưới da (chấm, mảng bầm), có thể kèm chảy máu mũi, nôn ra máu hoặc đi cầu phân đen, cùng với xét nghiệm tiểu cầu giảm. Nếu chỉ có chảy máu khi đánh răng đơn thuần, không sốt, không triệu chứng toàn thân khác thì ít nghĩ đến sốt xuất huyết, và cần ưu tiên khám răng hàm mặt trước.
• Ung thư máu: Là bệnh lý rất hiếm gặp so với viêm nướu hoặc Viêm nha chu thông thường. Chảy máu chân răng do ung thư máu gần như luôn đi kèm nhiều triệu chứng khác như bầm tím toàn thân, chảy máu mũi, mệt mỏi nhiều, sốt kéo dài, sụt cân… Vì vậy, nếu có các dấu hiệu này, người bệnh cần đi khám chuyên khoa huyết học, thay vì tự suy đoán.
• Hội chứng suy giảm miễn dịch: Bệnh nhân đái tháo đường, HIV/AIDS hoặc stress mạn tính có hệ miễn dịch yếu. Khả năng diệt khuẩn của bạch cầu trong cơ thể suy giảm, viêm nha chu có thể bùng phát nhanh chóng.

2.4. Sử dụng các thuốc điều trị mạn tính

Hiện tượng chảy máu răng rất phổ biến ở người cao tuổi sử dụng thuốc dài ngày như:

• Bệnh nhân tim mạch dùng thuốc chống đông hoặc ức chế tiểu cầu làm vết xước nướu rỉ máu kéo dài. Nhóm thuốc này giúp phòng ngừa huyết khối, nhồi máu cơ tim, đột quỵ,… nên người bệnh tuyệt đối không được tự ý ngưng thuốc chỉ vì thấy chảy máu chân răng, mà cần trao đổi với bác sĩ điều trị tim mạch và bác sĩ răng hàm mặt để có hướng xử trí phù hợp.
• Thuốc hóa trị ung thư, chống động kinh, chẹn kênh canxi gây tác dụng phụ phì đại mô lợi, rất dễ chảy máu. Khi có những triệu chứng mới xuất hiện này, người bệnh nên thông báo với bác sĩ để được điều chỉnh phác đồ hoặc phối hợp điều trị nha chu nếu cần.

Một số loại thuốc mạn tính gây nên tình trạng chảy máu khi đánh răng

3. Sơ cứu và hướng điều trị tình trạng đánh răng chảy máu 

Như đã đề cập ở trên, tình trạng đánh răng bị chảy máu có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, việc điều trị sẽ tùy theo từng trường hợp nhất định. Nhưng trước tiên, người bệnh cần nắm được các sơ cứu trong trường máu chảy nhiều. 

3.1. Hướng dẫn các bước sơ cứu cầm máu tại chỗ an toàn

Nếu chảy máu ồ ạt sau khi đánh răng, bạn không hoảng loạn và cần thực hiện ngay các thao tác sau:

• Băng ép gạc: Gấp gạc y tế, ấn chặt lên gai nướu 15 - 20 phút để tiểu cầu hình thành cục máu đông.
• Chườm lạnh: Áp túi chườm ngoài má (10 phút/lần) để co thắt mạch máu, giảm lưu lượng máu và sưng đau.
• Điều cần tránh: Không súc miệng mạnh, không nhổ nước bọt liên tục làm bong cục máu đông, không đắp lá cây gây nhiễm trùng. Nếu đã băng ép đúng cách 20-30 phút mà máu vẫn chảy nhiều, hoặc kèm các dấu hiệu toàn thân như chóng mặt, choáng váng, khó thở, chảy máu ở nhiều vị trí khác (mũi, da, tiêu hóa,…), người bệnh cần đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí cấp cứu.

3.2. Thăm khám nha khoa

Khi gặp phải tình trạng này thường xuyên, bạn nên đi thăm khám nha khoa tại các cơ sở y tế uy tín. Lúc này, bác sĩ có thể chỉ định một số phương án xử lý phù hợp như:

• Lấy cao răng.
• Điều trị các bệnh lý nha chu (nếu có). 
• Nhổ răng (trong trường hợp không thể điều trị bảo tồn răng).
• Ngoài ra, nếu bác sĩ nghi ngờ phối hợp bệnh toàn thân (như rối loạn đông máu, đái tháo đường, thiếu vitamin C trầm trọng…) thì có thể chỉ định thêm xét nghiệm máu hoặc giới thiệu người bệnh đến các chuyên khoa liên quan để được đánh giá toàn diện.

Lấy cao răng định kỳ loại bỏ mầm mống vi khuẩn

3.3. Cân bằng chế độ dinh dưỡng

Bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng cũng là điều kiện cần để giúp mao mạch nướu phục hồi nhanh chóng:

• Tăng cường Vitamin C: Có nhiều trong cam, quýt, ổi, ớt chuông đỏ, bông cải xanh (nên ăn sống).
• Bổ sung Vitamin K: Có trong chuối, cải bó xôi, bắp cải, măng tây.
• Vi khoáng Kẽm, Canxi và Magie: Kẽm (hàu, thịt bò) kích thích miễn dịch. Canxi, Magie (sữa chua, phô mai) duy trì khoáng chất men răng.
• Omega-3: Axit béo trong dầu cá, cá hồi, hạt chia có đặc tính kháng viêm tự nhiên mạnh.

Tuy nhiên, khi có nghi ngờ thiếu vi chất ở mức độ nặng hoặc có bệnh nền kèm theo, người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ dinh dưỡng để được tư vấn liều dùng và dạng bổ sung phù hợp, tránh tự ý uống liều cao kéo dài.

4. Hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc vệ sinh răng miệng 

Thực hiện đúng quy trình vệ sinh tại nhà là một trong những cách phòng tránh tình trạng chảy máu khi đánh răng hiệu quả nhất, cụ thể:

4.1. Lựa chọn dụng cụ vệ sinh hàng ngày

Bạn nên ưu tiên chọn bàn chải lông tơ siêu mềm, đầu thuôn nhỏ và thay định kỳ 3 - 4 tháng/lần. Bạn có thể ưu tiên dùng bàn chải điện có cảm biến lực để kiểm soát áp lực chải. Sử dụng kem đánh răng chứa Flour tái khoáng men răng và dược liệu làm dịu nướu.

4.2. Áp dụng kỹ thuật chải răng bass cải tiến 

Bạn không nên chải răng theo chiều ngang mà có thể tham khảo kỹ thuật chải răng bass cải tiến với các bước như sau:

• Đặt bàn chải nghiêng 45 độ, lông chếch về viền nướu.
• Rung nhẹ biên độ nhỏ vài giây để đánh tan vi khuẩn rãnh nướu.
• Vuốt dọc lông bàn chải từ chân răng lên mặt nhai và ngược lại , hoặc xoay tròn. Thực hiện ít nhất 2 phút/lần, 2 lần/ngày.

4.3. Vệ sinh kẽ răng chuyên sâu bằng chỉ nha khoa và tăm nước

Bàn chải thường chỉ làm sạch bề mặt răng, sẽ vẫn còn các mảng bám ẩn nấp ở kẽ răng. Do đó, bạn cần áp dụng thêm các biện pháp vệ sinh như:

• Chỉ nha khoa: Đưa chỉ qua kẽ răng, uốn thành hình chữ C ôm sát cổ răng, trượt nhẹ lên xuống cạo mảng bám. Không ấn mạnh thẳng đứng vì có thể làm tổn thương gai nướu.
• Máy tăm nước: Khi mới sử dụng, bạn nên chọn mức độ bắn tia nước nhẹ để tránh làm tổn thương nướu. Khi đã quen, bạn có thể tăng dần mức độ bắn tia nước. 

Trang bị máy tăm nước và chỉ nha khoa giúp làm sạch các mảng bám kẽ răng

4.4. Thăm khám sức khỏe định kỳ (bao gồm cả việc thăm khám nha khoa)

Việc duy trì thói quen thăm khám sức khỏe định kỳ là chìa khóa vàng để bảo vệ nụ cười và cơ thể toàn diện:

• Khám nha khoa (6 tháng/lần).
• Kiểm tra sức khỏe tổng quát (1 năm/lần).

Sức khỏe của hệ thống răng miệng chính là tấm gương phản chiếu trực quan nhất về tình trạng sức khỏe của toàn bộ cơ thể. Ngay khi phát hiện các biểu hiện bất thường như đánh răng chảy máu kéo dài dai dẳng không rõ nguyên nhân, đau nhức răng âm ỉ, hay nướu sưng phù tấy đỏ, bạn nên đi thăm khám sớm tại các cơ sở y tế uy tín như chuyên khoa Răng hàng mặt thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC để được các bác sĩ kiểm tra. Để đặt lịch khám nhanh chóng tại MEDLATEC, Quý khách có thể liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.