Đồng hành cùng chương trình là TS. Trịnh Thị Quế - Giám đốc Hệ thống Xét nghiệm MEDLATEC. Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực xét nghiệm, miễn dịch và dị ứng học, chuyên gia đã mang đến những chia sẻ chuyên sâu về cơ chế phản ứng dị ứng qua trung gian IgE, vai trò của xét nghiệm IgE đặc hiệu dị nguyên cũng như giá trị của panel đa dị nguyên và dị nguyên phân tử trong thực hành lâm sàng hiện nay. 

Tham gia hội thảo trực tuyến, các bác sĩ có cơ hội nhận chứng nhận đào tạo CME từ MEDLATEC 

Dị ứng và cơ chế phản ứng dị ứng qua trung gian IgE 

Mở đầu bài trình bày, TS. Trịnh Thị Quế đã cung cấp cái nhìn tổng quan về bệnh lý dị ứng - tình trạng phản ứng quá mẫn của hệ miễn dịch trước các yếu tố lạ trong môi trường như thực phẩm, thuốc, bụi nhà, phấn hoa, lông động vật hay nấm mốc. 

Theo Tổ chức Dị ứng Thế giới, tỷ lệ mắc các bệnh dị ứng trên toàn cầu dao động từ 10 - 40% dân số tùy từng quốc gia và khu vực. Tại Việt Nam, tỷ lệ này cũng đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt tại các khu vực thành thị do ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu và thay đổi lối sống. 

Dị ứng là tình trạng thường gặp ở mọi lứa tuổi  

Các bệnh lý dị ứng thường gặp bao gồm viêm mũi dị ứng, hen phế quản, dị ứng thực phẩm, dị ứng thuốc, viêm da dị ứng và sốc phản vệ. Trong đó, dị ứng type I hay phản ứng quá mẫn nhanh là cơ chế phổ biến nhất, xảy ra thông qua trung gian kháng thể IgE. 

Chuyên gia cho biết, khi cơ thể tiếp xúc lần đầu với dị nguyên, hệ miễn dịch sẽ tạo ra kháng thể IgE đặc hiệu. Các IgE này gắn trên bề mặt tế bào mast và bạch cầu ưa kiềm. Ở những lần tiếp xúc tiếp theo, dị nguyên sẽ kích hoạt các tế bào này giải phóng histamine cùng nhiều chất trung gian hóa học gây nên các triệu chứng dị ứng như ngứa, nổi mề đay, viêm mũi, khó thở hoặc sốc phản vệ. 

Một nội dung quan trọng được TS. Trịnh Thị Quế nhấn mạnh là cần phân biệt giữa “mẫn cảm” và “dị ứng”. Không phải mọi trường hợp có IgE dương tính đều xuất hiện triệu chứng lâm sàng. Việc chẩn đoán dị ứng cần kết hợp giữa tiền sử bệnh, biểu hiện lâm sàng và kết quả xét nghiệm để đảm bảo độ chính xác. 

Vai trò của xét nghiệm IgE đặc hiệu dị nguyên trong chẩn đoán dị ứng 

Theo TS. Trịnh Thị Quế, hiện nay có nhiều phương pháp hỗ trợ chẩn đoán dị ứng như test lẩy da, test trong da, test thử thách và xét nghiệm IgE đặc hiệu dị nguyên trong máu. 

Trong đó, xét nghiệm IgE đặc hiệu dị nguyên ngày càng được ứng dụng rộng rãi nhờ nhiều ưu điểm như an toàn, ít xâm lấn, có thể kiểm tra đồng thời nhiều dị nguyên và phù hợp với nhiều nhóm đối tượng khác nhau, đặc biệt là trẻ nhỏ hoặc bệnh nhân có nguy cơ sốc phản vệ. 

Xét nghiệm IgE được ứng dụng rộng rãi trong chẩn đoán dị ứng 

Khác với test lẩy da có thể bị ảnh hưởng bởi thuốc kháng histamin hoặc không thực hiện được ở bệnh nhân có tổn thương da, xét nghiệm IgE đặc hiệu không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố này và hạn chế nguy cơ phản ứng nghiêm trọng trong quá trình thực hiện. 

Tại hội thảo, chuyên gia cũng phân tích vai trò của xét nghiệm Total IgE và IgE đặc hiệu dị nguyên. Total IgE là xét nghiệm định lượng tổng nồng độ kháng thể IgE trong máu, có thể tăng trong nhiều bệnh lý dị ứng như hen phế quản hoặc viêm mũi dị ứng. Tuy nhiên, chỉ số này cũng có thể tăng trong các bệnh lý khác như nhiễm ký sinh trùng, bệnh tự miễn hoặc một số bệnh lý ác tính nên không có giá trị xác định chính xác nguyên nhân dị ứng. 

Trong khi đó, xét nghiệm IgE đặc hiệu dị nguyên giúp xác định cơ thể mẫn cảm với loại dị nguyên cụ thể nào như thực phẩm, dị nguyên hô hấp hoặc thuốc. Đây được xem là công cụ hỗ trợ quan trọng trong định hướng nguyên nhân gây bệnh và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp. 

TS. Trịnh Thị Quế cũng nhấn mạnh rằng kết quả xét nghiệm IgE đặc hiệu cần được phân tích kết hợp với triệu chứng lâm sàng. Mức IgE tương đương giữa các dị nguyên khác nhau không đồng nghĩa với mức độ nặng của phản ứng dị ứng giống nhau. 

Ngoài ra, chuyên gia cũng đề cập đến hiện tượng phản ứng chéo giữa các dị nguyên và ảnh hưởng của carbohydrate determinants (CCD) - yếu tố có thể gây dương tính giả ở một số trường hợp dị ứng thực vật hoặc nọc côn trùng. Đây là lý do việc phân tích và diễn giải kết quả xét nghiệm cần được thực hiện bởi bác sĩ có chuyên môn. 

Giá trị của panel đa dị nguyên và dị nguyên phân tử trong thực hành lâm sàng 

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là giá trị của xét nghiệm panel đa dị nguyên trong hỗ trợ chẩn đoán dị ứng. 

Theo TS Quế, panel đa dị nguyên là xét nghiệm cho phép kiểm tra đồng thời nhiều loại dị nguyên trong một lần thực hiện. Đây là giải pháp hữu ích trong các trường hợp chưa xác định rõ nguyên nhân dị ứng hoặc nghi ngờ dị ứng với nhiều tác nhân khác nhau. 

Hiện nay, MEDLATEC đang triển khai các panel 60 dị nguyên, panel 53 dị nguyên và panel 14 dị nguyên phân tử. 

Panel 60 dị nguyên bao gồm nhiều dị nguyên thực phẩm và dị nguyên hô hấp thường gặp như sữa bò, trứng, tôm, cua, lúa mì, đậu phộng, bụi nhà, mạt bụi, lông chó mèo, nấm mốc và phấn hoa. 

Xét nghiệm panel 60 dị nguyên được ứng dụng trong sàng lọc, hỗ trợ chẩn đoán các trường hợp nghi ngờ dị ứng thực phẩm, hô hấp thường gặp  

Trong khi đó, panel 53 dị nguyên ngoài các dị nguyên thực phẩm và hô hấp còn bổ sung các dị nguyên phân tử liên quan đến đạm sữa bò như alpha-lactalbumin, beta-lactoglobulin và casein. 

Đặc biệt, panel 14 dị nguyên phân tử được đánh giá là bước tiến quan trọng trong lĩnh vực dị ứng học hiện đại. Xét nghiệm này giúp xác định chính xác protein gây dị ứng trong các nhóm thực phẩm như trứng, sữa và đậu phộng. 

Ví dụ, ở bệnh nhân dị ứng sữa bò, xét nghiệm có thể xác định dị ứng với beta-lactoglobulin, casein hay albumin huyết thanh bò. Mỗi loại protein có đặc tính bền nhiệt khác nhau nên khả năng dung nạp thực phẩm sau chế biến cũng khác nhau. 

Thông qua việc xác định chính xác dị nguyên phân tử, bác sĩ có thể đánh giá nguy cơ phản ứng nặng, tư vấn chế độ ăn phù hợp và hỗ trợ định hướng điều trị giải mẫn cảm cho người bệnh. 

TS Quế cũng chia sẻ một trường hợp lâm sàng trẻ 20 tháng tuổi bị rối loạn tiêu hóa sau sử dụng sữa công thức và chậm tăng cân. Kết quả panel 14 dị nguyên cho thấy trẻ dương tính mạnh với beta-lactoglobulin, albumin huyết thanh bò và ovalbumin lòng trắng trứng. 

Dựa trên kết quả này, bác sĩ có thể tư vấn sử dụng sữa thủy phân phù hợp, đồng thời hướng dẫn chế biến thực phẩm đúng cách nhằm hạn chế nguy cơ phản ứng dị ứng cho trẻ. 

Theo chuyên gia, việc xác định chính xác dị nguyên gây dị ứng không chỉ giúp hỗ trợ chẩn đoán mà còn đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa, quản lý và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh. 

MEDLATEC cập nhật chuyên môn, đồng hành cùng cộng đồng trong quản lý bệnh dị ứng 

Thông qua hội thảo trực tuyến “Giá trị của xét nghiệm Panel đa dị nguyên trong chẩn đoán dị ứng”, MEDLATEC tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong cập nhật và ứng dụng các kỹ thuật xét nghiệm hiện đại phục vụ công tác chẩn đoán bệnh. 

Không chỉ đầu tư hệ thống xét nghiệm đạt tiêu chuẩn quốc tế, MEDLATEC còn chú trọng tổ chức các chương trình hội thảo khoa học nhằm kết nối chuyên gia, cập nhật kiến thức chuyên môn và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng. 

MEDLATEC đáp ứng đầy đủ xét nghiệm quản lý bệnh lý dị ứng chuyên sâu  

Những nội dung chuyên sâu được TS. Trịnh Thị Quế chia sẻ tại hội thảo đã mang đến nhiều góc nhìn thực tiễn về ứng dụng xét nghiệm IgE đặc hiệu dị nguyên, panel đa dị nguyên và dị nguyên phân tử trong chẩn đoán dị ứng hiện đại. 

Qua đó, chương trình không chỉ giúp đội ngũ y tế nâng cao năng lực chuyên môn mà còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của việc phát hiện sớm, xác định chính xác nguyên nhân dị ứng và chủ động phòng ngừa các phản ứng dị ứng nguy hiểm.