Run vô căn: Nguyên nhân, triệu chứng nhận diện và điều trị

1. Thế nào là run vô căn?

Run vô căn là một dạng rối loạn thần kinh gây ra các cử động run không tự chủ, thường xuất hiện ở hai tay khi thực hiện các động tác như cầm cốc nước, viết chữ, sử dụng đũa hoặc cài cúc áo,...

Đây là dạng run thường gặp nhất trong các dạng rối loạn vận động. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi độ tuổi nhưng thường gặp hơn ở người trung niên và cao tuổi.

Điểm đặc trưng của run vô căn là tình trạng run tăng lên khi người bệnh vận động hoặc giữ một tư thế nhất định, khi nghỉ ngơi triệu chứng thường giảm hoặc không xuất hiện.

Hình ảnh mô phỏng cơn run vô căn khi người bệnh thực hiện động tác cầm cốc

2. Tránh nhầm lẫn run vô căn với Parkinson

Do run vô căn và Parkinson đều có biểu hiện run tay nên không ít người nhầm lẫn 2 bệnh lý này. Để tránh bị nhầm lẫn giữa hai bệnh lý này, bạn có thể phân biệt dựa trên những điểm khác nhau sau đây:

3. Nguyên nhân gây nên và triệu chứng nhận diện run vô căn

Run vô căn thường xuất hiện do các nguyên nhân và được thể hiện với các triệu chứng sau:

3.1. Nguyên nhân

Đến nay, nguyên nhân gây run vô căn vẫn chưa được xác định chính xác. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra một số yếu tố liên quan như: 

- Yếu tố di truyền: 

Bệnh có liên quan đến đột biến ở một số gen nhưng chưa xác định được đầy đủ tất cả các gen liên quan. Nếu bố hoặc mẹ đã bị bệnh lý này thì con cái cũng có nguy cơ mắc bệnh tương đối cao.

- Bất thường trong hoạt động của não: 

Một số vùng trong não, nhất là tiểu não và các đường dẫn truyền thần kinh kiểm soát vận động, hoạt động bất thường tạo nên hiện tượng run.

- Tuổi tác:

Nguy cơ mắc run vô căn tăng dần theo độ tuổi. Tuổi càng cao, triệu chứng thường càng rõ rệt.

- Các yếu tố kích thích triệu chứng trở nên nặng hơn:

Một số yếu tố tuy không phải nguyên nhân gây bệnh nhưng có thể khiến cơn run tăng lên như: căng thẳng, thiếu ngủ, lo âu, mệt mỏi, uống nhiều cà phê hoặc đồ uống chứa caffeine, hạ đường huyết,... 

3.2. Triệu chứng

Các triệu chứng run vô căn ở mỗi bệnh nhân có thể khác nhau nhưng nhìn chung đại đa số trường hợp sẽ xuất hiện tình trạng:

- run tay khi thực hiện động tác viết chữ, cầm thìa, đũa, rót nước, cầm điện thoại, cầm cốc uống nước,... Mức độ run giảm khi nghỉ ngơi.

- Đầu lắc nhẹ theo chiều ngang hoặc chiều dọc.

- Giọng nói run, ngắt quãng hoặc thiếu ổn định.

- Run ở các bộ phận khác như: hàm, lưỡi, mặt,... 

Không giống với nhiều bệnh lý thần kinh khác, run vô căn thường tiến triển chậm trong nhiều năm liền. Ban đầu, triệu chứng chỉ xuất hiện khi căng thẳng nhưng càng về sau, triệu chứng càng xuất hiện thường xuyên hơn và ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt.

Triệu chứng run vô căn tăng dần về tần suất xuất hiện, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày

4. Chẩn đoán và điều trị run vô căn như thế nào?

Để xác định run vô căn, bác sĩ sẽ kết hợp khai thác bệnh sử, khám lâm sàng và thực hiện một số xét nghiệm cần thiết nhằm loại trừ các nguyên nhân khác gây run. Sau khi chẩn đoán và đánh giá đúng tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ đưa ra hướng điều trị cụ thể.

4.1. Chẩn đoán

Bác sĩ sẽ đưa ra những câu hỏi để thu thập thông tin từ bệnh nhân, như: thời điểm xuất hiện run, có người thân cũng bị mắc bệnh hay không, run lúc nghỉ hay khi vận động, loại thuốc đang sử dụng, các yếu tố làm triệu chứng tăng hoặc giảm,...

Người bệnh sẽ được khám thần kinh bằng cách thực hiện các yêu cầu của bác sĩ như: viết chữ, vẽ hình xoắn ốc, đưa ngón tay chạm mũi, cầm ly nước, giữ hai tay duỗi thẳng,... Thông qua các bài kiểm tra này, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ run và khả năng phối hợp vận động.

Nếu cần thiết, người bệnh sẽ được bác sĩ chỉ định: xét nghiệm máu, chụp MRI, chụp CT-Scanner nhằm loại trừ các bệnh lý khác như cường giáp, tổn thương não hoặc rối loạn chuyển hóa có thể gây run.

Bệnh nhân trong quá trình thăm khám, nghe hướng dẫn điều trị run vô căn từ bác sĩ chuyên khoa

4.2. Điều trị

Phương pháp điều trị run vô căn sẽ được bác sĩ cân nhắc tùy thuộc vào mức độ ảnh hưởng của bệnh đối với cuộc sống của bệnh nhân:

- Theo dõi định kỳ và điều chỉnh lối sống:

Nếu run nhẹ và chưa ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh có thể chưa cần điều trị bằng thuốc. Thay vào đó, bác sĩ sẽ hướng dẫn theo dõi định kỳ và điều chỉnh lối sống nhằm hạn chế các yếu tố làm bệnh nặng hơn.

- Điều trị bằng thuốc:

Khi tình trạng run gây khó khăn trong sinh hoạt hoặc công việc, bác sĩ có thể chỉ định thuốc nhằm giảm triệu chứng bệnh như: thuốc chẹn beta, thuốc chống co giật,... Người bệnh cần dùng thuốc đúng chỉ định, không tự ý tăng hoặc giảm liều vì có thể gây tác dụng phụ hoặc làm giảm hiệu quả điều trị.

- Tiêm botulinum toxin:

Tiêm Botulinum toxin có thể được cân nhắc khi người bệnh bị: run đầu, run giọng nói, run tay khu trú. Hiệu quả của phương pháp này có thể duy trì vài tháng.

- Kích thích não sâu:

Đối với những trường hợp run vô căn không đáp ứng với thuốc, bác sĩ có thể cân nhắc phương pháp kích thích não sâu (DBS). Phương pháp này được thực hiện bằng cách đặt điện cực vào vùng não kiểm soát vận động để điều chỉnh các tín hiệu thần kinh bất thường, từ đó giảm đáng kể tình trạng run của người bệnh.

Đa số trường hợp, run vô căn không làm giảm tuổi thọ và không gây tổn thương não. Tuy nhiên, mức độ run sẽ tăng dần theo thời gian. 

Nếu xuất hiện các dấu hiệu như: run ngày càng tăng, cứng cơ, vận động chậm hoặc khó đi lại, yếu chân tay, mất thăng bằng, nói khó,... quý khách hàng có thể đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56 để được chẩn đoán đúng và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.