1. Những nguyên nhân khiến gỉ mũi có lẫn máu khô

Chất rỉ mũi được tạo thành từ sự tích tụ của các dịch tiết hô hấp, bụi bẩn, vi khuẩn và các hạt nhỏ trong không khí. Khi độ ẩm giảm, chúng cô đặc lại, tạo thành các mảng gỉ bám trong hốc mũi. Nhiều người có thói quen dùng tay lấy gỉ mũi khi cảm thấy khó chịu, nhưng hành động này có thể làm tổn thương niêm mạc và gây chảy máu.

Do vùng tiền đình mũi tập trung mạng lưới mạch máu dày đặc nằm sát bề mặt, chỉ một tác động nhẹ cũng có thể khiến chúng bị rách, hình thành nên các cục máu đông bám kèm, khiến nhiều người gặp tình trạng gỉ mũi có máu khô.

Niêm mạc mũi chứa nhiều mao mạch nhỏ nên dễ chảy máu khi cậy hoặc ngoáy mũi

Ảnh hưởng từ một số loại thuốc

Đây là nguyên nhân thường bị bỏ qua nhưng khá phổ biến, đặc biệt ở người lớn tuổi. Một số nhóm thuốc có thể làm tăng nguy cơ chảy máu niêm mạc mũi, dẫn đến gỉ mũi lẫn máu:

• Thuốc kháng đông và thuốc kháng kết tập tiểu cầu (aspirin, clopidogrel);
• Thuốc kháng viêm không steroid (NSAID);
• Thuốc xịt mũi corticosteroid dùng kéo dài.

Nếu người bệnh đang sử dụng các thuốc trên và thấy gỉ mũi có máu thường xuyên, cần thông báo với bác sĩ để được tư vấn điều chỉnh liều lượng hoặc dùng thuốc thay thế.

Viêm mũi cấp

Đây là bệnh lý thường gặp ở cả trẻ em và người lớn, đặc biệt khi thời tiết thay đổi hoặc môi trường quá lạnh, khô. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau đầu hoặc mệt mỏi. Khi dịch tiết khô lại thành gỉ, việc cố gắng lấy ra bằng tay có thể làm niêm mạc mũi bị trầy xước và rớm máu.

Viêm mũi dị ứng

Người mắc viêm mũi dị ứng thường xuyên bị hắt hơi, xì mũi hoặc dụi mũi khi tiếp xúc với bụi, phấn hoa, lông động vật hay nấm mốc. Những tác động lặp đi lặp lại này có thể gây áp lực lớn lên hệ thống vi mạch, dẫn đến hiện tượng xuất huyết nhẹ bám vào các mảng rỉ.

Tổn thương niêm mạc mũi

Không khí lạnh, va đập vùng mũi hoặc thói quen ngoáy mũi quá mạnh đều có thể gây tổn thương lớp niêm mạc bảo vệ. Khi vết thương nhỏ lành lại, máu sẽ đông và bám vào gỉ mũi.

Viêm xoang cấp

Ở người bị viêm xoang cấp, các hốc rỗng vùng mặt bị nhiễm trùng và tiết nhiều dịch. Bệnh thường đi kèm đau vùng mặt, đau đầu, nghẹt mũi và dịch mũi có màu vàng hoặc xanh. Trong một số trường hợp, khi xì mũi hoặc vệ sinh mũi, người bệnh có thể thấy lẫn một lượng máu nhỏ.

2. Cách xử trí khi xuất hiện gỉ mũi có máu khô

Việc xử lý đúng cách giúp hạn chế tổn thương niêm mạc và giảm nguy cơ tái phát.

Cầm máu đúng cách

Khi phát hiện có máu tươi chảy ra, người bệnh nên ngồi thẳng và hơi cúi đầu về phía trước. Không ngả đầu ra phía sau vì máu có thể chảy ngược xuống họng, nuốt vào dạ dày gây buồn nôn hoặc hít sặc vào đường thở. Tư thế này giúp hạn chế máu chảy xuống họng. Sau đó, dùng ngón tay bóp nhẹ hai cánh mũi trong khoảng 10 - 15 phút và hít thở bằng miệng. Trong thời gian này, tuyệt đối không khịt mũi hoặc xì mũi mạnh vì có thể làm vết thương tiếp tục chảy máu.

Cầm máu đúng tư thế giúp hạn chế máu chảy nhiều và tránh kích thích niêm mạc mũi

Giữ ẩm niêm mạc mũi

Rửa hoặc xịt mũi bằng nước muối sinh lý giúp làm sạch hốc mũi, giảm khô và hỗ trợ quá trình phục hồi niêm mạc.

Loại bỏ dị vật nếu có

Trong trường hợp có dị vật trong mũi, cần xử lý cẩn thận hoặc đến cơ sở y tế để được hỗ trợ, tránh cố gắng lấy ra bằng các vật sắc nhọn.

Bảo vệ vùng niêm mạc tổn thương

Khi lớp màng lót hốc mũi bị rách, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc bôi phù hợp để hạn chế nhiễm khuẩn và thúc đẩy quá trình lành thương.

Điều trị nguyên nhân

Nếu hiện tượng này xảy ra do cảm lạnh, viêm mũi hoặc viêm xoang, người bệnh cần điều trị theo nguyên nhân. Đối với các trường hợp dị ứng, việc tránh tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng và sử dụng thuốc theo chỉ định sẽ giúp cải thiện triệu chứng.

Khi nào cần đi khám?

Người bệnh nên đến cơ sở y tế trong các trường hợp sau:

• Chảy máu mũi không cầm được sau 20 - 30 phút cầm máu đúng cách;
• Chảy máu mũi sau chấn thương đầu mặt hoặc tai nạn có thể kèm theo gãy xương mũi hoặc tổn thương nền sọ;
• Đang dùng thuốc kháng đông hoặc kháng kết tập tiểu cầu mà chảy máu mũi nhiều hoặc thường xuyên;
• Tình trạng gỉ mũi có máu tái diễn nhiều lần, kéo dài hoặc nghi ngờ các bệnh lý như polyp mũi, khối u vùng mũi xoang…

3. Làm thế nào để phòng ngừa gỉ mũi có máu khô?

Việc chăm sóc và bảo vệ vùng mũi đúng cách có thể giúp giảm nguy cơ xuất hiện tình trạng này.

Giữ vệ sinh mũi hàng ngày

Nên làm sạch mũi bằng nước muối sinh lý và đeo khẩu trang khi làm việc trong môi trường nhiều bụi hoặc hóa chất. Không nên cắt tỉa quá mức lông mũi vì đây là hàng rào tự nhiên giúp lọc bụi và vi sinh vật.

Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý giúp giữ ẩm và hạn chế tổn thương niêm mạc

Hạn chế ngoáy và xì mũi quá mạnh

Dùng tay lấy gỉ mũi hoặc xì mũi với lực mạnh đều có thể làm rách các mao mạch nhỏ trong hốc mũi. Khi cần làm sạch mũi, bạn nên thực hiện nhẹ nhàng.

Duy trì độ ẩm cho cơ thể và môi trường sống

Uống đủ nước mỗi ngày giúp khoang mũi không bị bong tróc. Ngoài ra, có thể sử dụng máy tạo ẩm hoặc tăng độ ẩm trong phòng để hạn chế tình trạng khô mũi, đặc biệt khi sử dụng điều hòa.

Điều trị dứt điểm các bệnh lý tai mũi họng

Những người mắc viêm mũi, viêm xoang hoặc dị ứng nên tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ để giảm nguy cơ tổn thương niêm mạc kéo dài. 

Tóm lại, tình trạng gỉ mũi có máu khô thường liên quan đến tổn thương nhẹ ở niêm mạc mũi do khô mũi, ngoáy mũi hoặc các bệnh lý viêm nhiễm đường hô hấp trên. Mặc dù đa số trường hợp không quá nguy hiểm, người bệnh vẫn cần xử trí đúng cách, giữ vệ sinh mũi và theo dõi các triệu chứng bất thường. Nếu tình trạng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc kèm theo chảy máu nhiều, nghẹt mũi dai dẳng hay đau vùng mặt, nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời. 

Nếu bạn cần tư vấn và thăm khám khi xuất hiện triệu chứng bất thường tại đường hô hấp, có thể liên hệ tới Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ kịp thời.