Tin tức

Trẻ bị đi ngoài nên ăn gì? Cách ăn uống giúp trẻ phục hồi theo độ tuổi

Ngày 18/11/2026
Trẻ bị đi ngoài nên ăn gì là câu hỏi của nhiều cha mẹ khi con đi phân lỏng nhiều lần trong ngày và ăn uống kém. Trong thời gian bị bệnh, trẻ vẫn cần được cho ăn. Việc ăn uống cần đi kèm bù nước đúng cách để hạn chế mất nước và suy dinh dưỡng. Bài viết dưới đây hướng dẫn cách chọn thực phẩm theo từng độ tuổi, những món nên hạn chế và các dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám.

1. Vì sao trẻ đi ngoài vẫn cần được ăn uống đầy đủ?

Đi ngoài, hay tiêu chảy, là tình trạng trẻ đi phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong 24 giờ. Phân của trẻ bú mẹ hoàn toàn vốn mềm và lỏng hơn. Vì vậy, bạn không nên chỉ dựa vào số lần đi ngoài để đánh giá. Phần lớn trường hợp tiêu chảy cấp ở trẻ là do virus và thường cải thiện sau vài ngày.

Mỗi lần đi ngoài, cơ thể trẻ có nguy cơ mất nước, điện giải và một phần dưỡng chất. Trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới 1 tuổi, có thể bị mất nước nhanh hơn trẻ lớn. Nếu trẻ phải kiêng khem kéo dài, nguy cơ sụt cân và chậm hồi phục sẽ tăng lên.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tiêu chảy là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy dinh dưỡng ở trẻ dưới 5 tuổi. Vì thế, nguyên tắc chung là vẫn cho trẻ ăn, đồng thời bù lại lượng nước đã mất.

Trẻ đi ngoài nhiều lần có thể mệt mỏi, ăn uống kém và dễ bị mất nước.Trẻ đi ngoài nhiều lần có thể mệt mỏi, ăn uống kém và dễ bị mất nước.

2. Trẻ bị đi ngoài nên ăn gì theo từng độ tuổi?

Khả năng tiêu hóa và nhu cầu dinh dưỡng của trẻ thay đổi theo tháng tuổi. Do đó, cách chọn thực phẩm cũng cần điều chỉnh cho phù hợp với từng giai đoạn.

2.1. Trẻ dưới 6 tháng tuổi

Sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng và nước quan trọng nhất với trẻ ở độ tuổi này. Bạn nên cho trẻ bú thường xuyên hơn và để trẻ bú lâu hơn nếu trẻ muốn. Không nên ngừng cho bú vì trẻ đang đi ngoài.

Với trẻ bú sữa công thức, bạn vẫn pha sữa theo đúng tỉ lệ ghi trên bao bì. Pha sữa loãng hơn không giúp trẻ dễ tiêu hơn, mà có thể khiến trẻ không nhận đủ năng lượng. Giữa các cữ bú, bạn có thể cho trẻ uống thêm oresol hoặc nước sạch theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Sữa công thức nên được pha đúng tỉ lệ ghi trên bao bì, không pha loãng.Sữa công thức nên được pha đúng tỉ lệ ghi trên bao bì, không pha loãng.

2.2. Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên

Khi tìm hiểu trẻ bị đi ngoài nên ăn gì ở giai đoạn ăn dặm, bạn có thể tiếp tục cho trẻ ăn những món quen thuộc. Nên ưu tiên món nấu chín mềm, dễ tiêu và ăn đúng bữa chính như bình thường có thể giảm bữa phụ ưu tiên các bữa chính. Một số nhóm thực phẩm phù hợp bao gồm:

  • Tinh bột dễ tiêu: cháo, bột gạo, mì, bún, khoai tây, bánh mì. Nhóm này cung cấp năng lượng giúp trẻ nhanh hồi sức.
  • Thực phẩm giàu đạm: thịt gà, thịt lợn nạc, cá, trứng nấu chín kỹ, đậu phụ. Tùy độ tuổi, bạn có thể băm nhỏ hoặc xay nhuyễn.
  • Rau củ nấu mềm: cà rốt, bí đỏ, bí xanh, khoai lang. Các loại rau củ này bổ sung vitamin và khoáng chất cho trẻ.
  • Trái cây mềm: chuối chín, táo hấp hoặc táo nghiền.
  • Sữa chua: có thể cho trẻ dùng với lượng vừa phải nếu trẻ dung nạp tốt.

Thức ăn của trẻ nên được chế biến hợp vệ sinh và cho trẻ ăn ngay sau khi nấu. Không nên để đồ ăn lâu ở nhiệt độ phòng.

Chuối chín và táo nghiền có thể bổ sung vào bữa phụ khi trẻ dung nạp tốt.Chuối chín và táo nghiền có thể bổ sung vào bữa phụ khi trẻ dung nạp tốt.

2.3. Trẻ lớn và trẻ trong độ tuổi đi học

Trẻ lớn thường có thể ăn gần như bình thường. Bạn có thể cho trẻ ăn cơm nấu mềm, phở, súp, canh rau, thịt hoặc cá nấu chín kỹ. Nếu trẻ chán ăn, bạn không cần ép trẻ ăn hết suất mà có thể chia nhỏ bữa.

Sau khi hết đi ngoài, bạn nên cho trẻ ăn thêm một bữa mỗi ngày trong một thời gian. Việc này giúp trẻ bù lại phần dinh dưỡng thiếu hụt trong những ngày bị bệnh.

3. Bù nước và điện giải đúng cách

Ngoài câu hỏi trẻ bị đi ngoài nên ăn gì, lượng nước trẻ uống mỗi ngày cũng rất quan trọng. Dung dịch oresol (ORS) loại có nồng độ thẩm thấu thấp thường được dùng để phòng và bù mất nước tại nhà. Khi dùng oresol, bạn nên pha đúng lượng nước ghi trên gói, dùng dụng cụ sạch và chỉ dùng dung dịch đã pha trong vòng 24 giờ.

Lượng dịch có thể tham khảo sau mỗi lần trẻ đi ngoài như sau:

  • Trẻ dưới 2 tuổi: khoảng 50–100 ml.
  • Trẻ từ 2–10 tuổi: khoảng 100–200 ml.
  • Trẻ lớn hơn: uống theo nhu cầu.

Với trẻ nhỏ, bạn nên cho uống từng thìa, mỗi thìa cách nhau 1–2 phút. Trẻ lớn có thể uống từng ngụm nhỏ bằng cốc. Nếu trẻ nôn, bạn hãy tạm dừng khoảng 10 phút rồi tiếp tục cho uống chậm hơn.

Bổ sung kẽm cũng là một phần trong hướng dẫn xử trí tiêu chảy cấp ở trẻ em. Liều thường dùng là 10 mg/ngày với trẻ dưới 6 tháng tuổi và 20 mg/ngày với trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên, dùng trong 10–14 ngày. Bạn nên cho trẻ dùng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

4. Những thực phẩm, đồ uống nên hạn chế

Một số món ăn và đồ uống có thể khiến tình trạng đi ngoài kéo dài hoặc làm trẻ khó chịu hơn. Trong thời gian trẻ bị bệnh, bạn nên hạn chế những thực phẩm sau:

  • Nước ngọt có ga, nước ép trái cây, đồ uống nhiều đường: lượng đường cao có thể làm tiêu chảy nặng hơn.
  • Đồ uống thể thao: loại đồ uống này không được thiết kế để bù nước cho trẻ nhỏ bị tiêu chảy và không thay thế được oresol.
  • Đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ: khó tiêu và dễ gây đầy bụng.
  • Đồ ăn cay, đồ ăn vặt chế biến sẵn, thực phẩm không rõ nguồn gốc.

Phần lớn trẻ vẫn uống được sữa trong thời gian đi ngoài. Tuy nhiên, một số trẻ có thể không dung nạp sữa bò trong thời gian ngắn và đi ngoài nhiều hơn sau khi uống. Trong trường hợp này, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi đổi loại sữa hoặc tạm ngừng sữa.

Nước ngọt có ga và nước ép trái cây có thể làm tình trạng đi ngoài nặng hơn.Nước ngọt có ga và nước ép trái cây có thể làm tình trạng đi ngoài nặng hơn.

5. Một số hiểu lầm thường gặp khi chăm trẻ đi ngoài

Nhiều quan niệm quen thuộc về việc trẻ bị đi ngoài nên ăn gì chưa phù hợp với khuyến nghị y khoa hiện nay. Một số hiểu lầm phổ biến bao gồm:

  • Cho trẻ nhịn ăn để ruột được nghỉ: nhịn ăn không phải là cách điều trị tiêu chảy. Nếu trẻ đang nôn nhiều, có thể tạm giảm thức ăn đặc và ưu tiên cho trẻ uống từng ít một.
  • Chỉ cho ăn cháo trắng hoặc áp dụng chế độ BRAT: BRAT gồm chuối, cơm, táo nghiền và bánh mì nướng. Chế độ này thiếu chất đạm, chất béo và chất xơ, nên không còn được khuyến nghị như một chế độ ăn duy nhất. Thông thường, trẻ có thể quay lại chế độ ăn phù hợp với lứa tuổi trong khoảng 24 giờ.
  • Pha sữa loãng hoặc ngừng cho con bú: cả hai cách này đều có thể làm trẻ thiếu năng lượng trong lúc cơ thể đang cần phục hồi.
  • Tự cho trẻ dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh: thuốc cầm tiêu chảy không được khuyến cáo cho trẻ nhỏ. Kháng sinh chỉ nên dùng khi có chỉ định của bác sĩ, ví dụ khi trẻ đi ngoài phân có máu.

6. Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Phần lớn trẻ đi ngoài có thể được chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, bạn nên đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm nếu trẻ có một trong các dấu hiệu sau:

  • Dấu hiệu mất nước: mắt trũng, môi và miệng khô, khóc không có nước mắt, tiểu ít hoặc tã khô lâu hơn bình thường.
  • Thay đổi tri giác: trẻ li bì, khó đánh thức, hoặc quấy khóc và kích thích bất thường.
  • Không uống được hoặc khát nhiều: trẻ bỏ bú, uống kém, hoặc ngược lại uống nước rất háo hức.
  • Nôn liên tục: trẻ không giữ được nước hay sữa.
  • Phân có máu hoặc sốt cao.
  • Đi ngoài kéo dài: trẻ đi ngoài rất nhiều lần, không đỡ sau 2 ngày, hoặc kéo dài từ 14 ngày trở lên.

Trẻ dưới 6 tháng tuổi cần được theo dõi sát hơn, vì trẻ ở độ tuổi này có thể mất nước rất nhanh.

Mắt trũng, môi khô, khóc không có nước mắt là những dấu hiệu mất nước cần lưu ý ở trẻ.Mắt trũng, môi khô, khóc không có nước mắt là những dấu hiệu mất nước cần lưu ý ở trẻ.

Trẻ bị đi ngoài nên ăn gì không có một thực đơn chung cho mọi trẻ. Nguyên tắc chung là tiếp tục cho trẻ ăn theo độ tuổi, ưu tiên món mềm và dễ tiêu, đồng thời bù đủ nước và điện giải. Bạn nên theo dõi sát tình trạng của trẻ và đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bất thường, thay vì tự dùng thuốc tại nhà.

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại đây, trẻ được bác sĩ thăm khám, đánh giá mức độ mất nước và chỉ định xét nghiệm phù hợp khi cần để tìm nguyên nhân gây đi ngoài. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.

ThS.BS Trần Thị Kim Ngọc

Bác sĩ duyệt bài:ThS.BS Trần Thị Kim Ngọc

Đã kiểm duyệt

Tốt nghiệp y Đa khoa tại Học viện Quân Y. ThS.BS Trần Thị Kim Ngọc là chuyên gia Nhi khoa và Nội tiết Nhi với gần 10 năm kinh nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC. Xem thêm thông tin chi tiết>>

Nội dung được kiểm duyệt chặt chẽ bởi đội ngũ chuyên gia y tế theo đúng Công bố quy trình duyệt bài MEDLATEC.

Bình luận ()

Ý kiến của bạn sẽ được xét duyệt trước khi đăng.

Lựa chọn dịch vụ

Quý khách hàng vui lòng lựa chọn dịch vụ y tế theo nhu cầu!

Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà

Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà giúp khách hàng chủ động tầm soát bệnh lý. Đồng thời tiết kiệm thời gian đi lại, chờ đợi kết quả với mức chi phí hợp lý.

Đặt lịch thăm khám tại MEDLATEC

Đặt lịch khám tại cơ sở khám chữa bệnh thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC giúp chủ động thời gian, hạn chế tiếp xúc đông người.
bác sĩ lựa chọn dịch vụ