Huyệt thái khê: Vị trí, tác dụng và cách bấm huyệt đúng

1. Xác định vị trí huyệt thái khê ở cổ chân

Thái khê nằm ở mặt trong cổ chân. Huyệt khá dễ tìm nếu bạn nắm được hai mốc giải phẫu là mắt cá trong và gân gót. Cụ thể, cách xác định huyệt như sau:

1.1. Hướng dẫn cách tìm huyệt

• Ngồi trên ghế hoặc trên giường, co gối và gác bàn chân lên đùi bên kia để lộ mặt trong cổ chân.
• Sờ tìm mắt cá trong, là phần xương nhô lên rõ nhất ở mặt trong cổ chân.
• Từ đỉnh mắt cá trong, trượt ngón tay ra phía sau cho đến khi chạm gân gót (gân Achilles).
• Điểm lõm nằm giữa mắt cá trong và gân gót, ngang mức đỉnh mắt cá, chính là vị trí huyệt.

Huyệt thái khê nằm ở chỗ lõm giữa đỉnh mắt cá chân trong và gân gót.

Khi ấn đúng chỗ, bạn thường cảm thấy tức hoặc ê nhẹ. Nhiều người còn cảm nhận được nhịp đập dưới đầu ngón tay, do vùng này nằm gần động mạch chày sau. Vị trí này trùng với mô tả chuẩn của huyệt KI3 được dùng trong các nghiên cứu châm cứu quốc tế.

1.2. Ý nghĩa tên gọi và đặc tính kinh lạc

“Thái” có nghĩa là lớn, “khê” là khe suối. Tên gọi chỉ nơi kinh khí của kinh Thận tập trung mạnh, nằm trong chỗ lõm giống khe suối sau mắt cá chân. Một số tài liệu còn gọi huyệt là Nội côn lôn hoặc Lữ tế.

Thái khê là huyệt thứ 3 của kinh Túc thiếu âm Thận. Huyệt đồng thời là huyệt Du, huyệt Nguyên của kinh này và thuộc hành Thổ. Sách châm cứu cổ cho rằng khi mạch ở các nơi khác đã mất mà mạch Thái khê vẫn còn đập, người bệnh vẫn còn hy vọng cứu chữa. Vì vậy, Đông y xem đây là huyệt quan trọng phản ánh tình trạng của tạng Thận.

2. Tác dụng của Thái khê đối với sức khỏe

Theo y học cổ truyền, Thái khê có tác dụng tư thận âm, tráng dương, thanh nhiệt và kiện gân cốt. Thầy thuốc Đông y thường phối hợp huyệt này với các huyệt khác khi điều trị các chứng thuộc nhóm thận hư.

2.1. Hỗ trợ giảm đau mỏi lưng, gối và vùng cổ chân

Đông y quan niệm “thận chủ cốt tủy”. Vì vậy, đau mỏi thắt lưng, mỏi gối ở người lớn tuổi thường được quy về thận hư. Day ấn huyệt thái khê được sử dụng nhằm hỗ trợ giảm cảm giác đau mỏi trong những trường hợp này. Do nằm ngay cổ chân, huyệt còn được dùng tại chỗ khi đau gót chân hoặc đau quanh mắt cá trong.

2.2. Hỗ trợ cải thiện ù tai, chóng mặt, đau răng

Theo lý luận y học cổ truyền, thận khai khiếu ra tai. Vì thế, Thái khê thường có mặt trong các công thức huyệt hỗ trợ ù tai, chóng mặt, đau đầu do thận âm hư. Theo kinh nghiệm Đông y, huyệt cũng được dùng khi đau răng hoặc đau họng kéo dài.

Theo y học cổ truyền, huyệt thường được dùng trong các chứng ù tai, chóng mặt do thận âm hư.

2.3. Hỗ trợ giấc ngủ và các vấn đề tiết niệu, sinh lý

Người hay mất ngủ, mệt mỏi, tiểu đêm nhiều lần, di tinh hoặc kinh nguyệt không đều cũng là nhóm thường được tác động vào huyệt vị này. 

2.4. Góc nhìn của y học hiện đại

Huyệt thái khê có mặt trong phác đồ của nhiều thử nghiệm lâm sàng về châm cứu, chẳng hạn ở người thoái hóa khớp gối hoặc đau thắt lưng mạn tính. Tuy nhiên, các nghiên cứu này thường kết hợp nhiều huyệt cùng lúc nên khó đánh giá riêng tác dụng của một huyệt.

Theo NCCIH thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), châm cứu có thể giúp giảm một số tình trạng đau như đau lưng, đau cổ, đau gối do thoái hóa. Cơ chế tác dụng hiện chưa được hiểu đầy đủ. Với việc tự day ấn tại nhà, dữ liệu khoa học còn hạn chế. Vì vậy, bạn nên xem bấm huyệt là biện pháp hỗ trợ thư giãn, không thay thế điều trị.

3. Hướng dẫn các bước day ấn Thái khê tại nhà

Day ấn bằng tay là cách tác động đơn giản mà bạn có thể tự thực hiện. Các kỹ thuật như châm cứu, điện châm hay cứu ngải cần do người có chuyên môn thực hiện tại cơ sở y tế. Các bước day ấn tại nhà bao gồm:

Bước 1: Chuẩn bị tư thế

Bạn rửa sạch tay, cắt ngắn móng tay và vệ sinh vùng cổ chân. Sau đó, ngồi thoải mái, thả lỏng cơ thể và gác một chân lên đùi bên kia.

Bước 2: Xác định vị trí huyệt

Dùng ngón tay sờ tìm điểm lõm giữa mắt cá trong và gân gót như hướng dẫn ở phần trên.

Bước 3: Thực hiện day ấn

• Đặt đầu ngón tay cái lên huyệt, bốn ngón còn lại ôm phía ngoài cổ chân làm điểm tựa.
• Ấn với lực vừa phải và day tròn trong khoảng 1–3 phút, đến khi có cảm giác tức nặng nhẹ. Bạn không nên ấn đến mức đau nhói.
• Lặp lại với chân bên kia. Mỗi ngày có thể thực hiện 1–2 lần, chẳng hạn vào buổi tối trước khi ngủ.

Trong quá trình day ấn huyệt thái khê, nếu thấy đau tăng, tê bì hoặc bầm tím, bạn nên dừng lại.

4. Những lưu ý khi day ấn Thái khê

Day ấn nhìn chung lành tính nếu thực hiện nhẹ nhàng. Tuy nhiên, một số trường hợp nên tránh tự thực hiện hoặc hỏi ý kiến bác sĩ trước, bao gồm:

• Vùng cổ chân có tổn thương: vết thương hở, trầy xước, viêm da, sưng nóng đỏ hoặc mới bị bong gân, chấn thương.
• Người dùng thuốc chống đông hoặc có suy giãn tĩnh mạch: vùng da dễ bầm tím khi ấn mạnh.
• Người bệnh đái tháo đường có biến chứng thần kinh ngoại biên: cảm giác ở bàn chân bị giảm nên khó nhận biết khi ấn quá mạnh.
• Phụ nữ mang thai: nên trao đổi với bác sĩ trước khi áp dụng bất kỳ phương pháp bấm huyệt nào.
• Khi cơ thể quá đói, quá no hoặc vừa uống rượu bia: nên đợi cơ thể ổn định rồi mới thực hiện.

Người bệnh đái tháo đường nên thận trọng khi tự tác động lên vùng bàn chân và cổ chân.

5. Khi nào cần đi khám?

Đau lưng, ù tai, chóng mặt hay tiểu đêm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trong đó có những bệnh lý cần được chẩn đoán và điều trị bằng y học hiện đại. Bạn nên đi khám sớm nếu gặp các dấu hiệu sau:

• Đau lưng kèm sốt, tiểu buốt, tiểu ra máu hoặc phù chân.
• Ù tai, nghe kém xuất hiện đột ngột, nhất là ở một bên tai.
• Chóng mặt kèm yếu liệt tay chân, méo miệng, nói khó. Đây là tình huống cần đến cơ sở cấp cứu ngay.
• Sưng đau cổ chân sau chấn thương, không thể đứng hoặc đi lại.
• Mất ngủ, mệt mỏi kéo dài nhiều tuần hoặc triệu chứng không cải thiện dù đã nghỉ ngơi.

Bạn nên đi khám nếu đau lưng, ù tai hoặc rối loạn tiểu tiện kéo dài không cải thiện.

Huyệt thái khê là huyệt quan trọng của kinh Thận, nằm ở chỗ lõm giữa mắt cá trong và gân gót. Day ấn đúng vị trí, đúng cách có thể giúp bạn thư giãn và giảm một số khó chịu nhẹ. Nếu đang mắc bệnh mạn tính hoặc muốn điều trị bằng châm cứu, bạn nên tham vấn bác sĩ chuyên khoa Y học cổ truyền.

Khi các triệu chứng như đau lưng, ù tai hay rối loạn tiểu tiện kéo dài, bạn có thể lựa chọn địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại đây, bác sĩ sẽ thăm khám và chỉ định xét nghiệm cần thiết để xác định nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.