Đau bụng dưới dữ dội, người đàn ông 61 tuổi phát hiện bàng quang vỡ dù không chấn thương

Đau bụng dưới, bí tiểu: Bất thường không dừng ở đường tiết niệu

Bệnh nhân N.K.M (61 tuổi, Hà Giang) nhập viện sau 3 ngày xuất hiện đau tức vùng hạ vị, tiểu buốt và tiểu máu đại thể. Ban đầu, người bệnh chưa đi khám hay điều trị. Tuy nhiên, cơn đau ngày càng tăng, kéo dài liên tục, tình trạng tiểu khó tiến triển thành bí tiểu hoàn toàn.

Thăm khám cho thấy bụng người bệnh chướng nhẹ, vùng bụng dưới gồ lên rõ, ấn vào có cảm giác đau tức. Bàng quang căng đầy, có thể sờ thấy qua thành bụng. Tuy nhiên, người bệnh chưa có dấu hiệu kích thích phúc mạc, các chỉ số sinh tồn vẫn ổn định. 

Theo ThS.BS Trần Xuân Tiến - Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh MEDLATEC (MEDIM), đây là những biểu hiện cần được đánh giá kỹ, bởi tình trạng đau bụng và bí tiểu có thể che lấp tổn thương nghiêm trọng tại bàng quang, ngay cả khi người bệnh chưa có biểu hiện toàn thân rõ rệt. 

Kết quả xét nghiệm ghi nhận creatinin 149,9 µmol/L, ure 9,0 mmol/L và glucose 6,93 mmol/L đều tăng so với ngưỡng tham chiếu

Kết quả xét nghiệm tiếp tục ghi nhận nhiều bất thường: tăng bạch cầu trung tính, giảm bạch cầu lympho, tăng ure, creatinin máu và tế bào hồng cầu. Những dữ liệu này cùng diễn biến lâm sàng đặt ra yêu cầu phải tìm rõ nguyên nhân gây bí tiểu và Đau bụng kéo dài.

Hình ảnh CT hé lộ lỗ thủng bàng quang

Tại một bệnh viện đa khoa ở Hà Giang, người bệnh được chỉ định siêu âm và chụp CT ổ bụng có tiêm thuốc cản quang để tìm nguyên nhân khiến cơn đau bụng dưới ngày càng tăng, tình trạng tiểu khó tiến triển thành bí tiểu hoàn toàn.

Kết quả siêu âm bước đầu hé lộ dấu hiệu bất thường: thành bàng quang mất tính liên tục tại vị trí khoảng 11 mm. Trong lòng bàng quang xuất hiện cấu trúc tăng âm kích thước 37 × 17 mm, nghi cục máu đông. Đáng chú ý, phía trước bàng quang còn có một vùng tụ dịch không thuần nhất, kích thước lên tới 116 × 38 mm.

Hình ảnh siêu âm ghi nhận khuyết thành bàng quang khoảng 11 mm, kèm ổ tụ dịch không thuần nhất phía trước bàng quang (116 × 38 mm)

Tuy nhiên, hình ảnh CT mới thực sự làm rõ điều đang xảy ra bên trong cơ thể người bệnh. Trên phim chụp, phát hiện tổn thương thành bàng quang mất liên tục, thoát thuốc cản quang ra ngoài lòng bàng quang.

Để xác định đường đi của lượng thuốc này, các bác sĩ tiếp tục phân tích hình ảnh chụp muộn sau 40 phút. Kết quả cho thấy thuốc cản quang thoát qua vị trí thành bàng quang bị gián đoạn, khu trú tại khoang trước bàng quang, không lan vào khoang phúc mạc. Lớp dịch tại khu vực này dày khoảng 53 mm.

Hình ảnh CT thì muộn ở ba mặt phẳng: ngang (trái), đứng ngang (giữa) và đứng dọc (phải), mũi tên chỉ vị trí tổn thương

Trước diễn biến cấp tính cùng những dấu hiệu tổn thương phức tạp trên phim CT, các bác sĩ tại bệnh viện ở Hà Giang đã kết nối hội chẩn từ xa với chuyên gia tại Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh MEDLATEC (MEDIM), nhằm nhanh chóng làm rõ tình trạng tổn thương và định hướng xử trí. 

Qua đối chiếu và phân tích tổn thương, nguyên nhân được định hướng là vỡ bàng quang ngoài phúc mạc - tình trạng nước tiểu thoát khỏi bàng quang nhưng khu trú bên ngoài khoang phúc mạc.

Chẩn đoán hình ảnh đã giúp xác định rõ vị trí tổn thương và phạm vi dịch thoát ra ngoài, tạo cơ sở để bác sĩ quyết định phẫu thuật cấp cứu. Người bệnh được mổ ngay tại bệnh viện nơi tiếp nhận.

Sau hội chẩn, góp phần định hướng chẩn đoán và xử trí kịp thời ca bệnh, ThS.BS Tiến tiếp tục trao đổi với ê-kíp tại Hà Giang để hồi cứu diễn biến phẫu thuật của người bệnh.

“Bệnh nhân được phẫu thuật mổ mở qua đường ngang trên xương mu. Khi kiểm tra, ê-kíp phát hiện nhiều máu xung quanh và có 01 lỗ thủng ở thành phải bàng quang. Ngay lập tức, các bác sĩ đã tiến hành khâu đóng lỗ thủng, mở chủ động mặt trước bàng quang để đặt sonde Foley 3 chạc. Cuối cùng, đặt 01 dẫn lưu khoang trước phúc mạc và khâu đóng vết mổ theo các lớp giải phẫu”, ThS.BS Tiến thông tin. 

Vì sao bàng quang có thể tự vỡ?

Vỡ bàng quang tự phát là tình trạng bàng quang bị rách hoặc thủng không do chấn thương ngoại lực trực tiếp, khiến nước tiểu tràn ra khoang xung quanh. 

Theo ThS.BS Tiến, đây là một biến cố cực kỳ hiếm gặp (chiếm dưới 1% tổng số các tổn thương bàng quang) nhưng có tỷ lệ tử vong cao, lên tới khoảng 50%. 

Các yếu tố căn nguyên và nguy cơ có thể dẫn đến vỡ bàng quang tự phát bao gồm: 

• Nhịn tiểu quá lâu.
• Nhiễm khuẩn đường tiết niệu.
• Lạm dụng bia rượu.
• Bệnh lý nền như bí tiểu mạn tính, tăng sinh tuyến tiền liệt hoặc tổn thương não, cột sống gây ảnh hưởng đến trung tâm kiểm soát tiểu tiện ở tủy sống.

Ở trường hợp người bệnh 61 tuổi này, ThS.BS Tiến đặt ra giả thuyết về cơ chế gây vỡ bàng quang dựa trên tiền sử bệnh và những dấu hiệu ghi nhận được. 

Người bệnh từng phẫu thuật sán não cách đây 3 năm, đây là yếu tố được lưu ý do tổn thương thần kinh có thể ảnh hưởng đến chức năng kiểm soát tiểu tiện. 

Bên cạnh đó, tình trạng tiểu máu đại thể kéo dài 3 ngày đã hình thành cục máu đông lớn (~37x17 mm) di chuyển bít tắc đột ngột cổ bàng quang dẫn đến bí tiểu cấp.

“Khi nước tiểu không thể thoát ra ngoài, áp lực trong bàng quang tăng cao, có thể dẫn đến rách, vỡ thành bàng quang. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, tình trạng này có thể gây tổn thương thận cấp, nhiễm trùng nặng, thậm chí nhiễm trùng huyết, đe dọa tính mạng người bệnh”, ThS.BS Tiến cho biết. 

Điều đáng lưu ý là vỡ bàng quang không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng những dấu hiệu dữ dội, điển hình, có thể khiến người bệnh nghĩ nhiều hơn đến rối loạn tiết niệu thông thường. 

Chuyên gia MEDLATEC cảnh báo, nếu các triệu chứng đau bụng dưới đi kèm tiểu máu, tiểu khó hoặc bí tiểu người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay, không tự điều trị hay trì hoãn thăm khám. 

Đây có thể là dấu hiệu của tổn thương nghiêm trọng, cần được đánh giá và xử trí kịp thời để hạn chế nguy cơ biến chứng như tổn thương thận, nhiễm trùng nặng, thậm chí đe dọa tính mạng. 

MEDIM kết nối chuyên gia chẩn đoán hình ảnh đầu ngành với các cơ sở y tế trên toàn quốc, đưa chuyên môn sâu vượt khoảng cách địa lý, nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị

Với những ca bệnh hiếm gặp, phức tạp, công tác hội chẩn với chuyên gia đầu ngành kịp thời có thể tạo nên “bước ngoặt” trong chẩn đoán và điều trị. 

Thông qua mô hình hội chẩn trực tuyến ứng dụng công nghệ 4.0, MEDIM kết nối đội ngũ bác sĩ tại tuyến cơ sở với chuyên gia chẩn đoán hình ảnh hàng đầu cả nước, rút ngắn khoảng cách địa lý hàng trăm cây số. 

Nhờ đó, người bệnh có cơ hội được chuyên gia đầu ngành hội chẩn “trúng đích” ngay tại nơi thăm khám, hỗ trợ bác sĩ tại địa phương nhận diện chính xác tổn thương, định hướng xử trí kịp thời, nắm bắt “thời điểm vàng” can thiệp. 

Đồng thời, quá trình hội chẩn và trao đổi chuyên môn cũng góp phần củng cố năng lực chẩn đoán cho đội ngũ y tế tuyến cơ sở, để mô hình MEDIM từng bước trở thành “cánh tay nối dài”, hỗ trợ nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho người dân tại các địa phương.