1. Thận ứ nước là gì?

Thận ứ nước là tình trạng đài thận và bể thận bị giãn bất thường do nước tiểu không thoát xuống bàng quang một cách bình thường. Khi dòng chảy nước tiểu bị cản trở ở bất kỳ vị trí nào trên đường tiết niệu, nước tiểu sẽ ứ đọng lại trong thận, gây tăng áp lực lên hệ thống thu thập nước tiểu và làm giãn cấu trúc thận.

Tình trạng thận ứ nước có thể được phát hiện trên siêu âm

Về bản chất, thận ứ nước không phải là một bệnh lý riêng lẻ mà là biểu hiện của nhiều nguyên nhân khác nhau, thường liên quan đến tình trạng tắc nghẽn hoặc cản trở lưu thông nước tiểu. Tình trạng này có thể xảy ra ở một bên thận hoặc cả hai bên, với mức độ từ nhẹ đến nặng tùy theo nguyên nhân và thời gian ứ nước.

2. Thận ứ nước có nguy hiểm không?

Thận ứ nước có thể không nguy hiểm ở giai đoạn sớm, nhưng sẽ trở nên đáng lo ngại nếu tình trạng ứ nước kéo dài hoặc tiến triển nặng. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào thời gian ứ nước, nguyên nhân gây tắc nghẽn và mức độ tổn thương nhu mô thận. Cụ thể:

Hình ảnh thận ứ nước qua các giai đoạn tiến triển

• Ở mức độ nhẹ, phát hiện sớm:

Thận ứ nước nhẹ thường chưa gây rối loạn rõ rệt chức năng thận. Nếu được theo dõi và xử trí kịp thời nguyên nhân gây tắc nghẽn, tình trạng này có thể cải thiện mà không để lại di chứng lâu dài.

• Khi ứ nước kéo dài hoặc tiến triển nặng:

Áp lực nước tiểu tăng cao trong đài - bể thận làm các cấu trúc này giãn rộng, đồng thời chèn ép nhu mô thận. Hậu quả là khả năng lọc và bài tiết chất thải của thận suy giảm dần theo thời gian.

Một số nguy cơ biến chứng mà người bệnh có thể gặp phải gồm:

• Nguy cơ nhiễm trùng tiết niệu:

Nước tiểu ứ đọng tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ viêm thận - bể thận và nhiễm trùng đường tiết niệu tái diễn, đặc biệt ở người có thận ứ nước mức độ vừa đến nặng.

• Ảnh hưởng theo nguyên nhân gây bệnh:

Thận ứ nước do sỏi, hẹp niệu quản, u chèn ép hoặc phì đại tuyến tiền liệt nếu không được xử lý triệt để có thể khiến tình trạng ứ nước âm thầm tiến triển và gây tổn thương thận không hồi phục.

• Nguy cơ suy thận:

Trong những trường hợp nghiêm trọng, ứ nước kéo dài có thể dẫn đến mỏng và teo nhu mô thận, làm suy giảm chức năng thận mạn tính, thậm chí suy thận nếu cả hai bên thận cùng bị ảnh hưởng.

Nhìn chung, thận ứ nước không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng không nên chủ quan. Việc phát hiện sớm qua siêu âm, đánh giá đúng mức độ và điều trị nguyên nhân kịp thời là yếu tố then chốt giúp bảo tồn chức năng thận và phòng ngừa biến chứng về lâu dài.

3. Đánh giá thận ứ nước trên siêu âm như thế nào?

Siêu âm là phương tiện chẩn đoán đầu tay giúp phát hiện và theo dõi thận ứ nước nhờ ưu điểm an toàn, không xâm lấn và có thể thực hiện nhiều lần. Việc đánh giá được tiến hành dựa trên các tiêu chí cụ thể sau:

3.1. Dấu hiệu thận ứ nước trên hình ảnh siêu âm

Trên siêu âm, thận ứ nước được nhận biết qua hình ảnh giãn đài - bể thận với các khoang trống âm chứa nước tiểu. Ở giai đoạn sớm, sự giãn có thể chỉ khu trú tại bể thận hoặc một số đài thận. Khi bệnh tiến triển, toàn bộ hệ thống đài - bể thận có thể giãn rõ rệt.

3.2. Đánh giá nhu mô thận trên siêu âm

Bác sĩ sẽ quan sát độ dày và cấu trúc nhu mô thận. Nếu nhu mô còn dày và đều, chức năng thận thường chưa bị ảnh hưởng nhiều. Ngược lại, nhu mô mỏng dần hoặc biến đổi cấu trúc cho thấy tình trạng ứ nước đã kéo dài và có nguy cơ suy giảm chức năng thận.

3.3. Phân độ thận ứ nước trên siêu âm

Dựa vào mức độ giãn đài - bể thận và tình trạng nhu mô, thận ứ nước thường được phân thành:

• Mức độ nhẹ: giãn nhẹ bể thận, nhu mô còn bảo tồn tốt.
• Mức độ vừa: giãn rõ đài - bể thận, nhu mô bắt đầu mỏng.
• Mức độ nặng: giãn nhiều, nhu mô mỏng đáng kể.

Rối loạn tiểu tiện có thể là dấu hiệu của thận ứ nước, cần thăm khám sớm

Phân độ này có ý nghĩa quan trọng trong theo dõi và quyết định hướng điều trị.

3.4. Định hướng nguyên nhân gây thận ứ nước

Thông qua siêu âm, bác sĩ có thể phát hiện một số nguyên nhân thường gặp như sỏi thận, sỏi niệu quản đoạn gần, khối u chèn ép hoặc bất thường cấu trúc đường tiết niệu. Tuy nhiên, với các trường hợp khó đánh giá, người bệnh có thể được chỉ định thêm các phương pháp chẩn đoán khác như: chụp CT, chụp MRI, xét nghiệm…

4. Vai trò của siêu âm trong theo dõi tình trạng thận ứ nước

Siêu âm ổ bụng được ứng dụng trong khám định kỳ và tái khám để theo dõi diễn tiến thận ứ nước sau điều trị hoặc trong các trường hợp điều trị bảo tồn. Phương pháp này giúp đánh giá mức độ cải thiện hay tiến triển nặng hơn, từ đó điều chỉnh kế hoạch điều trị kịp thời.

Nhờ các tiêu chí đánh giá rõ ràng, siêu âm đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện, phân độ và theo dõi thận ứ nước, góp phần bảo tồn chức năng thận và hạn chế biến chứng.

Có thể nói, siêu âm thận - tiết niệu là phương pháp quan trọng giúp phát hiện sớm thận ứ nước và các bất thường đường tiết niệu. Nếu vẫn còn phân vân về địa chỉ thực hiện siêu âm, bạn có thể cân nhắc lựa chọn Hệ thống Y tế MEDLATEC. Tại MEDLATEC, người bệnh được siêu âm bằng hệ thống máy siêu âm hiện đại, cho hình ảnh rõ nét 2D, 3D, 4D và Doppler, hỗ trợ đánh giá chính xác mức độ giãn đài - bể thận và tình trạng nhu mô. Sau khi siêu âm, bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm sẽ trực tiếp tư vấn kết quả và hướng điều trị phù hợp.

Quý khách hàng có nhu cầu thăm khám sức khỏe, siêu âm thận - tiết niệu tại Hệ thống Y tế MEDLATEC, vui lòng liên hệ hotline 1900 56 56 56 để đặt lịch nhanh chóng.