1. Công dụng của hạt bạch quả

Để trả lời một cách khoa học cho câu hỏi "Hạt bạch quả ăn như thế nào?", trước hết chúng ta cần “giải mã” cấu trúc các hoạt chất có trong nhân hạt bạch quả:

Theo các tài liệu, nhân hạt Bạch quả có chứa hợp chất Ginkgolides & Bilobalides giúp tăng tuần hoàn máu não và chống oxy hóa. Đồng thời hạt này cũng chứa các Protein các chuỗi axit amin thiết yếu cho cơ thể.

Hạt bạch quả chứa các flavonoid glycosides và terpenoids (Ginkgolides A, B, C và Bilobalide) độc nhất vô nhị. Các chất này hoạt động như những chất ức chế yếu tố hoạt hóa tiểu cầu (PAF), làm giảm độ độ nhớt của máu, tăng tính đàn hồi của hồng cầu, giãn mạch máu và tăng cường lưu lượng oxy lên đại não cũng như các chi ngoại biên.

Thành phần dinh dưỡng của hạt bạch quả

2. Độc tố thần kinh MPN (Methoxypyridoxine) trong bạch quả

Đây chính là nguyên nhân cốt lõi đòi hỏi chúng ta cần phải biết “hạt bạch quả ăn như thế nào” cho khoa học. Chất 4'-O-methylpyridoxine (MPN) có trong hạt bạch quả là một chất phản dinh dưỡng, cấu trúc phân tử của nó tương tự như Vitamin B6 (Pyridoxine). Khi vào cơ thể, MPN sẽ cạnh tranh vị trí và ức chế enzyme Pyridoxal kinase, ngăn cản quá trình chuyển hóa Vitamin B6 thành dạng hoạt động. Sự thiếu hụt Vitamin B6 đột ngột tại tế bào não sẽ làm tê liệt quá trình tổng hợp GABA (Gamma-Aminobutyric Acid) - chất dẫn truyền thần kinh ức chế chính của não bộ. Khi thiếu chất ức chế, các tế bào thần kinh sẽ rơi vào trạng thái phóng điện liên tục, gây ra hội chứng co giật cấp tính.

Hạt bạch quả

3. Các số liệu thống kê lâm sàng về ngộ độc hạt bạch quả

Theo các nghiên cứu lâm sàng trên toàn cầu đã đưa ra những cảnh báo định lượng cực kỳ giá trị:

• Tỷ lệ ngộ độc ở trẻ em: Một số thống kê chỉ ra rằng hơn 70% các ca ngộ độc hạt bạch quả xảy ra ở trẻ em dưới 5 tuổi. Nguyên nhân do trọng lượng cơ thể trẻ nhỏ và hệ thống enzyme gan chưa hoàn thiện, khiến nồng độ độc tố MPN dễ dàng vượt ngưỡng chịu đựng của hàng rào máu não.
• Độc tính không bị tiêu diệt hoàn toàn bởi nhiệt độ: Các tài liệu nghiên cứu cũng ghi nhận rằng việc luộc, rang hay nướng hạt bạch quả thông thường chỉ có thể làm giảm từ 30% - 50% hàm lượng độc tố MPN chứ không thể triệt tiêu hoàn toàn 100%. Điều này bác bỏ quan niệm sai lầm cho rằng "cứ nấu chín hạt bạch quả là ăn thoải mái".
• Hội chứng tích tụ độc tố:  Một số trường hợp ăn hạt bạch quả với số lượng ít nhưng liên tục trong nhiều ngày vẫn xuất hiện tình trạng ngứa ngáy, đầy bụng, suy giảm nhẹ phản xạ thần kinh do độc tố Axit Ginkgolic tích tụ tích tụ trong mô mỡ chưa kịp đào thải qua thận.

3. Hạt bạch quả ăn như thế nào? Quy trình xử lý loại bỏ độc tố chuẩn khoa học

Để sử dụng hạt bạch quả làm thực phẩm một cách an toàn tuyệt đối, và hạt bạch quả ăn như nào để không bị ngộ độc bạn phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình tách vỏ và loại bỏ độc tố theo 4 bước dưới đây:

Bước 1: Loại bỏ hoàn toàn lớp vỏ cứng bên ngoài

Lớp vỏ cứng màu trắng ngà của hạt bạch quả không chứa nhiều độc tố nhưng không thể tiêu hóa. Bạn dùng kẹp hoặc búa nhỏ đập nhẹ để tách đôi lớp vỏ này ra, lấy phần nhân hạt bên trong.

Bước 2: Bóc sạch lớp vỏ lụa (màng mỏng) màu nâu nhạt

Lớp màng mỏng bao quanh nhân hạt bạch quả chứa hàm lượng Axit Ginkgolic cao nhất - đây là chất gây kích ứng niêm mạc dạ dày và dễ gây dị ứng da, nổi mề đay.

Bạn hãy chần hạt bạch quả vào nước sôi khoảng 2 - 3 phút, sau đó vớt ra thả vào bát nước đá lạnh. Sự co giãn nhiệt đột ngột sẽ khiến lớp vỏ lụa tự bong ra, bạn chỉ cần dùng tay vuốt nhẹ là sạch.

Bước 3: Loại bỏ phần lõi xanh (Tâm hạt bạch quả)

Tương tự như tâm sen, phần lõi xanh ở giữa hạt bạch quả là nơi tập trung nồng độ độc tố thần kinh MPN cao nhất của toàn bộ hạt.

• Cách làm: Dùng một con dao nhỏ nhọn cắt đôi hạt theo chiều dọc và dùng đầu tăm hoặc mũi dao gạt bỏ hoàn toàn phần lõi xanh này đi.

Bước 4: Chế biến nhiệt kéo dài (Nấu chín kỹ)

Tuyệt đối không bao giờ được ăn hạt bạch quả sống. Sau khi đã bóc vỏ lụa và bỏ lõi xanh, hạt bạch quả bắt buộc phải được làm chín bằng các phương pháp như luộc, hầm, rang trong thời gian tối thiểu 20 - 30 phút. Nhiệt độ cao kéo dài sẽ bẻ gãy một phần các liên kết hóa học của cấu trúc MPN, đưa độc tính về mức an toàn cho phép.

Hạt bạch quả cần được chế biến đúng qui trình để loại bỏ độc tố

4. Liều lượng khuyến cáo khi sử dụng hạt bạch quả

Bên cạnh việc tìm hiểu hạt bạch quả ăn như thế nào cho khoa học thì liều lượng sử dụng cũng rất quan trọng. Theo khuyến cáo dinh dưỡng, liều lượng hạt bạch quả được kiểm soát theo độ tuổi và thể trạng cụ thể như sau:

• Trẻ em từ 2 - 6 tuổi: Không khuyến khích sử dụng. Nếu dùng trong các bài thuốc hầm, tối đa chỉ được ăn 1 - 2 hạt/ngày và phải theo dõi sát sao sau ăn.
• Người trưởng thành khỏe mạnh: Có thể ăn từ 5 - 8 hạt/ngày. Giới hạn tối đa tuyệt đối trong một ngày không được vượt quá 10 hạt.
• Thời gian sử dụng liên tục: Không nên ăn món ăn có chứa hạt bạch quả liên tục quá 5 ngày. Nên có khoảng nghỉ từ 7 - 10 ngày để cơ thể thực hiện quá trình đào thải sinh học các hợp chất tồn dư ra ngoài qua hệ bài tiết.

5. Những ai tuyệt đối không nên sử dụng hạt bạch quả

5.1. Người có tiền sử hoặc đang bị rối loạn đông máu, xuất huyết

Hạt bạch quả ức chế mạnh mẽ yếu tố hoạt hóa tiểu cầu (PAF). Điều này đồng nghĩa với việc nó làm giảm khả năng ngưng kết của tiểu cầu để tạo thành cục máu đông khi mạch máu bị tổn thương.

• Bệnh nhân máu khó đông (Hemophilia), người đang bị xuất huyết dạ dày, xuất huyết đường tiêu hóa ăn bạch quả sẽ khiến tình trạng chảy máu trầm trọng hơn, khó cầm máu.

Người bệnh máu khó đông không nên sử dụng hạt bạch quả

5.2. Người đang sử dụng thuốc chống đông máu (Warfarin, Aspirin, Clopidogrel)

• Tương tác thuốc nghiêm trọng: Các hoạt chất trong hạt bạch quả sẽ làm tăng tác dụng dược lý của thuốc kháng đông lên gấp nhiều lần. Sự cộng hưởng này có thể dẫn đến biến chứng xuất huyết nội tạng nguy hiểm, xuất huyết não hoặc chảy máu chân răng không kiểm soát.

5.3. Bệnh nhân động kinh hoặc có tiền sử co giật

Do cơ chế ức chế tổng hợp chất làm dịu não GABA của độc tố MPN đã phân tích ở mục 1.2, hạt bạch quả có thể hạ thấp ngưỡng co giật của não bộ. Người bị bệnh động kinh ăn hạt bạch quả sẽ lập tức kích hoạt các cơn co giật toàn thân liên tục (trạng thái động kinh cấp), rất khó cắt cơn bằng thuốc thông thường.

5.4. Người chuẩn bị tiến hành phẫu thuật, nhổ răng

• Khuyến cáo lâm sàng: Bạn cần ngừng ăn hạt bạch quả và ngưng sử dụng tất cả các sản phẩm chiết xuất từ Ginkgo Biloba tối thiểu 2 tuần trước khi thực hiện bất kỳ ca phẫu thuật ngoại khoa hay thủ thuật nhổ răng nào để phòng ngừa nguy cơ băng huyết trên bàn mổ.

5.5. Phụ nữ mang thai và cho con bú

Hạt bạch quả chứa các hợp chất phytoestrogen có thể kích thích co bóp tử cung, tăng nguy cơ sảy thai hoặc sinh non. Ngoài ra, độc tố thần kinh MPN có thể đi qua sữa mẹ gây nhiễm độc chuyển hóa ở trẻ sơ sinh.

Phụ nữ mang thai và cho con bú tuyệt đối không sử dụng hạt bạch quả

6. Bảng đối chiếu lâm sàng tác động tích cực và tiêu cực của hạt bạch quả

Để người dân có cái nhìn tổng quan, và sử dụng ăn hạt bạch quả như nào cho đúng hãy cùng so sánh hai mặt của hạt bạch quả:

7. Hướng dẫn xử trí cấp cứu khi bị ngộ độc hạt bạch quả tại nhà

Nếu vô tình ăn phải hạt bạch quả sống hoặc ăn quá liều lượng khuyến cáo, các triệu chứng ngộ độc thường bộc phát từ 1 đến 12 giờ sau ăn. Dưới đây là các dấu hiệu nhận biết ngộ độc bạch quả và cách xử trí 

7.1. Các dấu hiệu nhận biết ngộ độc cấp

• Nôn mửa liên tục, đau đầu dữ dội.
• Bồn chồn, định hướng kém, nói nhảm.
• Cơ thể co cứng, sùi bọt mép, co giật toàn thân (biểu hiện nghiêm trọng nhất).

7.2. Quy trình xử trí khẩn cấp 

- Nếu bệnh nhân còn tỉnh táo hoàn toàn: Lập tức kích thích họng để gây nôn, tống xuất lượng hạt bạch quả chưa kịp tiêu hóa ra khỏi dạ dày. Cho bệnh nhân uống nhiều nước ấm.

- Nếu bệnh nhân đã có biểu hiện co giật hoặc hôn mê: Tuyệt đối không gây nôn và không nhét bất kỳ vật cứng nào vào miệng bệnh nhân vì có thể gây bít tắc đường thở hoặc gãy răng gây dị vật đường hô hấp. Hãy đặt bệnh nhân nằm nghiêng an toàn trên mặt phẳng mềm, nới lỏng quần áo vùng cổ và gọi ngay Cấp cứu 115 hoặc đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất.

Bài viết đã cung cấp đến bạn đọc thông tin đầy đủ hạt bạch quả ăn như thế nào để an toàn và mang lại công dụng tốt cho sức khỏe. Bất kỳ vị thuốc đại bổ nào cũng mang trong mình một phần độc tính, nếu bạn Biết cách chế biến, biết kiểm soát liều lượng, hạt bạch quả sẽ mang lại lợi ích cho não bộ và ức chế gốc tự do và tiến trình lão hóa. Ngược lại, nếu bạn chủ quan trong chế biến sẽ biến nó thành một mối hiểm họa cho sức khỏe hệ thần kinh.

Nếu bạn muốn sử dụng hạt bạch quả như một liệu pháp dinh dưỡng hỗ trợ điều trị các chứng đau đầu, mất ngủ, chóng mặt, bạn cũng không nên tùy tiện áp dụng mà hãy chủ động đến các cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán chính xác nguyên nhân gốc rễ của bệnh và có phương pháp điều trị chuẩn xác từ bác sĩ chuyên khoa. 

Để đặt lịch kiểm tra sức khỏe định kì tại viện hoặc lấy mẫu xét nghiệm tận nơi của Hệ thống Y tế MEDLATEC, quý khách hàng liên hệ Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ 24/7.