1. Giải đáp: Huyết áp 140/90 có phải uống thuốc không và mức này có nguy hiểm không?

Mức Huyết áp bình thường ở người trưởng thành vào khoảng 120/80 mmHg. Khi huyết áp tâm thu đạt từ 140 mmHg trở lên, huyết áp tâm trương từ 90 mmHg trở lên, người bệnh được xác định là mắc tăng huyết áp. Như vậy, huyết áp 140/90 mmHg thuộc tăng huyết áp độ 1. Tuy nhiên, phần lớn người có huyết áp ở mức này thường không có triệu chứng rõ ràng, dẫn đến tâm lý chủ quan và trì hoãn điều trị.

Nếu không được kiểm soát và điều trị kịp thời, tăng huyết áp có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng: nhồi máu cơ tim, đột quỵ não, suy tim, suy thận mạn tính, phình hoặc tách động mạch chủ và xơ vữa mạch máu toàn thân.

Huyết áp 140/90 mmHg là tăng huyết áp độ 1, không có triệu chứng rõ ràng nhưng âm thầm gây tổn thương tim, thận, não nếu không được kiểm soát kịp thời

Thực tế, không phải ai có huyết áp 140/90 mmHg cũng đều cần dùng thuốc ngay. Thông thường, điều chỉnh lối sống là điều bắt buộc, việc uống thuốc sẽ được bác sĩ quyết định sau khi thăm khám, cụ thể:

1.1. Trường hợp có chỉ định dùng thuốc ngay

Đo nhiều lần đều cho kết quả cao hơn hoặc bằng 140/90 mmHg: Huyết áp cần được đo ít nhất 2 - 3 lần, tại các thời điểm khác nhau trong ngày và trong nhiều ngày riêng biệt. Nếu kết quả liên tục duy trì ở mức này, người bệnh sẽ cần dùng thuốc.

• Có bệnh nền kèm theo: Người mắc đái tháo đường, bệnh thận mạn, suy tim, bệnh mạch vành hoặc xơ vữa động mạch,... cần kiểm soát huyết áp chặt chẽ hơn và thường được chỉ định thuốc sớm hơn ngay cả ở mức 140/90 mmHg.
• Đã từng bị đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim: Với nhóm này, điều trị thuốc là bắt buộc để phòng ngừa biến cố tái phát.
• Nhóm có nguy cơ tim mạch 10 năm ở mức cao: Bác sĩ sẽ tính toán dựa trên thang điểm SCORE kết hợp các yếu tố: tuổi, giới tính, hút thuốc lá, cholesterol LDL và chỉ số huyết áp.

Huyết áp 140/90 có phải uống thuốc không là băn khoăn thường gặp

1.2. Trường hợp có thể thay đổi lối sống trước khi quyết định dùng thuốc

Lần đầu phát hiện huyết áp 140/90 mmHg, không có triệu chứng, không có bệnh nền, nguy cơ tim mạch thấp. Người bệnh sẽ được chỉ định thay đổi lối sống nghiêm ngặt trong 3 - 6 tháng và bác sĩ sẽ đánh giá lại khi tái khám.

Kết quả đo tại nhà thấp hơn đáng kể so với tại phòng khám: Tình trạng này có thể do hội chứng áo blouse trắng (tình trạng huyết áp cao đột ngột khi ở cơ sở y tế hoặc khi gặp bác sĩ). Người bệnh sẽ được chỉ định đeo Holter huyết áp 24 giờ để loại trừ tình trạng này trước khi có quyết định uống thuốc.

2. Điều trị và phòng ngừa tăng huyết áp như thế nào?

Như đã đề cập ở phần trên, việc điều trị tăng huyết áp thường có sự kết hợp giữa dùng thuốc và điều chỉnh lối sống (bắt buộc), cụ thể:

2.1. Điều trị bằng thuốc

Có 5 nhóm thuốc chính thường được chỉ định trong điều trị tăng huyết áp, bao gồm: thuốc ức chế men chuyển (ACEi), thuốc chẹn thụ thể (ARB), thuốc chẹn kênh canxi, thuốc lợi tiểu và thuốc chẹn beta. Việc lựa chọn loại thuốc và liều lượng cụ thể sẽ được bác sĩ điều chỉnh tùy theo tình trạng từng người sau khi thăm khám. 

• Khi uống thuốc, người bệnh cần lưu ý những vấn đề sau:
• Uống thuốc đúng giờ, đúng liều mỗi ngày, không tự ý bỏ thuốc.
• Tuyệt đối không được dùng chung đơn thuốc của bệnh nhân khác.
• Thông báo đầy đủ tất cả các thuốc đang dùng với bác sĩ, bao gồm thực phẩm chức năng, thảo dược và thuốc không kê đơn. 
• Đo huyết áp 2 lần buổi sáng trước khi dùng thuốc, 2 lần buổi tối trước khi ngủ. Ghi lại nhật ký huyết áp để mang đến lần tái khám.

Sử dụng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ để phòng ngừa tăng huyết áp

2.2. Xây dựng lối sống lành mạnh

Thay đổi lối sống không thể thay thế thuốc nhưng là yêu cầu bắt buộc với bệnh nhân tăng huyết áp ở mọi giai đoạn. Cụ thể:

• Giảm lượng muối tiêu thụ xuống dưới 6g/ngày (khoảng 1 muỗng cà phê). Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp, nước mắm, tương, dưa muối,...
• Tăng cường ăn rau lá xanh đậm, chuối, khoai lang, đậu, cà chua,... giúp cân bằng lại tác động của natri lên huyết áp. 
• Duy trì BMI trong khoảng 18.5 - 22.9 và vòng bụng dưới 90cm đối với nam và dưới 80cm đối với nữ.
• Duy trì tập luyện đều đặn các bài vận động vừa phải giúp giảm huyết áp tâm thu 4 - 9 mmHg. Tránh bài tập sức mạnh cường độ cao nếu huyết áp chưa được kiểm soát tốt.
• Không hút thuốc lá, không sử dụng rượu bia và hạn chế cà phê, trà đặc, nước tăng lực và một số nước ngọt có gas chứa caffeine,...
• Cortisol và adrenaline tiết ra khi căng thẳng làm co mạch, tăng nhịp tim và tăng huyết áp. Do đó, người bệnh cần hạn chế căng thẳng, có thể tham khảo tập thiền định, yoga, hít thở sâu,... và đảm bảo ngủ đủ giấc 7 - 8 tiếng/đêm.

Chế độ ăn ít muối, giàu kali và vận động thể chất thường xuyên hỗ trợ kiểm soát huyết áp 140/90 mmHg

3. Theo dõi huyết áp đúng cách và dấu hiệu cần đến bác sĩ ngay

Đo huyết áp không đúng kỹ thuật có thể cho kết quả lệch đến 10 - 20 mmHg, gây nên những hậu quả khó lường. Do đó, bạn cần nắm được cách đo chuẩn tại nhà như sau:

• Nghỉ ngơi yên tĩnh trong ít nhất 5 phút trước khi đo, không vừa tập thể dục hoặc leo cầu thang xong.
• Không hút thuốc lá, không uống cà phê trong ít nhất 30 phút trước khi đo.
• Ngồi tựa lưng, hai bàn chân đặt bằng phẳng trên sàn.
• Đo 2 lần liên tiếp, mỗi lần cách nhau 1 - 2 phút, sau đó lấy giá trị trung bình.
• Ghi chép ngày giờ, chỉ số và tình trạng sức khỏe thời điểm đo để mang đến khám.

Trong một số trường hợp nguy cấp, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay nếu có các dấu hiệu dưới đây:

• Huyết áp đo được từ 180/120 mmHg trở lên. 
• Khó thở, đau ngực dữ dội, cảm giác bóp nghẹt vùng ngực lan lên cổ, hàm hoặc cánh tay trái.
• Yếu liệt đột ngột một bên tay hoặc chân, méo miệng, nói ngọng – dấu hiệu đột quỵ cấp tính.
• Nhìn mờ đột ngột, mất thị lực thoáng qua.
• Đau đầu dữ dội.

Nhận biết các dấu hiệu cảnh báo để tránh xảy ra biến cố nguy hiểm liên quan tăng huyết áp

Như vậy, lời giải đáp cho thắc mắc huyết áp 140/90 có phải uống thuốc không sẽ tùy theo từng trường hợp, mặc dù vậy, việc điều chỉnh lối sống vẫn là yêu cầu bắt buộc với người bệnh. Để bảo vệ sức khỏe tốt nhất, bạn nên đi thăm khám sức khỏe định kỳ hoặc ngay khi có biểu hiện bất thường tại các cơ sở y tế uy tín như chuyên khoa Tim mạch thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC. Để đặt lịch khám tại MEDLATEC, Quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.